Reichenau Antidotarium (9th cent.)
Henry E. Sigerist, Studien und Texte zur frümittelalterlichen Rezeptliteratur (Studien zur Geschichte der Medizin Hert 13). Leipzig: Johann Ambrosius Barth, 1923.
I. Die Antidotarien in der vorsalernitanischen Period des Mittelaters (Ca. 600 bis 1000.), pp. 17-167.
For a word index, see Carmélia Opsomer, *Index de la pharmacopée du Ier au Xe siècle, 2 vols (Alpha-Omega, Reihe A, Lexika, Indizes, Konkordanzen zur klassischen Philologie 105). Hildesheim: Olms-Weidmann, 1989.
Antidotarium Rechenauense, in MS Karlsruhe, Badische Landesbibliothek, Cod. Aug. perg. 120, ff. 1r-184, ed. Sigerist 1923: 39-65.
Antidotarium Reichenauense
[039]
Liber anforismorum medicinalium.
….. piu dragma VI, sagapinu dragm. III, piper albu dragm. IIII, piretru dragm. III, crocu dragm. IIII, cyperu dragm. VI, euforbiu dragm. III, amomu dragm. III, spica nardi dragm. III, rute agrestis semen dragm. …. [040] mu ira dragm. VIII, opiu dragm. XXX, cassia dragm.appii semen dragm. III, yosquiami semen dragm. XXIII, rosa …. III, petroselinu dragm., VI, opo- balsamu dragm. . . . gentiane radices dragm, IIII, cametreos dragm. II, uacas lauri dragm. III, mel atticum sufficienter. Uteris ad omnes causas suprascriptas, nihil dubites.
Item adrianum ad eadem quod supra.
Recipit hec: murra < X, piper albu < XX, crocu < . ... amomu < I, piretru < I, foliu < I, daucu < V, c ... . petreselinu < II, sagapinu < II, ciperu < … costu < II, yosquiami < XX, euforbiu < . . . spica nardi < I, piganu < I, appii semen < I, castoreu < I, rosa sicca < II , anissu < I, cinna- momu < XII, xilobalsamu < VI, nitru, opobalsamu < II, mel dispumatum quod sufficit.
Antidotum pancristum
qui ad omnes fortitudines necessarium est qui sic acc<ipi>mus in similitudinem fabe egyptiace colligis in aqua calida pensu solidu I, cyatis III. Epaticis cum uino calido. Epilempticis caducis cum aqua calida ipsa men<sura>. Stomaticis cum pusca calida. Renes dolentibus cum aqua calida. Hictericis cum uino. Febricitantibus cum aqua calida. Cauculosis et stranguiriosis similiter dabis et qui typum patiuntur cum hydromelle, quartanis . . . tertianis . . hora . . . sanantur. Dentes dolentibus ….. accipiant cum uino aut cum calda aqua aut cum condito detur. Tortiones iuxta uires cum aqua calida detur. Imfiationes habentes ut supra datur. Menstrua mulieribus prouocat cum hydromelle aut cum suco fenigreci et cum omni celeritate parebunt. Ad morsum serpentis cum mel bibatur, et de ipso medicamine in plaga imponis et ad uenenum mirifice prodest cum sucus gentiane.
Recipit haec: Calarau aromaticu, cardamomu, costu ana < V, castoreu, euforbiu, amomu, piretru, spica nardi, dauci cretici semen, rute agrestis semen, cassia, rosa sicca, fenuculi semen ana < IUI, sisileos < XII, opiu < XXX, crocu < XV, zinziber < IIII, appii semen, yosquiamu ana < IUI, petrose- linu < V, opobalsamu < VII, carpobalsamu < V, sagapinu < IIII, meu, piper albu ana < IIII, mel atticum quantum opus fuerit misces haec omnia simul tritas diligentissime et sicam miscis postea mel.
Acharistum antidotum de experimentis coelestini
qui facit ad eos qui cibum non continent, ad lateris dolorem, ad pleureticos, ad sanguinem uomentes, ad omnem tussem, ad suspiriosos, ad dysintericos, ad insomnietatem, ad intestini dolorem, ad colum. De quo antidoto si prius mercedes non acceperis, uide ne alicui des, multi quidem de una dose sani effecti sunt, ideoque a medicis ingrata habetur.
Recipit haec: opiu < III, cynnamomu < II, cassia < III, murra < VII, crocu S, piper longu < II, piper albu < II, castoreu < II, galbanu < VIII, costu < II, miconos < II, storace < II, spica indica < IIII, mel quod sufficit.
Antidotum acharistum.
Iste enim acharistus paulini dicitur. Facit ad eadem ad quod supra.
Recipit hec: cinnamomum — I L, crocu L, piper albu .— I, piper nigru — I, castoreu —I, costu —I, galbanu —I, miconu —I, storace —I, cassia -—I, spica indica — I, mel quod sufficit. Dabis in modum fabe aegyptiae.
[041]
Antidotum tr<if>era
quod facit ad omnes dolores et ad omnem fluxum uentris et ad spleneticos, epaticis. Omnibus dabis secundum uires in modum abellane.
Recipit haec: Celtica, fenuculi semen, anissu, yris vllirica, peucedanu, acoru, opiu, piper ana — I, mel quod sufficit.
Antidotum olimpium qui et hydrotopion
dicitur. Facit ad omnes febres, tertianis, quartariis, cotidianaris et ad omnes accessiones febrium et ad eos qui non sudant maxime sudorem ualde prouocat, fastidium tollit.
Recipit hec: ameos L, anissu L, yosquiamu < I ∋ I, opiu < II, selinu sperma < II, crocu, murra ana < III, thus < II, mandragore cortices < II, mel quod sufficit. Dabis in modum abellane uel in modum fabe.
Antidotum musa
facit ad omnem accessionem febrium ptypicorum, tertianarum, quartanarum, cottidianarum, ad ortopnoicos et dispnoicos et asmaticos uel iliaticis, cauculos expellit, uessicam purgat, flegma in stomacho desiccat et ad omnem reumam uentris et uenenatas potiones et spleneticos et multas alias infirmitates curat.
Recipit hec: piper albu grana L, yosquiami —I, murra —II, thus masculu —I, opiu < XI, crocu < VI ∋ II, aristoloicia longa ∋ VIII, euforbiu ∋ VIII, mel atticum quod sufficit.
Antidotum mystirium anodinum
qui facit ad ilii dolorem et cauculos et ad colum et lapides in uessica rumpit et ad eos qui urinam facere non possunt.
Recipit hec: Fisallida < IIII, saxifraga < III, petroselinu < III, cy- peru < II, euforbiu < II, yosquiamu < VIII, opiu < VI S, murra < V, thus < VI, crocu < X, daucu < II, anissu < II, coniu < I, mel quod sufficit.
Antidotum filonium
qui facit ad omnes dolores, splenaticis cum pusca, epaticis cum uino, pleu- reticis cum aqua anetata, ad stomachum cum hinomelle, tysicis cum ptysanas, dysintericis cum pusca.
Recipit hec: crocu < V, piperis albi < XX, piretri < I, euforbiu < I, opiu < X, dauci cretici < IIII, cassia fistula < IIII, yosquiami < XX, spica indica < I, petroselini macedonici < IIII, sinonus < VIII, selinu < II. Facit ad colum, ad cauculum, ad stomachi dolorem, ad spasmum, ad uessice dolorem, ad eos qui sanguinem reiciunt, ad singultum, ad catarrum. Facit et contra uenena.
Antidotus polichristus a marcello acceptus.
Melius operatur quam illa que ex multis migmadibus conficitur uel illa mitritatia, qui facit colicis cum aqua cyatis tribus, epaticis cum uino mulso, febricitanti cum aqua, lateris dolori cum aqua mulsa, opistotonicis cum aqua qualida, stomaticis cum pusca, indigestis similiter, dysintericis, renibus labo- rantibus, spleneticis, cauculosis et stranguriam patientibus gluttire dabis ut
[042]
supra, qui a perfrictionibus laborant, si febricitant mire prodest, si gluttiant, paralyticis prodest, secundas mulierum educit, si cum mulsa bibatur, ptysicis prodest, curat et uulnera que intra thoracem nasci possunt.
Recipit hec: crocu scripul<um> I, opiu scripul<a> II, euforbiu scri- pul<um> I, piper un<ciam> I, piretru scripul<um> I, spicanardi scripul<um> I, daucu scripul<um> I, petroselinu scripul<a> II, yosquiamu scripul<a> II, opo- balsamu scripul<a> II, cassie fistule scripul<a> II, mel dispumatum quod suf- ficit, dabis et hoc magnitudinem fabe singulis passionibus.
Antidotum diapeonia
facit ad omnes dolores.
Recipit haec: peonia dragm. VIII, spica dragm. I, amomu dragm. I, crocu unc. I et med., costu unc. I, euforbiu unc. II et dragm. I, foliu dragm. II, murra dragm. III, storace dragm. VI, zinzib<er> unc. I, yosquiamu, opiu ana dragm. II, piretru dragm. VI, piper unc. VI, piper longu unc. I. piper albu unc. I, reuponticu unc. I et med., thus unc. I et med., crocomagma unc. med., saxifraga unc. med., mel dispumatum quod sufficit.
Antidotum diapipereos
qui facit epaticis, spleneticis, pleureticis, ad pulsum thoracis, ad tensuras que in iuncturis fieri solent de infrigdatione soluet fiecma spissa et ad eos qui tarde digerunt et ad omnem apostemam interiorum et ad eos qui petra iactant et lumborum dolorem et nefreticis et qui urinam facere non potest, quibus pulmo tumet uel qui eos plenos aqua habent aut aliquam passionem pulmonum patiuntur. Est autem efficax epaticis.
Recipit haec: piper longu unc. med., piper nigru unc. med., murra unc. med., galbanu unc. med., storace unc. med., cinnamomu unc. med., crocu unc. med., cassia unc. med., spica nardi drag. II, castorei drag. II, mel quod suf- ficit. Dabis in modum abeliane cum aqua calida emoptoicis et anaforeticis et ad multa quae hic scripta non sunt probatum est.
Antidotum filoantropum
faciens ptysicis, dispnoicis, cefalargicis, stoma<t>icis, maxime nefreticis. Cauculos expellit mirabiliter, nam cordapsus quod est ileon in duas horas sanatur.
Recipit hec: petroselinu macedonicu, cyperu, squinantu, asaru, euforbiu, omnia ana drag. I, mel quod sufficit. Das in aqua frigida in modum abeliane ob certe pro uires tolerantes dragm. I.
Antidotum filoxenum
qui facit ad tussem diuturnissimam, ad eos qui de pulmone tussiunt, ad pleu- reticos, ad febrem que de frigiditate genita est.
Recipit hec: aristolocia longa et rotunda drag. XII, gentiana drag. XXI, lauri uacas drag. XIIII, rute semen drag. XII, prassiu drag. XII, murra trocliten drag. XV, mel quod sufficit.
Antidotum mystirium
facit in omnibus sicut tyriaca, epaticis, spleneticis, ad ue<ne>na, ad morsum serpentis et ad multa que hic scripta non sunt.
Recipit hec: murra, aristolocia rotunda, camedreos, felterre, piper, costu, gentiana, absinthiu, bratheos, uacas lauri ana unc. I, mel quod sufficit.
[043]
Antidotum diatessaron
qui facit in omnibus sicut tyriaca, facit ad morsus serpentis et ad omnia uenena, pleureticis, peripleumonicis, ad eos quibus thoracis reumatizat, ad tussem.
Recipit hec: gentiane unc. I, aristolocie unc. I, uacas lauri unc. I, myrre unc. I, mel quod sufficit. De hoc antidoto uel si in panno inductum in latus qui dolet inponat pleuretico mox sentiet auxilium sanitatem.
Antidotum diatrionpipereon
qui facit ad stomachi confortationem. Urinam mouet, coli imflationem soluet, uomitum colericum et uentris fluxum emendat, torminosos sanat, quia cito calefacit.
Recipit hec: piper nigru unc. III, piper albu unc. II, piper longu unc. III et med., ysopu unc. II, petroselinu unc. II, libistici unc. II, ameos unc. II, elenion unc. II, siseleos unc. II, zinziber unc. II, fenuculi semen unc. II, anissu unc. I, trita omnia et cribellata cum melle dispumato colligis et magni- tudine abellane cum aqua calida potui dabis.
Antidotum diacalamentis
qui facit ad digestionem stomachi, ad cordis dolorem, [pieuttam] (reuma) thoracis descendentis de capite soluet, iecori medetur, duritiam splenis tenuat, cauculos soluit, urinam mouet, mulierum menstrua ammonet. Hoc antidotum dicit galienus tam salubrem esse ut plurimis annis possit homo sanus seruari.
Recipit hec: nepeta unc. VI, petroselinu unc. VI, siseleos unc. VI, puleiu unc. VI, piper nigru unc. VI, libisticu unc. II, thimu unc. med., appii semen unc. med., mel quod sufficit.
Antidotum stephanen
mirificum ualde cui melior aliud non est. Facit ad colum, ad pleureticos, ad ptysicos, et qui cibum non continent, ad mulieres que prefocantur de matrice, ad emoptoicos.
Recipit hec: storace drag. X, castoreu-drag. I, myrra drag. I, opiu drag. II, crocu drag. II, aneti semen drag. IIII, daucu drag. IIII, appii semen drag. IIII, mel quod sufficit. Dabis in modum fabe egyptie cum aqua calida.
Antidotum qui dicitur mystyrion mechara
qui facit ad iocineris dolores, ad lateris et uessice, ad tussem ueterem, ad hydropicos, ad arquatos, ad lienosos, ad eos qui malum medicamentum sumpserunt. Postea data uel si antea potata fuerit minime nocebunt.
Recipit hec: murra drag. VI et med., spica nardi drag. V et med., crocu drag. I et med., squinantu drag. II, cassia drag. IIII, cinnamomu drag. III, piper albu drag. I, piper longu drag. I, thus drag. I et med., alii drag. III, rape semen drag. III, rosa sicca drag. III, mel quod sufficit. Dabis cocleare I ad serpente percussum ex uino aut calida aqua.
Antidotum hydragogum
qui facit ad hydropicos qui aqua pleni sunt cum uino, stomaticis cum mulsa, spleneticis cum pusca, epaticis cum uino, si. febriunt cum mulsa.
[044]
Recipit hec: alipiados, petroselinu, capparis cortices, piper ana unc. VI, polipodiu, yreos ana unc. III, asaru unc. I, squilla cocta lib. III, mel quod sufficit.
Antidotum gera quam dedit Rufinus
quem utebatur ipse, sine periculo purgat. Facit epilempticis et ad cefalea, pleureticis, nefriticis, colicis, ad dolores antiquos, epaticis.
Recipit hec: Interionis drag. II, piper nigru drag. II, camedreos drag. II, crocu drag. II, murra drag. II, diagridiu drag. IIII, sale ammoniacu drag. I, mastice drag. I, euforbiu drag. II, aloe drag. II, cassia drag. II, mel quod sufficit. Dabis drag. I aut II uel III et med. secundum uires unius cuius- que, in mulsa dabis.
Antidotum gera galieni fortissima
que facit cefalargicis, scotomaticis, epilempticis, colericis, melancolicis, fleg- maticis, quartanariis, stomaticis, emitritaicis, hydropicis, pleureticis, diaforeticis, elefantiacis, podagricis, artriticis, sciadicis, dysintericis, cyliacis, apoplecticis, paralyticis, et qui maniam patiuntur, hydrofobicis, hictericis, colicis, epaticis, spleneticis, ambliopiasis, lythargicis, nefreticis. Facit et ad oculorum passiones id est scemosin, exteneat oculis uisum, cerebro medetur, auribus auditum prebet, fauces et arteria purgat, dentium dolorem compescit, renibus est am- mirabilis, mulieribus salubris, uocem claram restituet, asmaticis et suspiriosis medetur, et longinquas egritudines sine mora curat, stramaticos sanat, febres omnes auertit, omnes malos dolores curat, lepras omnes permundat, cancros curat, et si quis uenenum biberit, omnia curat. Que confectio prima est omnibus.
Recipit hec: aloe unc. III, petroselinum, absinthium, piper nigrum ana unc. IIII, coloquintidos interionis, squilla cocta in pane, agaricum, ammoniacum, diagridiu, gariofili, ypericu ana unc. X, epithimu, pollipodiu siccu, bdelliu, ca- medreos, prassiu siccu, cassia ana unc. VIII, smyrnis, sagapinu, aristolocia longa, piper album, piper longum, cinnamomum, opopanace, castoreum ana unc. IIII., mel quod sufficit. Dosis est uncia media, dabis cum mulsa et addis salis triti coclarium I.- Est autem potio hec nimis ammirabilis, dabis ad omnia suprascripta nihil dubites.
Antidotum pigra optima galieni
qui facit ad diuersionem stomachi, et debilitatem, et qui sibi anxiant in sto- macho languente, et ad omnem matricis causam, generaliter diuretica est. Facit hydropicis, nefriticis, epaticis, prouocat et mulieribus purgationem.
Recipit hec: aloe dragm. L, spica nardi dragm. III, asaru dragm. III, crocu dragm. III, mastice dragm. III, xilobalsamu dragm. III, cassia dragm. VI, mel quod sufficit. Das pensu dragm. I cum calida. Aliqui uero faciunt cata- potias et sic utuntur.
Antidotum pigra magna.
Ad multa precipue ad purgationem feminarum hac ubicumque.
Recipit hec: Aloe dragm. XX, xilobalsamu scripula XVIIII, cinnamomum scripula XIIII, spica nardi scripula XVIIII, mastice scripula XVIII, crocu scripula XVIIII, ag<a>icu scripula XVIIII, dabis cum mulsa cyatis III, pul- ueri scrip. VI, hanc si consuescat femina iugiter accipere in paucos dies grande adiutorium sentiet. Singularis enim potio feminis ad omnia, ad stomachum et epar et splen et uentris difficultatem ad matricis mania id est qui maniam capitis patiuntur uicio matricis. Post hac uero ne subito a potione discedat,
[045]
accipiat aquam absenthi uel quod est melius aloen purum et omnes reliquias sordium penitus auferantur.
Antidotum hesdra.
Habet uirtutem sicut tyriaca. Dabis contra uenena, maxime tisycis, podagricis. Usqtie de triennio si fuerit curat eum mirabiliter, datur contra mala medicamina uel contra morbum.
Recipit hec: amomu scrip. XII, squinantu scrip. VIIII, piretru scrip. VI, crocu scrip. VI, cinnamomu scrip. VI, murra scrip. XII, petroselinu scrip. III, daucu scrip. III, storace scrip. XVIII, dragaganti scrip. XXX, ypocistidos scrip. VIIII, yreos scrip. XV, maratru scrip. VI, bdelliu scrip. VIIII, libanu scrip. XVIII, thiuapiru scrip. VI, hyosquiamu scrip. XXVI, cassia scrip. VIIII, miconu scrip. XXX, spica nardi scrip. XV, rute semen scrip. III, ocimu scrip. III, ros syriacu scrip. LV, aneti semen scrip. VI, anissu scrip. VI, cardamomu scrip. VI, opiu scrip. XXVIII, euforbiu scrip. VI, piper scrip. XXX, rosa sicca scrip. VIII, malabatru scrip. XII, opobalsamu scrip. XXIIII, cni- dios etis scrip. VI, laccar dactilu scrip. XII, liciu scrip. XII, gariofili scrip. XII, meu flore scrip. III, cnidios anthos crip. III, nardo celtica scrip. XII, rosa rododafni scrip. VI, castoreu scrip. VI, reuponticu scrip. XII, meu antemanticu scrip. VI, cymolea scrip. XII, artemisie sucus scrip. XII, herba syriana scrip. VIIII, costu scrip. XII, gentiana scrip. XII, mel atticum dispumatum sext. II, uinum uetus sext. II. In alia scriptura recipit sinonu scrip. III, ydiocru scrip. VIII, folia citri scrip. XII, ammoniacu scrip. XII, mel dispumatum quod sufficit. Dabis in calida in modum abellane.
Antidotum seu catapotias que uocatur aquindinas
qui facit ad cardiacos et cefalargicos siue stomaticis, et epilempticis, colericis, melancolicis, elefantiosis et leprosis atque hydropicis quam et hictericis nam et podagricis et qui febres patiuntur. Si uis eum dare per abstinentiam dabis catapotias XV, si uero super cibum dabis VII, infantibus uero III.
Recipit hec: coloquintidos dragm. IIII, aloe dragm. IIII, diagridiu dragm. IIII, bdelliu scrip. II, mastice scrip. II. Teris diligenter et cum suco absinthii aut brassice colligis et catapotia facies. Alii uero mittent absinthium siccum et cum mel distemperant et faciunt antidotum.
Antidotum theodoricum dianachardium
Recipit hec: aloe dragm. LX, agaricu dragm.XXIIII, cinamomu dragm, V, nardostacios dragm. IIII, cassia syringos dragm. V, camedreos dragm. IIII, squinantu dragm. II, diagridiu dragm. XII, xilobalsamu dragm. IIII, mastice dragm. III, careu dragm. VI, crocu dragm. VI, costu dragm. VIII, asaru dragm. IIII, meu dragm. II, acoru dragm. VI, piper nigru dragm. II, piper longu dragm. II, gentiana dragm. IIII, anacnardii dragm. IIII, mel dispuma- tum quod sufficit. Dabis dragm. III uel II uel I aut unum semis secundum uires unius cuiusque. Sic dabis in mulsa. Facit autem ad absconsas causas, maxime que in capite sunt, stomaticis, epilemticis, et ad capitis dolorem et quecumque causa in thorace fit, pleure- ticis, et ad eos qui non digerunt et quicumque dolor fuerit in stomacho uel intestinorum, uel longo tempore egrotantibus et qui colorem pallidum habent et ad hictericos et quibus per infusione hydropis fit et incipiens ptysicis et fre-
[046]
neticis et colicis qui grauitudinem corporis patiuntur. Resumet autem et uir- tutem prestat. Facit autem <ad> eos qui uarios dolores patiuntur et febricitantibus et qui multum sudant et quos typus temptat. Dabis eis postquam digestum fuerit, podagricis dabis ante passionem et mirabiliter prodest, et ad mulierem cui tardat purgatio que uocatur esterice et que prefocationem patiuntur et qui difficile digerit et uentrem sine dubio curat. Expurgat nobiliter non solum, presentes causas sed que forsitan sperantur.
Antidotum diacodion
qui facit pleureticis, sinnancicis, dysintericis, et ad omnes interaneos dolores et acutis febribus et ad somnum eis qui non dormiunt.
Recipit hec: papaueris agrestis caliculos uirides numero nonaginta et in- fundis in aqua sextar. VIIII, alia die coques ad tertias, deinde colas per lin- teum et missis mellis sextar. III et iterum lento igne coques usque ad mellis sextam mensuram et reponis in ampulla uitrea et uteris.
Rodomellis confectio.
Recipit hec: folia rosarum sine albore tundis et sucus inde exprimis sextar. II quibus ammiscis mellis sextar. I, coquis lento igne ad tertias et in uase uitreo reponis et uteris.
Rodomelle catarticum.
Recipit hec: rosae sucus libra, mel dispumatum lib. I, piper unt. I, zin- zibereos unt. II, scamonia unt. VIII, mastice unt. IIII, lateridos unt. I, poli- podium unt. I. Conficis et dabis cum rodomelle suprascripto. Purgat, omnes melancolicos humores.
Antidotum gera quod utebatur ptolomeus imperator,
id est logadion quod nobis proditum est ad antiquam passionem, id est maniaca et omne quod ex melancolea contingit. In anno semel datum purgat omnes humores et superprestat corpori digestionem. Non facit augustiam neque festi- nationes aliquas et sanum reddit corpus et ad claritatem perducit, epilemticis et ad cadentes subito et ad contractionem patientes et linguam suam masticantes et salibam mittentes et de aliquo modo tenentes, hos uulgus demoniacos uocant. Prodest enim colericis et elefantiosis in initio et ad impetiginis sil- uaticas et ad lythargicos et qui de aliqua passione se scomelant et insani fiunt sine febribus, maxime et qui uenena mortifera accipiunt. Est enim anti- dotum sine periculo epaticis, pleureticis et qui in cardiaca passione cadunt, deducit malum humorem. Facit et ad prouocanda menstrua mulierum. Dabis sciaticis et nefreticis et ad omnem temporem passionem, accipientes tertio in mense. Est enim mensura dationis antidoti huius drag. III, in mulsa potionem dabis cuius confectio hec est: Agaricu dragm. X, ammoniacu dragm. X, aloe dragm. X, ellebora nigru dragm. X, squilla [c]ass[i]a dragm. X, diagridiu dragm. X, polipodiu dragm. X, epithimu dragm. VIII, murra dragm. VIII, foliu diagm. X, cassia dragm. VIII, camedreos dragm. VIII, ypericu dragm. VIII, bdelliu dragm. VIII, prassiu dragm. VIII, piper albu dragm. V, cinnamomu dragm. V, opopanace dragm. V,.
[047]
petroselinu macedonicu dragm. V, castoreu dragm. V, aristolacia dragm. V, coloquintidos interiores dragm. XX, piper nigru dragm. V, nardu dragm. X, poliu dragm. VIII, sagapinu dragm. V, mel quod sufficit. Puluera cum uino optimo, asparges et uteris.
Pentadeos antidotus uel tyriaca appellatus
qui facit ad omnia uenena serpentium uel ad morsum canis rabiosi, seu simie, ad salamandre et muris, ad aranee morsum, ad rane rubete et scorpionis et araneorum uel egneumonis morsus uel qui uenenum biberit seu telo uene- nato percussus fuerit, ad pleureticos et ad tussem ueterem, ad peripleumonicos, ad suspiriosos, ad anhelitum, ad constrictionem thoracis, ad eos qui anhelantur, ad eos qui dum sedent surgere non possunt, ad eos quibus caput assidue dolet, ad ptysicos, ad notem, ad empiicos omnibus cum mulsa tepida, epaticis cum uino et melle, splepeticis cum aceto aut decoctione absinthii, tussientibus cum aqua ubi fenum grecum decoxeris, sanguinem excreantibus cum pugca frigida, nefreticis et cauculosis et stranguriosis cum aqua tepida, aurugionis et hydropicis cum uino et mel. Si febrit cum mulsa tepida, coliciscum mulsa, dysintericis cum uino tepido, sciaticis et paralyticis cum mulsa tepida, qui strophum patiuntur idem ad imflationem stomachi seu uentris uel frigdore aliquo cum decoctione fenugreci, que potio ad omnia superscriptas uenena cum uino tepido danda est.
Recipit hec: aristolocie radices siccas unc. I, gentiane radices siccas unc. I, myrre troclitis unc. I, uacas lauri purgatas unc. I, semen rute siccum unc. I, mel quod sufficit. Facit ad pustulas malas, uel si conceptum excutere uolueris, post balneum potui dabis.
Antidotum panchristum aliter.
Facit ad ea, que supra scripsimus in alia confectione.
Recipit hec: Calamu aromaticu drag. VI, castoreu drag. III, costu drag. VI et semis, siseleos unc. I et semis, cardamomu drag. VI, opiu unc. III, drag. VI, crocu unc. II, zinziber uncia semis, euforbium, amomum, piretrum, spica nardi, dauci, rhte semen, cassie, fenuculi semen ana drag. III, appii semen unc. semis, yosquiamu unc. semis. petroselinu drag. VI, opobalsamu unc. I, carpobalsamu drag. V, sagapinu unc. semis, meu drag. III, piper albu drag. III, mel quod sufficit.
Antidotum panchratium.
Recipit hec: aloe unc. IIII, agaricu unc. I semis, crocu drag. III, asara drag. II, costu drag. II, acoru unc. semis, cinnamomu unc. semis, miro- balani drag. III, spica drag. II, cassia drag. II, meu, camedreos ana drag. III, reuponticu drag. III, piper albu, piper nigru ana drag. II, squinantu drag. III, zinziber drag. III, gentiana unc. I, interionis unc. II, petroselinu unc. semis, squilla assa unc., ammoniacu semis uncia, ellebora nigru unc. I, ypericu semis uncia, epithimu uncia I et semis, pollipodiu unc. I et semis, bdelliu drag. III, smirni semis uncia, sagapinu, opopanace ana drag. II, mastice uncia I, dia- gridiu lib. I, absinthiu semis uncia, yreos, ermodactilu ana unc. III, mel quod sufficit. Istum panchratium euporiston usus est theodosius imperator. Facit enim ad omnem uitium capitis seu emicranii, colericis, flegmaticis, melancolicis, scotomaticis, pleureticis, elefantiosis, podagricis, artriticis, sciaticis, paralyticis, hictericis, ypaticis, spleniticis, lithargicis, neffreticis, et ad omnem uitium cerebri
[048]
et ad reuma capitis seu oculorum, artyria purgat anelosis et ad acidiam sto- machi, et qui malum colorem habent et ad colum et quibus semper distempe- rantia fit, menstrua prouocat, pulmonum uitia emendat sitem tollit et omnia incolumem reuocat. Istud autem .antidotum composuit cesar et .usus est ipse et militibus suis iussit dare et per tempus curationis istum acci<pi>ebant sine omnem lessionem. Quid plurima dicendum? Sic accipiatur: drag. I et semis cum mulsa mirabiliter purgat quod superfluum fuerit, et si catarticum pleniter per abstinentiam in catapotie uice uoluerit, accipiat XII aut XV et si super cibum VII aut VIIII et sine omnem angustiam purgat.
Antidotum ygia quod interpretatur salus omnis.
Facit primum ad stomachi dolorem ex aqua calida cocliarium I, statim dolorem mitigat et assidui suspirium compescit. Tumorem uue desiccat, uocis adsentionem reformat, ad loquellam redditur. Uertiginem emendat, stridorem pectoris linit, tussem sanat, duritiam iecoris soluit, splenis tumorem siccat, punctas sanat, laterum dolorem, id est pleureticos, curat, uessice dolorem mitigat et strangurriam, febrientibus cottidianis, tertianis, quartanis in uino ueteri datur, menstrua mouit, mortuum pecus expellit, aborsum partum si quis supradat conceptum ne sublatur confirmat, dolorem matricis sedat, cauculosis frequenter data subuenit, constrictionem stomachi tollit, cibum non continentibus prodest, acidas et fumosas ructationes emendat.
Recipit haec: piper albu < VIII, zinziber < VIII, petroselino < II, careu < VI, libisticu < VI, fenuculi semen < VIII, apii semen < II, ameos < II, ciminu < VIII, anissu < III, miconu < VI. Haec omnia tundis et tricoscenas, addis mel bonum quod sufficit.
Item ygia
qui facit ad eadem ut supra.
Recipit hec: piper albu — I, petroselinu, maratru, ameos, appii semen, anissu ana < VI, careu ∋ XXI, libisticu ∋ XXI, zinziber —I, cinnamomum — I, piretru < II, mel quod sufficit.
Eligmatium magnum
in multis rebus.
Recipit haec: piper libra I, dafna cocca, puleiu, aneti semen, thimu,, maratri semen, zinziber ana — III, calamentis, siseleos, piretru, napeos, petro- selini semen, brateos ana — II, mel quod sufficit.
Katapotias ad omnem flegimonem
stomachi et epatis et ad eos qui post imfirmitatem semper liptopirithos per- seuerant et chronia est.
Recipit haec: aloe < I, ammoniacu ∋ I S, costu ∋ I, mastice ∋ I. Cum suco cauli aut absinthii facis katapotias et das V aut VII.
Electarium diaprassium
qui facit ad tussem mirabiliter, ad eos qui de pulmone tussiunt et ipsos pul- mones renouellat mirabiliter. Ita conficis: Yreos — IIII, prassiu — IIII, ysopu —II, puleiu —III, calamentis — III, nucleos pinee — II, caricas — III, fenugrecu — I, sole id est teda — II, liquirizia — IIII. Ista omnia coques in aqua sextar. VI usque ad medietatem, ita ut una nocte sint infusa et cola. Addis ibidem
[049]
mel qua neum qua ; remanserint et iterum bulliat usque ad spissitudinem mellis, dabis ieiuno cocliaria II.
Diaspoliten antidotus
qui facit ad hec: stomachum excitat, digestionem accommodat, aluum mollit, biles extenuat, uitia pectoris, lateris, iocineris ac renum mitigat, partum expellit, secundas mulierum educit.
Recipit haec: ruta, piper, petroselinu, cymminu, zinziber ana — VI, nitru —III. Sed cyminum prius aceto-maceratur, deinde torretur et uniuersa coneusa et cribrata melle attico colliguntur et uteris.
Diamelon antidotus
qui facit dysintericis et omnem fluxum uentris stringit.
Recipit: sucus de mela siluatica lib., sucus rubi ternerrimi bib. I, mellis lib. I. Commiscis et lento igne cocis quousque ad mel redeat et facis ut electuarium et exinde accipiat coclarium I in die ter, id est mane, meridie et sero.
Diamoron confectio
qui facit sinnancisis.
Recipit: sucus more sextar. II, aluminis scistis < II, mellis sextar. I, lento igne tamdiu coques usque quo ad mellis redeat mensuram et in ampulla uitrea reponis, sed alumen tritum postea de focum leuaberis sicam miscis.
Diarobum confectio
qui facit synnancicis et emoptoicis et dysintericis uel qui sanguinem assellantur.
Recipit haec: sucus rubi tenerrimi sextar. III, mellis sextar. I, lento igne ad tertias decoques, et postea dum refrigerauerit addis croci < I, corallu < I, commiscis et uteris, sed in doliolo uitreo reponis.
Eligma ad carbunculum stomachi
cum acidia et nausia et fastidium.
Recipit hec: zinziber, piper, ciminu, gliconu ana < I, androlibanu ∋ I, libisticu ∋ I, siseleos ∋ I, careu ∋ II, gariofili ∋I, mastice ∋ I, spica ∋ II, mel quod sufficit.
Katapotias ad tussem probata.
Confestim pausare facit tussem.
Recipit haec: smyrnis, crocu, storace, galbanu ana < I, nuclei pini pur- gati < II. Cum succo prassii facis catapotias ciceris magnitudine et da sero V et mane III.
Katapotias cuius uox amputata est.
Recipit haec: liquirizia < I S, crocu < II, yreos < II, draganti < II. Cum aqua facis globulos sub lingua.
Katapotias ad tussem
et pectoris dolorem et ad omnia uitia pulmonis.
Recipit hec: liquirizia, yreos ana < II, myrra < I, gumfita < I S, gal- banu < III, terebentina < III, conficis et uteris.
[050]
Katapotias diermodactilo
qui facit mirabiliter podagricis et omnem constrictionem nodorum mirabiliter.
Recipit hec: aloe, ermodactilu ana — I, epithimu, ciminu ana — II, pollipodiu, ellebora nigru ana — III, diagridiu L.
Katapotias disintericis probatissima.
Recipit hec: mandragore cortices, murra, opiu, acacia, cortices de malu granatu, balaustiam, storace. Omnia equis ponderibus terens tricoscena et cum suco ypocistide tempera et fac inde catapotias in modum herbi et dabis super cibum.
Item ad carbunculum stomachi.
Recipit: cinnamomu, agaricu, mastice, rute folia uiridia, fenuculi radix uiridis, omnia ana drag. I. Conficis et das cum uino rubeo de sero eunti dormire.
Puluis ad sincopen
uel diaforeticos seu cardiacos et ypocondriacos uel ad cordis pulsum.
Recipit hec - ossum quod inuenitur in cor cerui dr. II, smimis drag. I, eorallu drag. II, thus drag. I, anachardii uncia media, gisasteru dr. I, unc. med. Puluera facta das cum aqua frigida drag. I, hoc ualde probatum est.
Puluis ad cardiacos sanandos.
Recipit hec: rasura eboris, gariofili, spica, reuponticu, ossu de cor cerui, ossa dactuli, cinnamomum, costu, zinziber, eorallu, omnia equis ponderibus. Facis puluer, das cum uino drag. I, perfecta dosis.
Antidotum ad ptisicos
incomparabile, quia multi per eum sanati sunt.
Recipit: piper longu scrip. III, zinziber unc. I, opopanace scrip. I, thus masculu scrip. I, opiu scrip. I, lasar scrip. I, unc. med., piganu unc. I, pras- siu unc. I, gliconu unc. I et med., mel dispumatum quod sufficit.
Ad morbum comitiale,
hoc est epilempsia.
Recipit hec: costu, piper, bratheos ana unc. I, puluera cum aqua dabis. Experimentatum est.
Ad emitriteos.
Margaritas nouas quasi non fuerunt in opera, bracta bisantea noua ustu- lata. Hec omnia puluera facta distempera cum saponata de muscatu et das bibere. Expertum est.
Potio ad omnem infirmum.
Recipit: muscu drag. I, libanu drag. I, mastice drag. I, eorallu drag. I, margaritas modicas drag. VIII, cinnamomu drag. III, mel et uinum uetus quod sufficit.
Puluis ad tensuram stomachi
uel ad defectionem uel ad uomitum.
Recipit hec: uacas lauri scrip. III, ciminu scrip. III, rosmarinu scrip. III, puleiu scrip. III, absinthiu scrip. II, mastice scrip. II, pane ustu scrip. XVI. Haec omnia in puluerem redigis et stomachum melle calido perunguis et puluerem superspargis et operis lanam et fascias.
[051]
Antidotum ydropigra
et ydrogagos quia quam ammarissimam de tunicis uentri seducit. Facit et ad eos qui ex pinguis humoribus uentrinosi sunt, curat epaticos, spleneticos, si accipiatur in dies nouem iam numquam molestiam facit hictericis et ad multa quae hic scripta non sunt.
Recipit haec: nardostaceos, cassia, costu, reuponticu, amomu, asaru, foliu, aloe, radon ana drag. I, mastice drag. II, mel quod sufficit. Das pensu drag. I cum uino et mel aut cum mulsa.
Antidotum geralogadium memfitu.
Est enim temperatiuum et curat diuturnas et inueteratas passiones, id est mania et omnes ex melancolias aduenientes infirmitates data expurgat humores suauiter nec incendium generat corporis nec conclusionem nec lassi- tudinem, sed magis orexin prestat et fortitudines corporis faciat. Facit maxime epilempticis et stomaticis et qui cadent subito amentes et qui spumam iactant et qui linguam suam masticant et qui spasmum patiuntur, id est contractionem neruorum, et quicumque simili tenentur passione quos putant demonium habere. Datur enim colicis et paraliticis et elefantiosis in initio et emicraniis. Purgat omnino et omnibus istis subuenit et qui istis passionibus se submelant aut coinquinant extra uoluntate sua, magis etiam et qui mortalia medicamenta accipiant. Est autem sine ullo periculo. Iubat epaticis, spleniticis et pleureticis et qui Cardia patiuntur et non digerunt, detrahit enim malfacientes humores, prouocat menstrua. Datur et sciadicis et nefreticis omnino adiubat seu et omnes tardas passiones discutit. Accipiat ter in mense, id est inter dies decem, das drag. III cum mulsa ciatis III.
Recipit haec: agaricu drag. X, aloe unc. I, ammoniacu thimiamatos drag. X, foliu drag. X, thimi comas unc. I, poliu unc. I, cassia unc. I, came- dreos unc, I, cinnamomu, opopanace, aristolocia longa ana drag. V, coloqui- ntida drag. XX, elateriu unc. med., murra trocliten drag. XII, euforbiu drag. VI, polipodiu unc. II, cocognidiu unc. II, centauria drag. X, epithimu unc. I, elle- bora nigra drag. III, squilla assa drag. X, ypericu unc. I, diagridiu drag. X, bdelliu unc. I, prassiu unc. I, piper albu, piper nigru, crocu, piper longu, saga- pinu, petroselinu ana drag. Y, mel dispumatum quod sufficit. Dictata atque probata a theoctisto medico.
Antidotum sotyra.
Facit ad omnes causas inuisibiles, post autem cum aqua calida bibitum capitis dolorem soluit, stomachi humorem desiccat, in accessionibus et diebus aneticis uigilias in somnum perducere, ad freneticos, dolorem oculi mitigat et reumatismum oculorum constringit superinhunc[e]<t>um cum lac mulieris den- tium dolorem compescere, anelitum nimium pausare facit, omnem causam corporis extinguit, tussienti quam et pleuresin, peripleumonia et uiscerum ten- sione epatis et omnem causam releuat, desiccat etiam de pulmone humecta- tionem, flegbamam uel salibam pinguem cito reiactare facit, si cum mulsa detur et emoptoicis cum suco poligoni et aceto datur uel arnoglosse suco, uirtutem egrotanti prestat, non delectantibus cibos manducare facit, uomitum stringit, hictericos sanat, melancolia et qui multum cogitant et uigilias eorum in somnum reuocat. Pulmonis grauitudinem sanat, colorem bonum facit, flegma de corpore per intestina deponit, urinam prouocat et poros ureticos perducit. Constrictiones uel trobos renum et uessice purgat, disinteria sanat, paraliticis medetur, maxime in ueretrum fuerit, cyliacos firmiter curat, spasmos sanat, paralisin omnibus curat. Illis autem qui non possunt per os accipere
[052]
per distere iniciatur, adlecto suco feni greci. Matricis impetus soluit, sanguinis fluxum uel humorum uitia constringit, encompilmauis ad artriticis, podagricis, sciaticis, in doloribus magnam uirtutem ostendit, non solum per os saluat, sed in illis locis inunctus lixopiritum antidotum est in, maioribus febribus. Dabis ad omnem typus quartanis plus dabis meuero de quartana febre. In tres potiones liberauit.
Recipit hec: murra unc. II, drag. I, anissu unc. I, dragm. I, castoreu unc. I, dragm I, opiu unc. I, drag. II, cassia fistula unc. med., petroselinu unc. II, apii semen unc. II, drag. I, piper longu unc. med., piper nigru unc. II, sinonu syriaco unc. I et med., cinnamomu unc. med., storace drag. VI, siseleos unc. med., ydiocroco magmatos drag. VI, amomu unc. med., squinantu unc. I. et med., costu drag. VI, asaru drag. VI, spica indica unc. I, drag. V, crocu unc. II, mel dispumatum quod sufficit, dabis ut supradictum est et miraberis.
Antidotum ygia filogratis
ad omnes dolores, ad uertiginem capitis, ad fautium tumorem, dyspnoicis, ad uocem obscuram, ad stridorem pectoris, ad duriciam tussis, ad dolorem intesti- norum, lateris et uessice, ad purgationes femine, petus mortuum excludis et per aborsum sine periculum lapsus facit, fisis dolorem, limosis, arenosis, cau- culosis, ympiicis, ptisicis, sintecticis, ystericis et cibum non continentibus.
Recipit haec: piper unc. I, petroselini drag. III et semis, ameos drag. III et semis, cum modico pulsa, in apozima myrte aut lentisci aut mali granati sucus aut lenticule.
Antidotum gera
quod usus est paulus ad paralysin.
Recipit haec: camedreos drag. XXVI, piper longu drag. XVI, piper albu drag. XV, sticados drag. XVI, elleboru nigru drag. XII, squilla assa, epithimu, crocu, murra, spica ana drag. XVI, ammoniacu drag. V, euforbiu drag. VII, inel quod sufficit. Das cum calida drag. I et post dies quinque das drag. II.
Antidotum onus homeris philosophi
ad pulmonum inflationem et ad pleureticos. Curat infra septem dies.
Recipit haec: pulmonem cerui masculi arefactum unc. II, eruce semen, opopanace, thiuapiru, ysopu, camedreos, aristolocia ana unc. I, mel quod suf- ficit. Das cum calida in modum abellane.
Antidotum gentilis medici
qui facit epilempticis omnibus qui ex humore melancolico uexantur et ad hictericos satis prodest et uocatur glicea.
Recipit hec: Cortices de radices fenuculi lib. I, epithimu recente unc. II, radices apii unc. IIII, ruta uiride unc. IIII, flos de puleiu unc. IIII, aceti agri unc. I et med. Infundis per triduo, postea coquis ut redeat emina et dum coctum fuerit colas mundissime et miscis ibi mellis dispurnati lib. IIII, et coques lento igni ut redeat ad spissitudinem mellis et deponis de foco ut tepefiat et misces ibi aloe mundum puluer unc. VI, crocu unc. II et ex ea confectione mittis cocleria III et dabis iuxta uires.
Antidotum emoptoicis experimentatum ualde optimum.
Recipit hec: anagallicu unc. II, lemnia sfragis drag. III, murra drag. II, tragaganti drag. II, ebori limatura drag. I, crocu dragm. I, cummin drag. II, sarcocolla drag. II, puluer coralii unc. med., macer puluer drag. VI. Anagallicu
[053]
prius radis et siccas et postquam siccauerit coquis in passum aut in dulcorem. Item tracacannum in mulsa infundis et misces omnia.
Electuarium [u]ad empiicos,
hortopnoicos, asmaticos, ad typicos et tussientibus et pulmonem quasi are- factum restaurat, gluttinosa flegma dissoluit, syntexis iuuat et qui uiolenter tussiendo sanguinem iactat et eos quibus corpora macilenta sunt et qui anhelant et ad omnia uitia pectoris,
Recipit: piper drag. III, aneti semen unc. I et med., fenuculi semen, trocacanti, orabo frictu, agantes egyptia ana unc. I, eleniu drag. III, yreos unc. med., puleiu, bacas lauri, origanu ana unc. med., ysopu drag. III, lini semen frixi unc. III, nucli pini, amigdale dulcis ana unc. II, dactuli V, mel quod sufficit.
Electarium ad idem experimentatum.
„ Recipit: lini semen frixu unc. III, ciminu frixu unc. IIII, nuclei unc. IIII, uuae passe unc. IIII, piper unc. med., mel quod sufficit, das cocleare I.
Electarium ad tussem ut purget:
Ysopum, pulei, terbentina, yreos ana unc. I, piper unc. II, lini semen frixum unc. IIII, lumentum fabe unc. III, uacas lauri drag. II, amigdalas amara numero XX, mel quod sufficit, das cocleare I.
Electarium ad idem:
Petroselinu, ysopu, yreos, piper, nuclei leuiter frixi, erbi frixi, pulei, mastice ana unc. I, mel quod sufficit.
Electuarium diascillis
ad su<s>periosos antiquos et orthopnoicis. Electarium hoc medetur suspirios longi temporis. Squillam coctam in fermento incardiu unc. VII, orobu frictu farina, terbentina, tracacantis, anissu ana unc. med., eleuniu siccu drag. III, uetonica drag. II, mel quod sufficit. Dabis mane et sero cocleare I et miraberis cura disponicis et asmaticis.
Electarium ad idem ut supra
orthopnoicis, dispnoicis.
Recipit: scille cocte cilu unc. IIII, thiuuapiru unc. I, storace calamita drag. V, timu drag. II, aprotanu drag. med., prassiu drag. II, mel dispumati quod sufficit.
Electarium ad idem ut supra:
Scilla cocta in aceto unc. III, cardamomu, piritru, piper ana drag. III, iris dram. I, mel quod sufficit.
Electarium ad emoptoicis,
pleureticis, peripleumonicis. Omnia ulcerationes curat. Facit ptisicis et ad ualidam tussem et ad uitia pectoris et pulmoni.
Recipit: Zinziber drag. II, storace, siseleos, fenuculi semen, fenugrecu, yreos, terbentina ana drag. III, aneti semen unc. I, cassia, crocu ana drag. II, tracacantis, orobu friceu, agantis egyptia ana unc. I, eleniu siccu drag. II, yreos drag. II, galbanu drag. II, myrra drag. II, mel quod sufficit. Facit enim ad multas passiones et epaticis.
[054]
Electarium mirabilem diaorobum,
qui purgat in torace ulcerationes et humores.
Recipit: orobi farina emina, yreos drag. II, ysopu creticu drag. II, sto- race calamite drag. VI, libanu drag. I, galbanu drag. med., terbentina drag. med., butiru drag. med., nucli pini drag. II, mel quod sufficit. Conficis et re- ponis in uas uitreo.
Antidotum thiriacum climation,
qui multus est a nobis experimentatus in multis rebus. Tamen est ualidissi- mus contra omnia uenena resistenda et ad omnes morsus uenenatorum, id est omnium serpentium morsus, et ad ictus spalangionum uel scorpionum uel omnes mortiferas potiones, quia melior est quam diacitnon, facit enim ad eos qui ex melancolico uexantur et ad eos qui assidue cufas ponunt, quod uulgo scabea dicunt, facit enim ad antracas malignas, facit enim ad ydro- picos mirifice et ad ptisicos et ad febres omnes typicas, maxime pleureticis et epaticis, spleneticis, sciaticis, paraliticis et qui renum causas maxime labo- rant et cau^cu^losis, facit ad tineas, ad lumbricos et ad ascaridas et ad stranguirias et ad omnes dolores et ad colo et epylempticis et caducis et lunaticis. In omnibus istis passionibus, quae diximus, probatum est.
Recipit: poliu, aristolocia, gentiana, uacas lauri, diptamu, prassiu, bra- theos, piganu, agru semen, fraxini semen, centauria, argimonia, que alii pepona dicunt anav unc. V, appii semen, aneti semen, siseleos, ameos ana unc. IIII, crocu idem, cnici flos, betonica, bethi, conberba, origanu herba, dragontee radices ana unc. III, sticados, camedreos, murra, costu, piper ana unc. II, libano arenos, maratros ana unc. I, mel dispumatum quod sufficit et uteris.
Electarium galieni ad omnem frigiditatem corporis.
Recipit: piper unc. II, cinnamomum unc. II, gariofili unc. med., zinziber unc. II, piretrum unc. II, galinga unc. II, anissu unc. med., liquirizia unc. med. aneti semen unc. II, maratri semen unc. med., apii semen unc. med., petroselini unc. med., liuistici semen drag. II, careo unc. I, corallu unc. I, dragaganti semen unc. II, mel quod sufficit.
Eligma calon
ympiicis, orthopnoicis, asmaticis, tussientibus, pulmonem arefactum restaurat, gluttinosa flegma dissoluit et ad omnia uitia pectoris.
Recipit: piper drag. III, aneti semen unc. I et med., maratri semen, dragaganti, orobu frictu, agantes aegyptias ana unc. I, eleniu drag. III, yreos unc. med., puleiu, dafnococo, origanu ana unc. med., ysopu drag. III, lini semen unc. III, nucli pini, amigdaias dulces ana unc. med., dactilos pingues unc. V, mel quod sufficit.
Puluer
epaticis, spleneticis, stomaticis et ad omnem matricis causam et ad hictericos et ad fellis eructationem et ad pulmonem restaurandum.
Recipit hec: piper unc. I, abscinthiu unc. I, uacas lauri unc. I, lupini unc. I, fenugregu unc. I, centauria unc. I, gentiana unc. I, aloe unc. I, mas- tice unc. I, spica unc. I, piretru unc. I, polipodiu unc. I, puleiu unc. I, reu- ponticu unc. I, ermodactilu unc. I, costu unc. I. Teris, cernis subtilissime et dabis pensu denarios III cum uino eunti dormire.
Electarium ad omnes febres
et ad uentrem purgandum et urinam prouocat et flegma de thorace deponit.
Recipit: eusula unc. III, polipodiu unc. I, epithimu unc. I, gariofilos unc. med., mastice dragm. I, piper drag. med., mel quod sufficit.
[055]
Trociscos crocodeses,
qui facit ad febrem et angustiam et ad cardiacos et stomaticos omnibus cum aqua tepida.
Recipit haec: cinnamomumdrag.II, murra drag. II, opiu drag. III, daucu semis uncia, crocu drag. III, scrip. I, appii semen sem. unc., yosquiamu drag. VII, castoreu drag. II, anissu drag. IIII, storace sem. unc. Colligis cum aqua et facis trociscos ana dragm. II.
Trociscos cardiacis
et stomaticis diamusreos.
Recipit hec: Aprotanu siccu, castoreu, opopanace ana drag. IS, murra, crocu orientale, rute agrestis semen, piper, thiuapiru, lithos magnite, gumfita ana dragm. I. Tritam cernis, conficis cum aceto et facis trociscos ana dragm. I et das ieiuno in oximelli.
Trociscos diacoralliu
qui facit emoptoicis, sanguinem expuentibus et disintericis et asmaticis.
Recipit hec: corallu unc. I sem., gessamia unc. I sem., balaustiu dragm. I, amilu dragm. II, yosquiami semen dragm. II, opiu dragm. II, ypocistidos dragm. II. Commiscis cum suco arnoglosse et facis trociscos ana dragm. I.
Trociscos amazonos
qui facit ad stomachi pneumatosis cum frigida, spleneticis in oximelli, dis- pnoicis in mulsa, cyliacis et dysintericis in apozima myrte, febrientibus et ad angustia cum frigida.
Recipit hec: Selinu sperma, anissu ana dragm. VI, absinthiu dragm. IIII, smirnis, piper, cinnamomum, opiu, castoreu ana dragm. II. Cum aqua facis trociscos ana dragm. I.
Trociscos diaspermaton
qui facit dysintericis, pleureticis et ad menstruis mulierum deponendis.
Recipit hec: yosquiamu sem. unc., selinu sperma sem. unc., anissu sem. unc., ypocistidos sem. unc., opiu sem. unc. Colligis cum suco poligoni au<t> cum suco plantaginis aut cum uino stiptico, facis trociscos ana dragm. I et uteris.
Trociscos diaspermaton aliter
qui facit ptisicis, pleureticis, et dysintericis.
Recipit hec: fenuculi semen unc. I, aneti semen unc. I, yosquiamu unc. I, opiu unc. I. Teris, commiscis et colligis cum suco rubi et facis trociscos pensus superscriptos**.**
Trociscos diaspermaton aliter
qui facit ad tussem et sintexis et qui purulenta excreant.
Recipit hec: fenuculi semen unc. I, opiu unc. I, sed opiu simutiteris et in mortario in puluere admiscis et colligis ut superius diximus et cum calida aqua dabis ieiuno. .
Trociscos diaspermaton aliter
qui facit ad tussem et qui sanguinem uoment.
Recipit hec: yosquiamu unc. I, aneti semen unc. I, papaueris nigri semen [056] unc. I, opiu unc. I. Omnia trita ex uino colligis et trociscos facies pensu denarii pondere, dabis febricitanti ex aqua calida cyatis III, homini sincero ex uini cyatis IIII.
Trociscos trigonos anodinos
qui facit precipue dysintericis et omnem fluxum uentris disiccat.
Recipit hec: yosquiami semen unc. IIII, anissu unc. II, opiu unc. II. Colligis cum suco arnoglosse et facis trociscos pensantes dragm. singulas quos dabis in frigida mane et sera singulos.
Trociscum secrentum
nulli tradidit magister, nisi quem diligebat, qui facit ad omnem tussem, de una dosis liberat.
Recipit hec: murra trocliten dragm. VI, libanu dragm. V, opiu dragm. IIII, yosquiami semen IIII, cynoglosse herbe de radicibus cortices ad solem siccatas dragm. IIII. Tundis et cernis, opium in aqua infundis et facis trociscos pensantes dragm. I, et dabis secundum uirtutem.
Trociscos diaspermaton
qui facit dysintericis et emoptoicis, cyiiacis, pleureticis, ad tussem et qui san- guinem uoment.
Recipit hec: ameos unc. I, anissu unc. I, appii semen unc. I, aneti semen unc. I, fenuculi semen unc. I, papaueris nigri semen unc. I, yosquiami semen unc. I, ypocistidos unc. I, balaustia unc. I, opiu unc. I, gumen unc. I. Col- ligis cum suco tenerrimi et trociscos facies ana dragm. singulas.
Trociscos diapigron epaticis.
Recipit hec: anissu, appii semen, asaru, absinthiu, amigdalas amaras ana unc. I, et facis trociscos ana dragm. I.
Trociscos ad uomitum resistendum
et stomachum confirmandum et stringendum uentrem
Recipit hec: anissu dragm. VI, appii semen dragm. VI, absinthii pontici sem. unc., piper dragm. VI, opiu dragm. II, castoreu dragm. II. Que sicca sunt tundis, cribras, opium uero in aqua infundis per triduum et post missum in mortario teris diligenter et commiscis omnia. Colligis autem ex aqua, facis taxillos ampliores abellane quos siccas in umbra et cum opus fuerit in aqua calida dabis.
Trociscos ad omnem passionem,
his qui uigilias pati une ursine grauedine et reumam stringit, humores omnes desiccat, fauces mirabiliter curat et cordis uel coli dolorem discutit, facit dis- intericis et neffreticis, id est quibus renes dolent. Facit ad aborsum et graues dolores. Si quis hunc trociscum acceperit, tenet pecus et numquam aborsum facit. Tertianas et quartanas ubi sunt in duas horas ei occuras cum ipsum trociscum ut accipiat. Prima potio frigus expelit, secunda febrem discutit, tertia per sudorem digerit, sed multum fatigabitur et statim refici debet et potum bonum accipere. Est etiam probatissimum his qui reumatizantur. Et ad stomachum uel pulmones et pectus siue caucalosis seu cui inguinas dolent et cui media corporis pars fatigatur. Sed et qui tarde urinam faciunt exsoluit, podagricis subuenit et qui minime ambulant ante prandium et post cenam statim prodest.
[057]
Compositio eius talis est: papaueris semen unc. IIII, her<be> simphoniace dragm. II, liquirizie dragm. II, crocu dragm. I, storace dragm. I, sem., castoreu dragm. I, anissu dragm. I sem., mandragore cortices de radicibus eius dragm. I, carenum aut passum mittis quantum ad hec omnia sufficiat. Trociscos autem facies ad mensuram fabe egyptie, comficis et uteris ad suprascriptas passiones.
Trociscos diapiganus,
qui facit ad omnes typus, cottidiano et noto, quartano et noto, tertiano et noto.
Recipit hec: crocu unc, II, piretru unc. II, origanu unc. II, ysopu unc. II, ruta uiride unc. II, murra unc. II. Colligis cum aqua et trociscos facies ana dragm. I et uteris cum aqua calida.
Trociscos asmaticis et suspiriosis.
Recipit hec: anissu unc. I, sulfur uiuum unc. I, ammoniacum unc. I, castoreum unc. I, melantium unc. I. Omnia tunsa et cribellata cum aqua colligis et trociscos facies et postea cum oximelli dari conuenit.
Trociscos diafisallida.
Facit ad neffraticos et ad uissice reumatismum et ad urinas prouocandum et ad eos qui sanguinem [me]<Teiciant et triciasis et ad omnia uitia uessice.
Recipit hec: opiusem. unc., cucummeris domestici semen dragm. III, crocu dragm. VI, yosquiamu dragm. XV, miconos sem. unc., fisallida grana XX, fenuculi semen, lappatii semen, nucleos assu, lini semen ana dragm. III. Teris omnia et cum chrissatticum facis trociscum ana dragm. I. Das febrienti cum aqua calida, sine febre cum uino.
Trociscos amazonos.
Recipit: cinnamu unc. IIII, piper unc. III, murra unc. IIII, yosquiamu unc. IIII, daucu creticu unc. IIII, anissu unc. V, appii semen unc. IIII, ab- sinthiu siccu unc. I, sauina sicca unc. I. Cum aqua celeste ad unas facis trociscos ana dragm. I, et si uolueris adhibe opium unc. I.
Trociscos ad emoptoicos diasusini.
Recipit: sus ! nu dragm. V, yreos illirica dragm. V, mastice dragm. V, crocomagma dragm. V, opiu dragm. III, psilliu dragm. VII. Coquis psilliu in aqua quamdiu ad spissitudinem ueniat et postea colas et admiscis et facis trociscos ana dragm. I sem. et dabis bibere emoptoicis in pusca et sanus fiet.
Trociscos ad emoptoicos.
Recipit: miconos leucu obulos II, opiu asianu obulos II, yosquiamu unc. I, liquirizia unc. I, crocu dragm. IIII, castoreu dragm. IIII, anissu dragm. IIII, mandragora dragm. IIII, storace ysaurica dragm. VI. Ammiscis cum sapa sufficienter et facis trociscos in magnitudine abellane et dabis cum apozima myrte aut ypocistidi aut cum suco poligoni aut arnoglosse.
Trociscos amazonos.
Facit ad stomachum acedonicum, ructantes et colicos, ad torminosos nec non etiam fronte inlinitus capiti dolorem amputat tritus cum aceto modicum [058] et somnum facit et ad aurium dolorem cum suco herbe perdiciadis infusum auribus dolor amputant, ad molarem dolorem cum modico galbano tritum aut lacte celsi in cauerna dentium posita dolorem mitigat et ad colericam passionem in decoctione murre aut uini austeris, facit ad dysintericos in decoctione ros syriaci.
Recipit: murra trocliten dragm. V, castoreu dragm. V, crocu dragm. VI, coniu semen dragm. III, anissu dragm. III, appii semen dragm. IIII, daucu dragm. IIII, storace dragm. IIII, yosquiami semen dragm. VI, piper albu dragm. I, mandragore sucus dragm. I, nardostacios dragm. I, opio thebaico dragm. III, mel quod sufficit. Dum autem formantur trocisci, balsamum ungues digitos et facis trociscos dragmarum singularum.
Trociscos faustiniani
, qui purgat et distringit dysintericos.
Recipit autem hec: charta de tumu combusta dragm. IIII, sandaraca dragm. II, auropigmentu drag. IIII, asbestu, id est calce uina non stincta, drag. VIII, trita et cribrata et mittis milium in caccabo ad arbitrio pugno I in aqua et sic bulliat, et postea eum colas diligenter ipsam aquam cum suco suo et adprehendes superscripta puluerem cum ipsa aqua et fac exinde tro- ciscos pensantes dragm. I et cum opus fuerit, mittis trociscum unum in mor- tario, tritas et extempera cum aqua cisternina aut uino austero calices III et oleo lentiscino coccia oui et fac eum bullire, ut redeat ad calices II et per distere tepido deducis.
Trociscos emoptoicis.
Recipit hec: gessamias dragm. XIIII, tragaganti dragm. XII, amilu dragm. XIIII, gummen dragm. XII, opiu drag. XII, sucus plantaginis aut poligonie quod sufficit. Facis trociscos ana drag. I et dabis in potione cum aqua aut sucus plantaginis, aut poligonie herbe quod si sine febribus est in pusca dabis. Iste trociscus non solum facit ad emoptoicos, sed et his quibus dolores in thorace sunt uehementes aut in uentre et ad alia plurima facit bene.
Trociscos emoptoicis.
Recipit hec: corallu, lemnia sfragidos, amilu, libanu, gisasteros, gummen, steterea scistis ana unc. IIII, simfitu dragm. XVI, acacia cirras unc. III, sucus porri quod sufficit. Facis trociscos ana dragm. I et das patienti adtendens non solum ad passionem, sed et ad patientis uirtutem. Soluis igitur trociscum in pusca et das cum apozima simfiti aut rubi. Ualde experimentatum est.
Oxira crocira.
Facit epaticis, spleneticis, ad ypocondrie tensiones, nefreticis et ad omnem neruorum tensiones, pleureticis, peripleumonicis, artriticis, sciaticis et ad omnem neruorum contractiones et luxus et fracturas et incisos neruos. Soluit autem et omnes duritias et ad serpentum morsus et canis rabidi morsum.
Recipit hec: pice sicca brittia lib. II, cera lib. I, ammoniacum unc. IIII, galbanu unc. IIII, libanu unc. IIII, crocu unc. II, acetum agrum sex. III. Teris ammoniacum et libanum cum aceto ad mellis spissitudinem cocti et in alio mortario teris crocum. Picem autem mittis et quod superauit acetum in caccabo et coques et agitas frequenter, et cum acetum fuerit consumatum, super- mittis cera et cum se soluerit supermittis ammoniacum et libanum et agitas frequenter. Adtende ne foris exeat de olla et post hec mittis galbanum et cum fuerit resolutum et admolentum, sic supermittis crocum et fundes in mortario et misces bene et facis magdaliones et uteris.
[059]
Diagalbanes epithima.
Ad omnes duritias uel apostomas que in alto sunt et epatis dolorem et tumorem splenis.
Recipit hec: Resina frixa unc. IIII, galbanu unc. III, cera lib. I sem., libanu unc. VI, uiscu unc. VI, oleu uetere unc. VI, sinopide unc. III. Mittis oleum et cera et resoluis, post hec mittis resinam tritam et cum fuerit reso- lutum sic addis libanum tritum. Post hec mittis uiscum et galbanum et cum modice tepuerit, sic mittis sinopidem bene tritum et agitas fortiter, ut se mis- ceat et uteris.
Nileos epithima
que facit febrientibus et ad ferborem epatis.
Recipit hec: crocu unc. I, ammoniacu unc. V. Teris in aceto crocum et ammoniacum, cera unc. VI, soluis in focum et dum postea tepuerit cera tunc ammiscis olei rosei unc. V. Facis cerotum et miscis in mortario ad terendum.
Nileos epithima
que facit ad eadem ut supra.
Recipit hec: ammoniacu unc. VI, crocum unc. III, aloe unc. III, storace unc. II, acetum ad terendas species sufficienter, cera une. VIIII, oleum roseum unc. VII.
Epithima ad concipiendum.
Recipit hec: cera, oleum, butyrum, medulla ceruina, adipe anserina, adipe gallinacia, crocu, libanu, murra, galbanu, terebentina, mellilotu, fenugrecu, adipe taurinu. Omnia equis ponderibus insimul et storace. Conficis et uteris.
Epithima dysintericis.
Recipit heç: Iunci folium drag. I, omfaciu drag. I, dactilorum unc. II, acacia unc. I, galla unc. IIII, alumen rotundum drag. IIII, picis sicce unc. I, cera unc. III, olei myrtini unc. III. Quae sicca sunt teris et cribellata uino commisces, cum palmulis cera resoluis cum oleo et cum fuerit resolutum, super- mittis pice et cum se resolserit, superfundis in mortario ubi species trite sunt, commistis et uteris.
Epithima dysintericis aliter.
Recipit hec: cicidos, acacia, cortices mali granati ana unc. I, gypsu, bolu ana unc. II, uiie gigarti, appii semen ana unc. I, ypocistidos, ros syriacu, balaustia, ixu, ammoniacu, murra, mastice ana sem. unc., pice lib. II, oleum scininum quod sufficit.
Epithima dysintericis probata.
Recipit hec: myrta lib. I, cicidos lib- I, ynantes lib. I, rosa sicca unc. V, acacia, stepterea, cortices mali granati, farina hordei, commeos ana lib. I, specu- lare ustu, libanu ana unc, VI, ixu unc. VI, cera lib. III, pice lib. II, oleum myrtinum aut melinum, in hieme scininum lib. I, cum uino odorato aspargis arida.
Epithima dysintericis,
facit ad omnem reumam uentris et ad eos iam desperant medici, fastidium aufert et confortat.
Recipit hec: cicidos, acacia, cortices mali granati, gigarti, selinu sperma, mastice, ciminu, commeos, agantis egyptie ana unc. I, speculare ustu, gisasteros, mirta sicca ana unc. II, ypocistidos, ros syriacu, balaustia, ixu, murra, ro- [060] donxiron ana sem. Unc., terebentina dragm. V, pice lib. II, cera lib. I, oleu scininu unc. VI. Facit enim ad omnes desperatas passiones dysentericorum.
Epithima diayreos
qui facit pleureticis uel ad. omnes pectoris dolores.
Recipit: yreos unc. VI, ysopu cerotis unc. VI, terebentina unc, VI, cera unc. VI. Conficis et uteris.
Epithima siue simpasma ad omnem dolorem
et duritiam splenis et epatis et ceteris probata, quam multi usi sunt et de eius beneficio gra<tia>s referunt, et ubi dolor fuerit uel duritia beneficium prestat. Angustiam uero mirifice tollit, uomitum sine mora reprimit, ueneni cursum restringit.
Recipit uero hec species: aloe dragm. VI, libanu dragm. VI, mastice dragm. VI, bacas lauri dragm. VI, ciminu dragm. VI, colofonia unc. IIII, murra dragm. VI. Hec omnia puluerem facis et cum opus fuerit iterum mittis in mortario et uteris ad suprascriptas causas et loca prius unguis de oleo calido aut melle et superponis stuppa et miraberis effectum.
Epithima qui facit epaticis,
spleniticis, pleureticis. Febres omnes curat maxime typicas sanat.
Recipit hec: Feni greci, lini semen, crocu, camimela sicca, rosa uiride aut certe qui de oleo roseo fit colata, hordei farina, libanu, mastice ana unc. IIII, cera, sebu bubulu ana lib. I. Conficis et uteris.
Epithima ad febres.
Omnes calores de alto producit, ardorem stomachi compescit nausiam reprimit, imflationem stomachi et tensuram tollit, si qua duritia in splen uel in epate fuerit emollat et ad sanitatem perducit.
Recipit hec: crocu unc. II, ammoniacu unc. IIII, cera unc. VI, oleum roseum unc. VI, libanu unc. I, terebentina unc. I, oleum cyprinum unc. III. Conficis et uteris.
Epithima diaspermaton.
Recipit hec: ameos unc. V, ciminu unc. V, cardamomu unc. V, bacas lauri unc. III, fenum grecum unc. VI, appii semen unc. VI, iunci radices unc. IIII, nitrum unc. III, ammoniacum unc. II, cera rufa unc. II, tereben- tina unc. VI, samsucum unc. IIII, sebum taurinum lib. I, oleum cyprinum lib. IIII, melle unc. VI.
Epithima diaspermaton.
Recipit hec: mellilotum unc. II, appii semen unc. II, anissum.
Diamelon epithima
que facit ad febres et stomachum confortandum.
Recipit: Mala citonia purgata unc. VI, dactulos sine ossa unc, VI, mas- tice unc. VI, aloe unc. III, crocum unc. I, nardum unc. VI, oleum roseum unc. VI, cera unc. VI, conficit et uteris.
Diamelon item epithima
que facit ad defectionem stomachi, ad epar et ad febres.
Recipit: mala citonia purgata unc. III, dactulos sine ossa unc. III, aloe
[061]
unc. II, mastice unc. I, ynantes unc. I, oleum camimilum unc. IIII-, oleum roseum unc. II, cera unc. VI, conficis et uteris.
Implastrum diarsinico
quod latine aurum pigmentum uocant, pro qua re ad omnem apostomam superpositum disparget, fracturas ossorum sanat, scrufulas et parotidas in collo et glandolas sanat, nascentias uel carbunculos malos dispargit, ymprostonicis aut cui in scapula uel in ceruicem nerui contractio est mirifice sanat, omnibus egritudinibus sanitatem facit.
Recipit hec species: colofonia unc. IIII, resina frixa unc. IIII, libanu dragm. IIII, stepterea scistis dragm. IIII, oleo dragm. VI, arsinico dragm. IIII. Stepte<re>a scisti et libanum teris in uinum et fac puluerem, colofoniam et oleum reliquas in unum, arsinicum extemperas cum acetu et miscis omnia in unum et uteris.
Implastrum quod inuenit Bartholomeus rex persarum.
Recipit haec species: seuu taurinu lib. V, colofonia lib. V, medulla cer- uina unc. VI, speculare exustu lib. I, sucum plantaginis unc. II, sucum mente unc. II, sucum mentastri unc. II, sucum prassii unc. II, sucum fenuculi unc. II, sucum yosquiami unc. II, sucum lappatii unc. II. Adipes ad focum lentum caccabcr aereo resoluis cum medulla ceruina et ammiscis colofonia et resoluis ut faciat uicem ceroti et cum tepefactum fuerit ut digito tollerari possit re- fundis in mortario et ammiscis sucum suprascripta herbarum et teris diligenter ut insimul se commisceat et postquam inmixtum fuerit medicamentum ipsum ammiscis speculare et diu teris in sole quousque se commisceat in unum, pox inmixtum fuerit colligis et reponis in doleolo uitreo. Iste medicamen in omnibus experimentatum est, precipue facit ad podagra, maxime qui iam nodum fecit et quibus nerui se constrinxerunt resoluit et sanare facit et ad cyradas et ad synnances et ad collisuras omnes et ad uulnus si cancerauerit et quibus uulnus natus fuerit persanat. Facit autem ad luxuras et fracturas et oculorum dolorem tollit et tumorem et curat omnes causas et omnem pod- agram. Hoc medicamentum sic uteris in linteolo spisso et nouo. Quicumque podagricus usus fuerit istum medicamentum per dies XXX firmiter saluus erit et inlesus incolomis.
Pannum quod inuenit Gaidemari referendarius,
qui facit epaticis, spleneticis, qui ex frigida distemperantia indignationem accipit. Cuius compositio talis est quod recipit haec: aloe, ammoniacu, murra, libanu, terebentina, galbanu, mastice, costu, zinziber, cozumbru, cumfita, crocu, fenugrecu, cyminu, lini semen, appii semen, bacas lauri, sile montanu, puleiu, colena, gabole cypressi, giniperi semen, uiscu, gumma de abiete, omnia ana unc. I, colofonia, cera ana lib. I, sebu bubulu, asungia porcina, oleum ana unc. I. Conficis omnia diligenter et uteris.
Implastrum ad arduram stomachi
a coleribus uel defectum.
Recipit haec: melliloti semen, dactulos thebaicos quinque infusos in mellicrato spisso, mastice grana X, bulbos liliacos elixos X, alfiten manu plena, cera, oleum roseum quantum colligant, uitellum crudum oui. Simul mittis separatim singulariter, ceram soluis in oleo roseo tepefacto et sic mittis [062] species, confectum inducis in panno, impones et tam diu habeat quamdiu sentiat frigdorem. At ubi senserit tollatur ne infrigdescat stomachus infirmantis.
Epithima diasamsucu
faciens ad defectionem stomachi, epaticis, spleniticis seu tensura habentibus uel hydropicis.
Recipit hec: mellilotum unc. III, cardamomu unc. III, cyperum unc. III, ammoniacum unc. I, anissu unc. III, ameos unc. III, appii semen unc. III, yreos unc. II, nitrum unc. II, dafnococca unc. II, amomu unc. III, samsucu unc. III, fenum grecum unc. III, mel lib. I, cera lib. I, sebu taurinu lib. I, colofonia lib. I, oleum cyprinum unc. X. Quae sicca sunt tundis et cernis et postea miscis mel in mortario cum species tritas et commiscis bene, cera, sebum, colofonia soluis cum oleo et cum modice tepuerit refundis in mor- tario ubi species sunt, et teris fortiter et uteris.
Epithima diamellilotu
faciens stomaticis, epaticis, spleneticis, ad dolorem uiscerum, ydropicis, ypo- condriacis, peripleumonicis, nefreticis, ad neruorum conpacientia, ad duritiam matricis, ad inflationem et indigestionem stomachi et frigdorem et ad omnia intrinsecus.
Recipit haec: Aloe unc. I sem., ammoniacu unc. II, storace unc. I sem., mastice unc. III, crocu unc. I, absinthiu unc. II, ynates unc. II, mellilotum. unc. II, terebentina unc. I, cardamomum unc. I, oleum nardinum unc. VI, oleum melinum unc. VI, cera lib. II, uinum ad terendas species quantum suf- ficit. Teris species et cernis et postea cum uino miscis et iterum teris. Cera uero soluis cum oleo et postea mittis terebentina et cum solutum fuerit fundis in mortario ubi species sunt trite cum uino, commiscis terendo fortiter et uteris.
Unguentum marciatum.
Recipit hec: Cera — I S, mastice — I, medulla cerbuna — I, sibu cer- uinu — I, oleu telinu — II, oleu nardinu — II, terebentina — I S, balsamu — I S, aloe –I S, cumfita — I S , muscu < I, antofani — I S, ysopu cerotes — I S, oleu glaucinu — I S, foliu ∋ I.
Unguentum marciatum aliter.
Melior est e pentamiron et odorem de illis meliorem habet et uirtutem fortiorem et remollat si qua duritia in epate fuerit et confortat stomachum calefaciendo.
Recipit: Cumfita — IIII, cera — III, medulla ceruina — II, terebentina — I, ysopo cerotes — I, balsamu — II, oleu nardinu — III, oleu cyprinu — III.
Pentamiron unguentum
ad diuersos dolores et rigores.
Recipit: adarces < III, euforbium < I, cera — I, nardum — III, sto- race — III, mastice — III. Conficis et uteris.
[063]
Decameron unguentum ad ea ut supra.
Recipit: folium < II, spica nardi < II, terebentina < III, mastice < II, nardu < II, oleum laurinum < II, storace < II, euforbium < II. Conficis et uteris.
Calasticum dialtea.
Recipit haec: Euisci radices lib. III, feni greci purgati sextar. I, squilla lib. I, lini seminis purgati sextar. I. Singula separatim infundis in aque sextar. XV per biduum. Postea simul omnia mittis in caccabum et decoques igne lentissimo donec ualde spissum ac pene siccum fiat. Post hec linteo grosso exprimis sucum ex quo suco pensabis lib. II et mittis in caccabum ubi adicies olei lib. IIII et sic denuo coques lento igne ita ut semper agitetur et numquam inde spatula recedat. Tamdiu autem coquatur donec assumptis sucis herbarum oleum solum remaneat quod colatum denuo diligentissime mittis in caccabum et addis cere lib. II, colofonie lib. II, terebentine — IIII, galbani — IIII, commeo scissi — III et resoluis. Facit autem ad omnes dolores si in modum cerotarii perfricetur. Facit etiam podagricis sed et ad omnes duritias uiscerum. Facit etiam et ad omnes inflationes stomachi in modum epithematis. Induce eum linteo si superpona- tur. Non solum autem hec curat sed etiam uentris constrictionem quamuis antiquissimam sine aliquo labore ita temperat ut etiam uetustas et paluginosas squibalas facile proiciat. Macronosias etiam in stomacho imposita discutit. Similiter tertianis et quartanis maximum medelle genus prestat, fastidium tollit, frigus in totum prohibet et uessice etiam constrictioni quae plerumque ex fri- gore nascitur prodest si maiori plagellula inducta ab stomacho usque ad ues- sice loca omnia complectatur. Epneumatos omnes similiter imposita discutit, neruos etiam contractos contra calorem solis acerrimi uel in balneo uel pru- narum si de ipso medicamento manibus confrices mirifice curat.
Confectio unguenti diacissu.
Recipit folia lauri, uacas lauri ana numero C, feni greci sext. I, myrte folia lib. I, cypressi pillulas teneras num. XXV, frondes cypressi sine furculis lib. I, cortice pini lib. I, rosmarini folia lib. I, herbe sauine furculis lib. I. In- fundes pari pondere simul in aqua sext. VI, et macerabis per triduum. Die tertia mittis olei sext. III et tamdiu coques donec aqua omnis consumatur. Deinde colabis oleum diligenter et ex eo oleo paululum mittis in mortario et gummen hedere unc. III terisque. Cum tritum fuerit ad prunas leues imponis et omne oleum simul miscis. Adicies resine asclose unc. VI quae pituina dicitur. Quae dum soluta fuerit, addis super cere lib. I. Postea uero oleum laurinum ubi omnia coierint tepefactum supermiscis et cum opus fuerit uteris.
Unguentum marciatum
qui facit podagricis et artriticis et nefreticis et ad omnes tensiones neruorum. Facit sciaticis et paralyticis et ubicumque dolor natus fuerit.
Recipit hec: Cera lib. I, unc. II, oleum sext. III, folia daffani lib. III, storace unc. V, butyru unc. VI, mastice unc. IIII, thus unc. IIII. In primis tolle ipsa folia et tunde fortiter et sic addis oleum et mittis sicionium unc. IIII, cyminu lib. I, folia rute lib. I, et fac bullire ipsa folia dafni et rute et cymi- num et sicionium et postea cola diligenter et sic mitte ibidem storace, mastice et thus et fac eum bullire et postea cola cum linteolo lineo et sic mittis ibidem cera et butyru et uteris.
[064]
Unguentum dianachardion
ad pruritum et impetigines quem in balneo uteris.
Recipit hec: Cera rufa unc. VI, pice unc. VI, cyminum unc. I, sulfur unc. I, aloe unc. I, oleum commune lib. III. Conficis et cum necesse fuerit uteris.
Epithima eu
o****dis. Huic nihil proponenda est qui frigida distemperantia multo laborat et duritiae habentes molestias et flecmonem et dolorem et tensuras patiuntur in stomacho sed et aepar et intestinarum inflammationes et uentris dolorem patientibus est utilissimum. Non scio si huic melior possit inueniri ad duritias aepatis resoluendas et frigidas eius passiones curandas utilior isto.
Recipit: crocu unc. I semis, bdelliu unc. I semis, aloe unc. III, smirnis unc II, folium unc. I, propoleos unc. III, terbentina unc. III, libanum unc. II, storace unc. III, mastice unc. II, spica nardi unc. I, cardamomu unc. II, idio- crocu magma unc. I semis, ammoniacu unc. VI, cera, colofonia ana lib. I, opobalsamu unc. VI, dactuli unc. VI, uino optimo ad terenda.
Unguentum pentamiron.
Recipit hec: Cera unc. VI, storace unc. VI, oleu nardinu lib. I, mastice unc. I, opobalsamu S. Conficis et uteris.
Unguentum pentamiron
quem utebatur lybia augusta, ad omnia ualidissimus est et suauis odoris.
Recipit hec: Cera unc. VI, mastice unc. II, gumfitis unc. II, oleu nardu unc. V, balsamu unc. I semis.
Unguentum pentamiron.
Recipit hec: storace unc. I, balsamu L, terebentina unc. II, cera unc. VI, oleu nardu unc. V. Satis utilissimus est.
Epithima optima
facit fastidiosis, defectis stomachis.
Recipit: cyminu scrip. III, ynantes scrip. IIII, rodon scrip. IIII, crocu scrip. III, mastice scrip. IIII, pane infusa in peligru unc. I, dactilos pingues dr. III, cera alba unc. II, oleum mellinum unc. II.
Olei nardi
multe sunt confectiones sed melius est iste quem usus est urbicus filosofus: olei spani lib. XV, aspalatru lib. II semis, bratheos uiride unc. VI, xilobalsa- mum unc. IIII, elenium lib. III, ciperu lib. I semis. Item in secunda coctione: yris illirica lib. I, aristolocia lib. I, cardamomu unc. V, cassamu unc. VIII, xilocassia unc. VI. Item coctio tertia: cassi unc. III, folium unc. III, costu unc. IIII, spica nardi unc. III, amomu unc. VI, gariofili unc. IIII, mirta uiride unc. III, folia ciari(?) num. XXX, calamo aromatico unc. III, balsamo unc. III, habet uirtutem calefactoriam et relaxatiuam. Iste est quem oportet miscere miracopis aepithematibus, malagmatibus seu pessariis mulieru uel acopis et in duplici uaso coquere oportet. Hunc enim oleum affirmauerunt doctissimi medici quod. iste sit probatus ut iam diximus ad multas passiones necessarius et dum conficis claude ampulla ne odor eius exalet.
[065]
Pessus ad concipiendum.
Recipit hec: Lini semen, fenugrecum, melantium ana unc. II, uacas lauri unc. I, adipe ansarinu, adipe gallinacium, oleum laurinum, balsamu ana unc. II, butirum unc. I. Que terenda sunt teris, quae soluenda sunt soluis et m unum miscis et in lana beneta inuoluis et mittis in orificium matricis in die et nocte tollis et cortum faciat.
Pessarium ad concipiendum
a cleopatra regina inuentum pro regis successione, quae causa filiorum per annos plurimos laborabat. Postea cleopatra castimoniale hoc adinuenit. Ex- perimentatum est.
Recipit hec: storace calamites dr. II, medulla ceruina dr. VIIII, adipes leonis dr. VII, adipes taurinos unc. I, adipes anserinos dr. VII, folium dr. II, gliconu dr. II, cera punica dr. XII. Cum oleo nardino tempera et cum adipes et cera conficis et uteris.
Confectio olei cyprini.
Olei sext. XXV, cyperu lib. I, ennule lib. I, iris lib. I, samsuci unc. III, isopi unc. III, lithusperma unc. III, elilisfaci unc. III, cypri flores lib. I, tun- dis et grosso cribello cribras. Prima die infundis in aqua horis tribus cyperu, irin et eleniu et mittis in oleo aqua sext. II et coques in uaso duplici per horas sex' et semper agitas et mox leuaberis de foco statim transmittis in uaso fictili ne se uentilet et cooperis. Secunda die colas et species omnes infundis in uino per horas tres, leuas et facit sicut antea. Tertia die colas, addis aqua sext. II et sic mittis flos ligni cypri et coquis in horis duabis et sic maneat. Quarta die colas et reponis. Facit ad causam matricis et ubi- cumque opus est calefacere, siccare et incidere humores.