Glasgow Antidotarium (9th cent.)
Henry E. Sigerist, Studien und Texte zur frümittelalterlichen Rezeptliteratur (Studien zur Geschichte der Medizin Hert 13). Leipzig: Johann Ambrosius Barth, 1923.
I. Die Antidotarien in der vorsalernitanischen Period des Mittelaters (Ca. 600 bis 1000.), pp. 17-167.
For a word index, see Carmélia Opsomer, *Index de la pharmacopée du Ier au Xe siècle, 2 vols (Alpha-Omega, Reihe A, Lexika, Indizes, Konkordanzen zur klassischen Philologie 105). Hildesheim: Olms-Weidmann, 1989.
Antidotarium Glasgowense, in MS Glasgow University, Hunterian Library, MS. 96 (T.4.13) , ff. 137r-177r, ed. Sigerist 1923: 99-160.
Antidotarium Glasgowense
[100]Confectantur antidota.
Antidotum atrianion
singulare etprecipuum. Dandi modus hic est ad fabe magnitudinis egipcie solide. Recipit autem: euforbium I, peratri ∋ I, amomi ∋ II, folii ∋ I, espi- nardi dr. I, dauci dr. I, rute sicce dr. I, cassie dr. I, petrosilini dr. I, opo- balsami dr. II, croci dr. V, oppii dr. V, piperis albi dr. V, mellis atici dis- pumati p. II. Datur autem sic: colicis cum aqua calida quiatis triebus, iecor dolentibus cum uino et mellis et aqua calida, amixto epilenticis, epistotonicis cum aqua calida, cauculosis et extranguria habentibus cum aqua calida, esthomaticis cum oxigrato datur et his qui cruditatem uexantur, renis dolentibus cum aqua calida, febricitantibus cum ydromellis, ydropicis, apiretis scelcet comuno nouello, perfrigiscentibus cum ydromelli.
II. Antidotum ad esthomaci dolorem.
Rose sucus sextar. III decoquis usque ad I, deinde ipsum uinum sextar., adicies mellis optimi lib. I et onfacium sumo trito — I, quam teres essiam cum melle et iterum simul coquis lento igni, donec ad grasitudinis mellis perueniat et repones in stagneo doleolo et in dolore magni estomachi coclia- rios II potui dabis in duobus quiatis aque frigide.
III. Antidotum socie
ad epilenticos et espleneticos, ydropicos et indiiestos et qui lisin uentris pa- ciuntur et ad omnium interaneorum causas, que expertum habeo in multis causis datum firmiorem habuissem affectum, datur autem in modum fabe ex aqua calida.
Recipit hec: piperis albi — I, mirra L, sulforis L, croci L, dauci cretici semen dr. II. Hec omnia tonsa diliienter creta, deinde in mortario trita a lenitatem cum melle optimum dispumato comissis diliienter in mortario deinde trita ad leniter uteris.
IIII. Antidotum adrianion.
Croci dr. XI, piperis albi dr. II S, amomi dr. III, peratri dr. III, dauci cretici dr. III, folii dr. III, espica nardi dr. III, cassie fistule dr. III, appii semen dr. III, euforbiu dr. III, rute agrestis dr. III, petrosilino dr. III, rose sicce dr. III, oppii espani dr. III, oppobalsami dr. III, cinnamomi dr. XII, et si cinna- momum minime inueneris cassie fistule dubium mittis, mellis atici uel acof- pnipo V trita diliienter omnia cribata que deinde mixta cum melle ad lenitate teret, condet ad utendum, ut supra docuimus. Dabis autem causis supra escriptis in modum nucis abellane uel fabe egypcie, colicis, epaticis, artetricis umbraticis cum ydromelli caducis, espuma eicientis renum dolorem et his penem ut supra sthomacis in pusca calida quiato I, et qui cruditatem paciuntur, ad uentris solucionem sic purum medi- camentum da, liuidinosis cum recentis aut triginosis, ydropicis si cum febre sunt cum mulsa dabis et si sine febre cum uino, tipicis cum ydromelle ante cibum sub accessionem, dencium dolori medicamentum ipsius inponitur et murmurandis cum pusca frigida, suspiriosis cum pusca tepida, intestinis dolen- tibus et disintericis glutientibus sic et ydropicis secundis mulierum producendis cum ydromellis cum fenogreco decocto toracis uiro inter ira uulnera curat, pulmones disperatum adiubat, ad tisicis ex aqua calida datur, autem et contra uenena omnia.
[101]
V. Antidotum ad fleima et tumores et uentrem deducendum.
Appii uiridis fassiculum, gliciridie modicum, yris illirice — I. In aqua sextar. VII dequoquis a tercias, colas et teris piperis sufficienter et melle dis- pumatum supramittis ea, que calefacis et sic potui dabis.
VI. Antidotum diatessaro
facies ad intestinorum tormenta et ad laterum doloris seu esthomaci inflaciones et diiessiones.
Recipit hec: croci — I, uiuiparis — I, libistici id est sicirie — I, piperis grana. Hec omnia tunsa cribrata que et trita ad lenitatem melle dispumatum comissis et in modum abellane ieiuno propinabis essilicet et post diiesta con- feccionem ad massando pastillum dabis.
VII. Antidotum uindiciani
facit ad lateris dolorem et sthomaci et contra uenenas et espasmu laborantis lumborum et espine dolens, serpencium morsos et mulieribus menstrua pro- uocat maxime si uul<nera?> in matrice fuerit nata et auorsum proiciet et frenesin curat et morbo, regio utilissimum est et odorem redit, sanguinem uomentibus sanat, ydropicis quoque prodest datus ex aceto.
Recipit hec: cianice dr. XXVIII, appii semen dr. XVIII, petrosilino dr. VII, sessilin dr? XII, piperis albi dr. VIII, ieneiana dr. IIII, sagapini dr. VI, amo- niaco dr. VI, panacis radicem dr. IIII, oppopanacem dr. II, irililicem dr. IIII, costum dr. II, iunci flos dr. VI, mirra dr. IIII, croci dr. IIII, cassia fistula dr. IIII, cinnami dr. III, spica indica dr. VIII, oppium dr. I S, castorei dr. I S, storaci optimi dr. IIII, calamitis tesmatis dr. VIIII, opobalsamo dr. IIII, spica nardi dr. II, nuces amaras XV, ogomi semen dr. IIII, dauci cretici dr. IIII, liquiricidie dr. XII. Hec omnia tunsa diliienter et trita ad lenitatem ex mulsa quiatis II, si febricitauerit ex uino optimo quiatis duobus.
VIII. Antidotum ad tensiones esthomaci et ad suspiriosus.
Ysopi fassiculus V, origanos fassiculus V, teris manus plenas pulegi cafini- tan tunde infusa omnia in acetum sextar. IIII, deinde lento igni decoquis ad tercias cum mel dispumatum suficientem modum admissis et ad focum ponis ut sensi coquendo pinguescat et exinde uteris.
VIIII. Antidotum pastillicon altiriace,
qui facit ad eos qui de pulmonis expuant et qui sanguinem re<i>ciunt. Recipit autem hec: clemios dr. IS, croci dr. IIII, turis masculum dr. II, murra dr. I S, passum cretici cotulas tris. Hec omnia trita, cribrata missis et passos colliies et ex eo in modum abellane dabis sub lingua lambiiendo.
X. Antidotum pastillicon, quod est praessidium sanitatis
aliut infirmum nihil est ad omni agrimonia omnium maximum est adiutorium, ut nullus morbus temtetur. Hoc enim qui usus fuerit medicamen numqua hab interioribus laborauit usque ad finem uite sue. Hab omnibus enim morbus inmunis erit quibus corpus humanum subiacet, uenena expellet et hab eo quid- quid mali intra os aceptum fuerit liberat. Recipit autem: fenuculi semen — I, eruce semen L, cimino et oppio — I, nasturci semen, anesum, quanocie L, pule —, origanum — I, piperis albi —-1, lellisfaci — I, radicule semen uel rape — I, citri semen — I, camedrius — I, cassie — I, epatori — I, boni adosent — I, spica nardi — I, iunci semen — I,
[102]
amomum — I, serpullum siccum — I, ienciana — I. aristologia — I, rute agreste semen — I, barba iobis — I, nasturci semen — I, acani radices semen L, eclium radices — I, argimoni radices L, oracontem L, quiperis — I. Hec omnia separatim tonsa, contrita, cribrata, que et in unum coniesta mel attico uel timmino dispumatum diliienter commissis ad lenitatem et in buxide cornea recondis et ex eodem pos<t> VI menses ieiuno dabis pastillum factum in mo- dum abellane sub lingua lambiendum.
XI. Antidotum diadrionpiperion
ad multas necessarias, sthomacum confirmat, hurina mouet, colerum inflationes soluit, maxime tamen illis prodest qui uexacionem aut uomendum aut uentris fluxum aut qui frigus paciuntur, torquimina, dolores intolerabiles statim non deest quia cito calefacit. Solet hec dari antidotum colorem et in diiessionem proptere in oxigrato sic dissoluator et summatur pos<t> cena finem iocundis- simum cibum exibebit et diiestiuilem. Recipit autem hec: piperis nigri—VIIII, piperis albi — IIII, ysopi— II, petrosilini — II, ligistia — II, ameos — II, elene — II, sesellion — II, gin- giber — II, fenuculi semen — I, anesi — I. Hec omnia tundis carnem sisti- dentidem teres ad lenitatem attico uel timmino et mel dispumatum diliienter colligis. Dabis autem in modo auellanem medulla hoc est granum quod intus est id quoque comeditur in aqua calida quiato I solutus et potui propinabis hoc antidotum.
XII. Antidotum diatronpiperion siue ieras siue pigra aliter
ad que supra, sthomacum confircoat, colera deducit, caput purgat, quidquia auersus esthomacum et intestinis obsistit interrumpit et egerit et epar extenua et mirifice purgat et omne corpus ualitudinem conuertit hab egrotacionem ad salutem. Uius composicio hec: aloepatite summe dr. C, cinnami dr. VI, mastice dr. VI, assari dr. VI, tunde, cernis et inmissis mel dispumatum quod suficit, et cui opus fuerit, in modum abellane dabis cum aqua calida.
XIII. Antidotum ad epar.
Iunci radices, petrosilini, linticula, semen appii, cimini alexandrini, rute tandium tunde pusillum piperis quod suficit, omnia trita comissis et potui dabis ex oleo et ex uino pusillu.
XIIII. Antidotum ad epar summum et prouatissimum.
Eupaturis — I, costum — I, fenogreci — IIII, tundes, cernes et in modum cocliariis non plenis dabis febricitantes cum aqua calida quiato I, aperitis ex melicrato.
XV. Antidotum ad disintericos prouatissimo.
Sorbarum sucus potionem et lactis caprinas potionem simul missis et potui dabis.
XVI. Antidotum adrianim
qui recipit hec: croci dr. III, piperis albi dr. XX, piperis longi dr. XX, oppio dr. VI, opobalsami dr. IIII, rose sicce dr, III, euforbium dr. II, amomi dr. II, piratri dr. II, folii dr. II, spica nardi dr. II, dracium dr. II, rute sicce dr. II, cassie fistule dr. II, appii semen dr. II, petrosilini dr. II, iusquiami dr. VI, mellis optimi dispumati quod sufficit.
[103]
XVII. Antidotum diapolliten
ad omnes passiones et corporis humani ad sthomaco et qui indignacionem ienerant, datur autem cocliarium I in calda aqua, continuo dolorem pausat, frigorem inmendat habundancie fleume et coacolacionem soluit, uulua tumentem reprimit, suspiro conpessit, uocis inpedimentum et asperitatem linguem et con- strictionem pectoris conpessit, tussem curat et conclusionem intestinorum aperit, habundantem fleume et distillacionem siccat et diierit et uentrem mouet in- testinorum soluet renum et lumborum constricciones hurine soluit, hos datur et disintericis in uino ueteris, si non febriunt, et si febriunt ex aqua calida, et cottidianis facis et senacis in calda aqua soluat. Cuius conposicio talis est salutaris cure XXIIII, piper album — I, gin- giber — I, petrosilino macedonico grama VI, oppio grama III, apii semen grama VI, fenuculi semen grama VI, ameos grama VI S, careos dr. XVIII. Hec omnia simul comissis et in mortario marmoreo tundis et suptiliter cernis et inmissis in mel dispumatum usque in dies IIII teris.
XVIII. Antidotum adriani.
Piper albi dr. XX, croco dr.X, petrosilinodr.il, iosquiamum dr. XX, oppium dr. X, petrosilino dr. II, ciperos dr. II, superuiuum dr. I, nardostacio dr. I, daucum creticum dr. I, semen rute dr. I, cassia dr. I, gingiber dr. I, appii semen dr. I, sacapini dr. I, fenuculi semen dr. I, costo dr. I, trium dr. I, castoreum dr. I, storace dr. I, smirnis dr. I, amoneum dr. I, piratrum dr. I, gariofilis dr. I, apobalsamum dr. III, amomum dr. II, mel dispumatum quod sufficit. Hec omnia in unum comissis et in mortario teres. Dabitur autem in mensure fabe ad omnem egritudinem, ad litargicus et inpietus, tissicus, fleumaticus, epati- cus, ad collu dollorem, ad paralisin, grauitatem cerabri, sinacin, lateris dolorem, tortiones intestinorum et ad stomacidis et ad melancolicus.
XVIIII. Antidotum filonium
ad febricitantes, ad esthomacidis et ad omnes passiones corporis: piratrum Z I, euforuium Z I, nardostacios Z I, iosquiamo Z I, folium Z I, daucum creticum Z I, grocum Z I, mel quod suficit. Simul in unum comissis et teris et sicut abellane dabis in calda aqua.
XX. Antidotum acaristo
ad inpietos et tissicos et qui apostima infra se creata habent et ad tusses et ad omne malignitatem corporis subuenit. Anisu dr. VI, ameos dr. IIII, oppium dr. I, piperis dr. I, amindolas siccas lib. I, ertrocidum pulueris fac- tum -— IIII, appii semen dr. I, gitti dr. II, smirnis dr. II, lini semen dr. I, castoreu dr. II, ireos illiricis dr. IIII. Hec omnia in unum comissis et in mortario teris et puluere molissimu facis, cum calda aqua potui datur.
XXI. Antidotum ad epar.
Reuponticum solidum pensum, piperis grana XXXIII, bacas lauri XXXIII, careum quantum suficiat. Hec omnia in unum comissis et in mortario fortiter teris et per triduo in balneo in soleum tepefactum potui datur.
XXII. Antidotum teudoritum catarticum
ad epaticos, ad colli dolorem et omnes constricciones et necessitatis cor- poris curat. Aloe dr. LX, agarico dr. III, crocu dr. VI, reuponticum dr. III, assarum
[104]
dr. IIII, costum dr. I S, silobalsamo dr. IIII, spica nardi dr. III, cinnamum dr. III, meu dr. II, camedrias dr. IIII, piperias laucon dr. III mel quod suf- ficit. Dabis autem in modum abellane in aqua calefacta potui datur et sanus efficitur.
XXIII. Antidotum filonium
ad omnes passionis corporis uel febricitantes. Castoreum dr. IIII, appii semen dr. II, opium dr. X, cassie fistule dr. IIII, crocum dr. V, piratrum dr. II, petrosilinum macedonicum dr. IIII, piper longum dr. XX, euforbium dr. I, daucum creticum dr. IIII, sinanos, iosquiamo dr. XX, nardos indici dr. VIII, folium dr. II, mel quod suficiat et altarum nigrum sinon us datur autem ad febricitantes et ad coligos cum aqua calefacta, ad suspirio et ad alenitum in obxigrato et in habsencium potui datur.
XXIIII. Antidotum dianexo
ad tissicos et ad intoicos ad tussicos et ad esthomaticos et ad nimia fleuma exicate et uentris dolorem tollit. Folium — I, costum — I, petrosilini macedonico — I, ysopu creticum — I, rosa sicca — I, anesu — I, opobalsami semen — II, opobalsamo oleo — I, spica nardi — I, smirna — I, crocum — I, opium — I, mel quod suficit. Hec omnia trita cum oleo et mel comissis et conteris dossilem huius sicut mensure abellane in calda aqua dabis.
XXV. Antidotum ad esplenem
recentem curandum ueementer dolentem prouatissimum. Appii semen cum pari mensura fenigreco tritum cribellatum equaliter pensas et dabis ex eo ieiunum in mulsa calida quiatis triebus cocliare comu- latum biuendam si enim dioturno hoc est inueterato splenis sic socurre, re- uolueris in aceti acerrimi et mellis pari mensura calefacti tribus quiatis modo solue de antidotum feloneum et dabis modo nucis abellane ieiunus et sanabit.
XXVI. Antidotum ad pulmones
id est dolorem indiierie, inflacionem, tussem, suspirum, catarfuin et cetera mor- tiffera uel quacumque calamitatis pulmoni acciderit. Costum, ameos, careos, liuisticum, gingiber sicum, anesum, appii semen —, cassia fistula -— II, piperis albi -— II, mel dispumati P II. Hec omnia tonsa cribellata melli comissis confectum uti quando necesse fuerit recalefacit super aqua et sic calefactum manem et poscena cocliaris singula manducent.
XXVII. Antidotum ad suspiriosus.
Aristologia rotunda L I, herba ienciana L I, costum L I , crocum dr. I, mel calice I. Hec omnia simul comissis et in mortario conteris cum uino austeri tepefactum per triduum ieiunus potum accipiat.
XXVIII. Antidotum diaprassium ad tussicos.
Pinea unam, ysopum manipulum I, pulegium map. I, nepita map. I, tedapini quod suficiat, timum manipul. I, aqua sextar. IIII. Hec omnia in unum comissis et disquoquis medietate et discolas munditer et inmissis mel lib. I et redis- coqttis omnia ad medietate explicata egro dabis ieiuno cocliarios III cottidie cum aqua calida.
[105]
XXVIIII. Antidotum ad tissicos diamindolacio.
Amindolas amaras — I, nugleos pineos — I, uua passa — I, lini passi semen — I, gingiuer — I, piratrum — I, yospum — I, siquiridie sucus qu<o>d sufficit, ortice canlarine semen 1 , absencio orientale puluer, mel lib. I, uino austeri quiatos IIII. Hec omnia comissis in unum et in mortario fortiter teris, egro dabis mane cocliario II ad die cocliario I et a uino habsteneat.
XXX. Antidotum ad os uentris.
Cimini grana VII, silo montani grana VIIII, piperis grana V, salis grana III, tribla in unum cum uino tepidum potui datur.
XXXI. Antidotum ad tusse
et sthomaci dolorem uel colera, ut purientur. Fenegreco quoquis et pruna aqua fundis et iterum ferueat, colas diliienter et mittis mel quod suficiat et costi pulueris cocliarium I et das biuere, expermentatum est.
XXXII. Antidotum, quod ad esthomacum prodest,
uentrem sine conturbacionem soluit. Crocum dr. II, piperis dr. II, fenuculi dr. II, prassie sucus dr. II, oleum quod suficit. Omnia trita mel modicum amixto ex aqua potui dabis.
XXXIII. Antidotum aearisto
qui facit ad sthomaci causas et apostimas: crocum, oppium, murra, piper, euforbium ∋ binos, mel et aqua celeste comissis.
XXXIIII. Antidotum ad cauculosus
et colicos, freneticos et ad uissica et ad lateris doloris. Petrosilino — I S, bethonice – I S, fenuculi — I S, pulegii semen — I S, cassia fistula — I S, lassari semen — I S, ortice semen — I S, rute semen — I S, spica nardi — I S, marruuii semen — I S, rosmarinum — I S, gingiuer — I S, ciminum — I S, liuisticum — I S, esparagi semen — I S, saxifraga semen — I S, enula — I, costi — I, iuniperis — I. Hec omnia in puluere reducis conditum uini ueteri sextar. VI, melis pondera III, piperis L zinziber species puluere mittis in conditio ubi habes medicamina et das quiatos III ieiunum in aqua calida.
XXXV. Antidotum diapolites.
Dianus, ruta, ciminum, piper paria pondera, nitrum dimidium pondus, cumino uero acetum macerato sicca, tunsa diliienter totum simul comissis et mel quod sufficit et sic in doliolo colligis, aiiet uirtutem, uentrem estrictum mouet et dolorem pectoris sanat, renis et latus tepefactis curat et uiles con- pessit cocliariu I cum uino ueteri accipiant.
XXXVI. Antidotum ad polmonis
et lateris et renum dolorem et qui de alto ceciderint et ad caucalum et ad uulsum uentris, tissicos, pectoris dolorem et qui tarde diierunt et qui sanguinem re<i>ciunt.
Recipit hec: tregoie caucamenon dr. I, crocum dr. III, uua passa dr. III, balsamu dr. V, folium dr. II, ameos dr. II, daucum semen dr. II, cuminum dr. III, hacorum ponticum dr. II. Omnia trita, cribrata, postea adices balsamum et febricitantibus dabis in calda aqua, sanis autem in uino.
[106]
XXXVII. Antidotum diiestorium adest opticus
facit ad epaticos et qui tusse longa habent et ad infirmos, quos aqua coegit et ad mulieris qui pos<t> partum non purgant: sthorace — VIIII, resina tereuentina —VI, murra -— IIII, yrin illirica — III, iusquiamu — III, estru- mum — III, piperis albi — I, dauis in uino bibere.
XL. Antidotum.
Colice semen, cauculi semen, herbe cerbarie, appii semen, lactuce semen in unciis singulis. Hec semina teris et cernis et missis et ex melle coquis, postea mittis in eum opobalsamum modicum, hoc autem ex calfactoria ad matricem et ad sthomaci prodest, dum dabis ex aqua calida.
XLI. Antidotum ad renium dolorem
et ad uessica et qui postmigunt aut quasi uriginem aut extranguiginem aut excabriginem faciunt. Oppium — IIII, cicimeris semen — I S, herbe sauine semen —VIIII, senapis semen -—VIIII, nugleos purgatos —VIIII, fenuculi semen — IIII, lappati — IIII, crocum — IIII, amindolas purgatas — IIII S, habellanas purga- tas — IIII. Hec omnia tritas et inmissis febrientibus cum aqua calida et qui non febrit ex uino.
XLII. Antidotum athanasia
qui facit ad omnia. Bethonica — III, ysopii — III, calamitis — III, piper album — IIII, yreos illiricos — III, elenium — III, cassia — III, diptamum — II, orabum album L I, aprotanu — I. In acetum infundis mel quantum sufficit, dabis dr. III, qui non febriunt in uinum et qui febriunt in aqua.
XLIII. Antidotum atrianim ad omnem ualitudinem
colicis cum aqua frigida, epaticis cum uino et mel, epilenticis similiter, febrici- tantibus cum mel et aqua, sthomaticis cum pusca temperata, ad renes uinum mixtum, qui hurina cum dolore faciunt suprascriptum, hictericis et qui san- guinem spuunt cum calda aqua et omnibus qui frigidi efficiuntur. Datur autem in omni tempore. Piper album 3 XXV, crocu ∋ V, euforbium ∋ I, amoniacum ∋ I, pira- tru ∋ I, folium nardostacio syringa ∋ I, rosa sicca ∋ I, petrosilino ∋ II, opo- balsamo ∋ I, mel quod sufficit.
XLIIII. Antidotum ad epilenticos ualde bonum.
Oliue folia XV, ciconie semen lib. I, rasura eboris siccum lib., scilla sicca dr. I, cum aceto et mel quiatos III bibat per dies VII, cousque conplectant ideum.
XLV. Antidotum, cui nomen reumaticon.
Marrubium in pila lignea tundis sucus ipsius facis sextar. VI, decoquis in caccabo, ad tertias quousque, ad mellis grassitudinis fiat et adicias uini optimi emina I, in igne inponis lenein uaporem unum corpus facis et sic addis mel dispumati sextar. I, iterum decoquis, supra que addis espica nardi ∋ VI tus candidum ∋ VI, murra ∋ VI, escoenim flos ∋ V, croco ∋ II, aloe ∋ III, que sicca sunt tundis, cribellas, in uino uetere maceras, in mortarium diotissim conteruntur iterum ad ignem adponis cum suprascriptos sucos deferbeat, agita fortiter, refrigeratum hoc antidotum in uaso ereo condis, cum opus fuerit
[107]
sthomaco et corporis femine datur ∋ I uini calidi quiatos duo, si febrit ex aqua calida sthomaci globus facis et dabis sub lingua tenendum usque disliquat.
XLVI. Antidotum filonium.
Croci scribulus V, piratru ∋ I, euforbium ∋ I, piper album ∋ XX, ius- quiamu ∋ XX, nardostacios ∋ I, oppiu ∋ I, appi semen ∋ II, daucu credicum ∋ II, mel quod sufficiat.
XLVII. Antidotum pomonis ad yctericos.
Uuluo de lilio 3**∋** I, ancus ∋ I, robia sicca ∋ II, nitrum ∋ I, omnia tonsa cribrata dabis in uino in balneo cocliarium I in uino quiato I quod sufficiat.
XLVIII. Antidotum egia.
Est ad omnem dolorem sthomaci et a uertiginem capitis et ad faucium tumorem et ad uue tumoris et ad suspirium et ad uocis escuritatem et ad estridorem pectoris et ad tussem duritia et ad uocineris et splenis et punctas et torciones intestinorum et renum dolorum et lateris et uissice et dissintericis febribus perseuerantibus, cottidianis, tercianis et quartanis purgacionem faciunt, femina si pecus mortuum excludet per aborsum sine periculo lapso facientibus fixis dolores sed ad lienosis renosis et cauculosis presuras esthomaci uel subduc- cione[n]s_ sed et cibos non continentibus acida et fumosa et ruptantibus et morbum regium curat. Piper album — I, petrosilino macedonicum 3 VIIII, ameos 3 VIIII, fe- nuculi semen ∋ VIIII, careos ∋ XXI, liuisticu ∋ XXI, gingiuer — I, tunsa criuellata aiunto melle tymino dispumatum oplium missis reponis in doleolo plumbeo uel uitreo et dabis cocliariu I in aqua calida, in uino autem disinte- ricis amixta aqua calida et si sine febribus fuerit optime expermentatum est.
XLVIIII. Antidotum ad epar confortandum.
Reuponticum puluer pensum sol. I, accipis per triduo in gaceto, hoc per die una pensum tremisse I infundis ante pridie et accipes calefactum et in ipsu latus iaceat per una ora tercio in mense ante solem.
L. Antidotum qui uocatur locadio.
Ydromel agarico — I S, aloe — I, cassia — I, camediios semen — I S, piper albu – I S, cinnamomu — I S, opopanace — I S, castoreo — I S, aristologia — I S coloquintida interiorem — I S, eleborum nigrum — I S, esquilla assata — I S, sacapinum — I S, petrosilino —-I S, mel atticum quantum sufficiat dispumatum. Hec omnia tundis in unum et cribras, opopanace et sagopino in mortario teris diliienter et super mittis especies et sic antidotum facis ad omnes causas hoc est a malancolicum et ad epilenticos, et escothomacis et his qui cadunt supine et spuma mittunt et alii qui lingua sua comedunt aut si de aliqua causa tenea- tur, et qui subito ad demonem temtati sunt et ad coliticos et ad paralisim elefantinam et ad emegraneum, dolores omnes curat, et qui medicamenta mala accipiunt, et ad eos qui hurina tenere non possunt uel estercos et epaticos et pleureticos et cor dolentibus et ad dolorem matrices et essiaticis. Hec anti- dotus per mense unum ter datur, hoc est semel in dies.
LI. Antidotum gira
conficienda cefalargicis, epilenticis, epaticis, espleneticis et esthomaticis et ad omnem dolorem:
[108]
Coloquintida interiorem — II, eleboru nigrum — II, eleborum album I, epitimum — I, agaricum — II S, nardu ciliticum — II, assarum II S, cassia dr. IIII, camitrius — I S, piper album — I, euforbium dr. crocum L, mastice — I, escamonia — I S, mel dispumati quantum sufficiat, datur autem in modum abellane.
LII. Antidotum ad hurina difficultatis.
Fumum, assarum, piper, nardum equis ponderibus et mellis quod sufficiat.
LIII. Antidotum uespasiani.
Murra, crocum dr. II, piper album dr. VI, oppium dr, II, eruce semen dr. I, ortice semen dr. I, nasturce semen dr. dimidia, radiculi semen dr. I, mel dispumatum quod sufficit, uinum optimum emina I.
LIIII. Antidotum egia.
Piper album — I, gingiber — I, petrosilinum —-II, ameos — II, fenuculi semen — II, careo — VI, lebisticum — VI, mel atticum — VIIII.
LV. Antidotum ad tissicos.
Folium, costum, castoreum, enula, crocum, piper, tus masculum, mastice, murra, galbanum uncias singulas, oppiu L, mel dispumatum quod sufficit.
LVI. Antidotum atriani.
Costum dr. II S, crocum dr. VIII, piper dr. XXX, amomu dr. VII, rosa sica dr. I S, fenuculi semen dr. VII, cassia fistula dr. I S, folium dr. I S, spica indica dr. I S, appii semen dr. III, cassia fistula dr. I S, petrosilino mazedonicum dr. IIII, iusquiamu sperma dr. XX, opobalsamo dr. III, mellis dispumatum quod suficiat. Dabis calice in diiessionem et qui uentrem mollire debet in aqua frigida, cui epar dolet in uino, febricitantibus in hydromelle, latera dolentibus in modum abellane tantum qui renes dolent uel hurina cum dolorem emittunt in aqua tepida, iis qui non diierunt et sanguinem reiciunt et spleneticis dabis in pusca frigida disintericis et ydropicis, qui sine febribus sunt catapucias tranglutiant, qui uero febricitant dabis in melligrato, his autem qui perfriccionibus sunt cataputias trangluttiant, qui autem cottidianas aut tercianas paciuntur ante ora accessionis sic acciperit in melligrato prodest, his autem cui dentes dolent in ipso foramine inponis, essiticis et paraliticis et qui precordia tument et qui torciones et inflaciones paciuntur et morbum languentes et ad omne perfriccionem et tussientibus disparate sic noctem accipiant, his autem qui sic- catus repaciuntur dabis in melligrato aut cum mel comixto aduersus cocliare I, his autem qui ad serpentes uulnerantur, dabis in uino uetus et in ipso locum inponis ubi percussus est per triduo ad que espalangio percusserit et aranea uel lupus morserit, dabis in mellicralo aut in aqua fenogreci et expurgat et curat essiam si uulnera intus fuerit.
LVII. Antidotum filonium.
Crocum dr. V, piratrum dr. I, piper album dr. I S, iusquiamum — I S, dau- cum creticum dr. VI, nardostaceos < I, euforbium < I, oppiu — I < I, mellis dispumatum quod suficiat, prodest subiectibus causis, id est colicis, dabis in modum fabe egipcie em duobus cocliariis aqua calida dabis epaticis suco feno- greci quiatis triebus et mellis cocliaria trea, ad impedimentum hurine appii semen -— II, rute semen — I S, coquis in tribus sextar. aque ita, ut ad tercias ueniat et da cum aqua decocta quiatos III, cauculosis uero cum aqua de-
[109]
cocta et confecta ubi mittis semen petrosilini — I, radicem graminis — I, aqua — III, et omnia ad medias decoquis et dabis cum aqua cocta — I, donec unde lapidem dimittat, dabis epaticis diligencibus qui in ipsis locis suporacionem habent ipsum modum antithotisum sulforis uiui bene tritum cocliaria II et butira cocliaria II et mel cocliarium I. Hec omnia missis cum medicamen et dabis suspiriosis cum suco tissane quiatus III, pleureticis modum antidotum in aqua calida emmoticis cumgessas teras cocliare I et sucum plan- taginis tepefactum quiatos III in aqua cotula I coctum ad tercias ex ipsa aqua quiatum cum antidotum dabis sthomaticis cocliarios III aceti essillatici et aqua calida quiatos III antidotum dabis.
LVII. Antidotum teudoritum.
Aloenpatite dr. LX, acaricum dr. LXIIII, cinnamum dr. VII, nardostacios dr. IIII, cassia siringeos dr. VI, camitreos ponticum dr. IIII, esquinantus dr. II, diagridium dr. XII, silobalsamo dr. IIII, mastice dr. VII, careo pontico dr. VI, crocum dr. VI, costum dr. VIII, assarum dr. IIII, meu dr. II, acorum dr. VI, piper nigrum,- genciana dr. IIII, piper longum dr. II, anacardiu dr. IIII, mel dispumatum quod sufficit. Dabis dr. III aut duas aut una uel dimidia sic dabis in mulsa. Facit autem ad habsconsas causa, maxime que in capite sunt et sthomaticis et epelenticis et ad. epatis dolorem et qualescumque causas in torace fuerint, pleureticis, espleneticis et suspiriosis et . ad eos, qui non diierunt et qui con dolore fuerint in esthomacum uel intestinorum uel ex longo lauore egrotantibus et ad colera et ad pallore facit et ad ipsa colera, qui hictericos conuertit ex quibus infusio ydropis facit et incipientibus tissicis et freneticis et qui colicis sepius fiunt et qui grabidinem tocius corporis paciuntur, resumet autem et eorum uirtutem et ad corporis prestat nimiam fortitudinem et ad eos qui uarios dolores paciunt et febricitantibus et qui multum sudant et tipum tentant. Dabis eis posquam diiestum fuerit, et podagricis dabis ante passionis, mirabiliter prodest et mulieris cui tarda purgacio est que uocatur esterice et prefucacionem paciuntur et dificilem diierit et uentrem sine dubia curat et expurgat nobiliter non solum presentes caussas, sed qui forsitan sperantur.
LVII. Antidotum ad caucolum.
Piper — I, petrosilino ∋ VI, appii ∋ VI, feniculi semen L, eleniu L.
LVIIII. Antidotum pigra
epaticis, espleneticis et ad testinorum dolorem et interaneorum sthomaci: Aloe -— VI, silobalsamo — III, amoniaco — III, mastice — III, nardo- staceos — III, assarum — III, folium — III, cassia — III, mel quod sufficit.
LX. Antidotum ad tipos omnes.
Piper —VIII, oppopanace — I S, lassar — I, dabis aduersus fabe.
LXI. Antidotum nefreneticum.
Ysopu — I, elenium — I, gliciridia— I, costum — I S, saxifrica —-I S, meu — I S, piper — II, betthonica — I, petroselino — I S, assarum 2 , agari- cum L, mel quod suficiat.
LXII. Antidotum quod inmufralle uocantur.
Murra trogliten—VIIII, nardostacios— IIII, crocum— I, cassia fistula — I, appi — I, mel dispumatum quod suficiat, dabis aduersus magnitudinis fabe [110] maioris. Facit ad omnia esthomacum inbicille reumadiantem ad tusse et sus- pirium causas renum et uessice et matrice similiter et quibus sthomacus in- frigidant et ad eos qui per humores agro morbo stomacum senciunt febrici- tantibus dabis.
LXIII. Antidotum ad dissintericos.
Semen lappati tonsum diligentissime et puluere deductum da per triduo in uino afro seu uetus capano.
LXIIII. Antidotum acaristum
qui facit ad omnes causas periculosas et pleureticis. Cinnamomum dr. III, licium dr. III, castoreum dr. III, rocau dr. III, piper albu dr. III, ga<l>banum dr. II, gingiber dr. III, coccunidium dr. III, piper nigrum dr. III, oppium dr. II, nardostaceos dr. III, costo albo dr. III, storace bonum dr. III, mel dispumatum quod sufficit. Dabis per triduum aduersus nocis ponticas in aqua calida.
LXV. Antidotum ad eos qui lapides abent et hydrobicis.
Nardi geltica — II, fu — VII, aru — I, petrosilino — VI, bethonica L , dracudra — VI, saxifrica — III, uino sextar. I, mel quod sufficit. Dabis ad- uersus magnitudinem nucis maiores, qui febriunt cum aqua, et qui non febriunt cum uino.
LXVI. Antidotum adonasii
idora dr. II, costu dr. II, cassia <si>ringus dr. II, eupaturiu dr. IIII, folium dr. II, amoniacum timiamatu dr. IIII, nardostacios dr. II, cocunidium dr. II, oppium tebaicu dr. II, liciridia dr. IIII, aloenpatite dr. IIII, mel dispumatum quod sufficit. Facit autem epaticis, hydropicis, disintericis, litargicis, et omnibus caussis dabis in aqua calida.
LXVII. Antidotum ad colicos.
Petrosilino macedonium, ciminum a lexandrinum, oppium, artemisia, be- thonica, herba sabina, spica indica, piper album et nigrum, sile gallicum, manna, grocis, murra troclita equis ponderibus tonsa cribellata ex uino dabis ad estranguria.
LXVIII. Antidotum espermentatum.
Espica indica L, petrosilino L, murra L, crocum dr. II, ciminu ettiopu dr. I, argium dr. I, iuniparum dr. I, bacas lauri sinonita dr. I, mellis dispumati semis VI uinu sextar. III, et clistereas eos de oleo rutacio.
LXVIIII. Antidotum ad eos, qui hurina
et collum cauculum, ad splenem et suspirium et tussem, ad sthomaci et lateris dolorem et sanguinem uomentibus et screantibus et omnia que intus sunt et dolorem rabie et qui insania paciuntur.
Recipit hec: grocum ∋ X, piratrum ∋ V, piper albu ∋ XX, centauria — IIII ∋ I. Hec omnia ori et mittis in doleo, accipiat in magnitudinem fabe in aque calide.
Antidotum trionpeperion apoll<onii>
nimis calidum ad uniuersas perfricacionis, ad quartanis et ad singultum stho- maci et ad frigidum humorem et ad alias causas magne facit conposicionem aque calide dabis in magnitudinem fabe egyciace magoris.
Recipit hec: piper nigri — I S, piper albi dr. VI, piper longi dr. IIII, dauci cretici dr. I, petrosilino dr. I, enule campane dr. I, cipero dr. I, gingiber dr. I, assari dr. I, cassie fistule dr. I, sisileos massaleos tecis, spica indica dr. I, folium dr. I, mel dispumatum quod suficiat.
Antidotum filonius
colici apopletici abiuenturis et nacupatica est a filonem filosofus uirissimum quod alia ei non uacant hi especebus hunc faciunt, ad uniuersas colli uentusi- tatis excludendum et alia multa. Recipit: piper albi, hisquiami albi dr. quinas, oppio, spica indica, eufor- ui<u>m, piraru ana dr., grocu dr. II, petrosilinum dr. IIII, mel quod sufficit,
[114]
conficis et post annum au<t> VI menses in fabe egipciaca da cum aqua frigida quiatis duobus ante pridie in aqua infusa.
Antidotum egia
facit ad sthomaci dolores et ad <d>uricia. Recipit: piper albu — I, gingiber — I, petrosilinu dr. I, semen appii dr. II, fenuculi semen dr. II, ameos dr. II, gariofiles dr. VI, liuisticum dr. VI, tundis omnia et mittis mel dispumatu lib. IIII, simul teres in mortareo dies IIII, et repones in doleolum et uteris ad causa superscripta cocliarium I cum aqua calida quod suficit, febrientibus cum aqua calida, renum dolorem et lateris et pleureticis cocliariu I cum uino ueteri disintericis, limosis, arenosis, colicis frequenter ex uino dato, morbo regio, mulieris qui non portatur optime curat.
Antidotum gira gallieni.
Conloquintidas interioris dr. X, esquille optes dr. X, acarico dr. X, amoniaco dr. X, diagridio dr. X, eleboru X, ipiricu dr. X, epitima dr. VIII, pollipodium siccu dr. VIII, bitilliu dr. VII, camitrius dr. VII, prassio dr. VIII, cassie fistule dr. VIII, murra tricliten dr. IIII, saccapinu dr. IIII, aristologia dr. IIII, piper album dr. IIII, piper longum dr. IIII, piper nigrum dr. IIII, cinnamum dr. IIII, castoreum dr. IIII, petrosilinum dr. IIII, mel quod sufficit, plena est gira salis cocliarium I, sunt ergo ualde bonis, purgat autem ex altum super omnes morbos uarios nulum facies tristicia nec lassitudinem neque concursionis et retet omnes eleari fronte, sollicite operantur.
Antidotum gira luccadion filii rofot di minfito civitate in egypto,
qui facit ad infirmitatis supter escriptas id est ad demoniaticis passiones et ad malacolicum h<umore lauorantibus, caput purgat, humores spargit uel sanat sine periculo, non ansietate facit, non corpori diuilitati sed fortitudinem pre- stat, facit et ad ipilenticus et spasmatus, ad caducus de subito qui spumas iectant per orem et linguas sua comedunt intra quos demoniacos uocant, facit ad colicos et elfanciacus a liomas hoc est scabias et litargicus et qui hurina faciunt sine uoluntate uel stercus et ad eos qui maleficium accipiuntur, datur ista[con] sine periculum epaticis, pleureticis, carcinomata aduenstra ipsas humores foris prouocat menstrua mulieribus esiacacus et memfreticus multum prestat. In longo tempore sanat, accipiendus est per mens.. uices III hoc est per dece dies dato eius 3 VIIII cum melli. Confectio eius hec est: acarico, salis amoniaci, habsencio, amomum, foliu, eleborum nigrum, ipsiili optis, scamoniaana—X, aloe— VIII, euforuio - —V, mirra — X, pollion — VIII, cassie fistule — III, camitrios — VIII, centauria — VIII, ipirico, bitellium — VIII, prassio — VIII, piper albu —V, cinnamu — V, oppopanicus — V, sacapino —V, piper longum, groco, petrosilino, aristo- logia rotunda, piper, nitro ana —V, intereonis —XX, nardostacios —X, pollipodio <, mel dispumatum quod sufficit. Saccapinum, oppopanacis tritas aput mel et postea comissis antidotu in doliolo. Alii addunt estorace calamite < III et resina terebentina — IIII.
Antidotum mosa
qui facit ad accessiones febrium et rigores cottidianas, tercianas siue quartanas discut<it> essia<m> febris, qui longu tempore uexantur releua anc inmendat et persanat gissicus escreantibus similiter ei qui perscreant et suspiria sufustiones adque contracciones interiores siue ad ruptures longa tempore uexantis in-
[115]
flaciones sthomaci, spleneticis et ydropicis longo tempore laborant, quiliacis id est qui nimium relaxus uentribus laborant, deponit essiam uel espellit lapis ex uissica uel ex reniculus, est enim dieuritica hurina ualde prouocantes, bona facit et ad omnes morsus serpentis et omne uenenata pocionem, omnem cor- rutela et maleficus ienerata discutit. Cuius confectio hec est: piper albu grana L, iusquiamu – I S, tus mas- culu— I S, oppium dr. X, mirra— I S, grocus XX, aristologia longa ∋ VIIII, euforbium ∋ VIIII, mel quod sufficit, dabis ad omnes qui patitur in modum auellane cum aqua calida, expermentatum est. Item alium: piper dr. I, murra — I, tus masculu — I, iusquiamu — I, oppium dr. I, grocum ∋ I, aristologia longa 3 VIIII, euforbium ∋ VIIII, mel quod suficit.
Antidotum tiriaca qui dicitur diatensaron,
qui ad multas causas facit: ienciana —VI, aristologia rotunda —VI, bacas lauri —VI, camitrius —VI. Hec omnia diliienter teris et tricocinas et mittis mel coctum quod sufficit, dabis in modum auellana, accipit mane et seru per singulas passiones, ad suspiriosus, ad polmoniticos, sthomaticis et qui sanguinem re<i>ciunt, dabis cum oximelle, ad esplene et laterum dolorem egreton luna- ticos aut ex ori curabis, mulieribus uero qui menstruis suis non secuntur cum uino uetere merum accipiant ipsas pilulas sub die menstrue sue ante biduum aut triduum dolentes aut si eraticus continetur eis succurris a quartanas et tercianas et quos accessiones sunt ieiunus in aqua calida accipiat.
Antidotum, qui in templo escolapium inuentus est dicitur
cuius adfectus detrait humores et sordidas fleumas desiccat oc est cordis osta re cibos hoc soluere tusse hoc abolere potest qui precordia uexat hoc repremit pariter- iecoris splenis qui tumoris est et feminia presens medicina laboris pro- fluuium extringit catamania cogit callos eos resoluta coit dura facissit et si quis male sanus pallore reformans redit medicinam colorem, utere ieiunus uel si placet utere pransus tempo accipiat cocliaria pleno.
Recipit hec: . mentrastum montaninu — I S, petrosilinum — I S, illirici — I S, silo — I S, liuistico — I S, appii semen L, coma timi L, gingiber — II, piper VI, mel dispumatum quod sufficit.
Antidotum filonium
ad omnes passion<e>s corporis uel febricitantes. Castoreu dr. IIII, appii semen dr. III, oppiu dr. X, cassie fistule dr. IIII, crocum dr. II, piratrum dr. II, petrosinulu dr. IIII, pipireos leucon dr. XX, <dauco> creticu dr. IIII, sinanos — I, hisquiamum dr. X, nardo indice dr. VIII, folium dr. II, alterum nigri sinenos dr. VIII, mel quod sufficiat, datur autem ad febricitantibus et ad colicis cum aqua calida mensure fabe egiciace, si autem non febricitat cum aqua frigida datur quiatos duos.
Antidotum ad epar sumum et prouatum.
Eupaturium —-I, costu — II, fenogreco — IIII, tundis, cernis et modum cocliariu dabis febricitante cum aqua calida et si non febricitat cum aqua.
Gira galienim fortissimum
prouata super omnes potiones, qui facit cifalargicis, istho.maticis, epilenticis, coleribus, melancolicis, ythropicis, quartanariis, tercianariis, cottidianaris, emi- graciis, elefanciacus, podagricis, arteticis, issiaticis, disintericis, ciliacis, apoplec-
[ 116]
ticis, <pa>raliticis et qui mania paciuntur, ithrofobicis, hictericis, colicis, hepaticis spleneticis et suspiriosis, ambliopiasis, facit et ad oculos passionum id est cimoysi extenuat oculos, uisum retit, cerabrum meretur, auribus auditum prebet, fauces et arterias purgat, densium dolores conpessit, in renibus est amirabilis, mulieribus sanat, lumbricis decassum egecit, uocem clare restituet et longa egritudinem sine mora sanat, isthromaticos sanat, febres omnes auertit, omnes malos dolores curat, lebras omnes permundat, crancis curat et si quis uenenum biberit et eam acciperit non nocebit ei. Cuius confectio talis est: aloen — III, petrosilino, absencio piper, nitro ana — IIII, coloquintidas interiores, cilia cocta in pane, hacaricum, amonia- cum, acridium, eleborum nigrum, flium ypiricum ana — X, epitimum, polli- podium siccum, bitellium, camendrius, prassia sicca, cassia, ismirnis, sagapini, aristologia longa, piper album, piper longum, cinnamomum, oppopanace, cas- turnum — IIII, mel quod sufficit. Dossis est Z tr<ium> dabis cum mulsa et dabis salem tritum cocl. I numeri -— I, sol. I, est autem pocio admirabilis, dabis ad omnia que sunt superius scripta, non dubitet medicus cum di (Dei?) adiutorium faciat. ………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………..
Antidotum diahcadion
facit ad omnem causa capitis, qui ex humore calidum extenuat et reuma- tismum pectoris, qui ex prefundarum fleumarum in pectoris laborat et somnum prestat et purgacionis pectoris, fleumatismo et cataron et uentrem constringit.
Recipit hec: capitella papaueris cum lacte suo Z II et mitis aqua cister- nale cum tibi uidetur et sit in unum per tercio die, postea coce donec liquescat, dum cocta fuerit, cola ea et expreme bene et aqua quod remanserit mitte in ea tercia parte mel iterum coce dum ad pinguedine ueniat et dabis ad omnia quod scriptum est cocl. I.
Cataplasma colicis
et ad omne dolore estatim dolo conpessit. Aspaltum iudaicu — III, coce eum cum oleo — II, mel — VI, farina ordei gemina calce — III, solue aspaltu cum oleu et addis mel iterum coce usque codfissicum uiscum et inde amisse calce et farina modicum cocat et induc in panno aut in pelle.
Oxira crocisa
facit epaticis et spleneticis et ad pleumonicis, essiatis et ad neruorum passiones et loxus et fracturas et incisos neruos sanat, soluit autem et omne duricia et ad serpencium morsus et ad morsum canis rabiosi, estrait spinas aut que- cu<m>que infixum fuerit corpore expurgat, ulcera maliciosa espellit.
Recipit hec: picesiccalib.il, ceralib. I, amoniacum— IIII, libanum— IIII. Cum acetum ad mellis spissitudinis cocti pinguedinis et in alium mortarium teris croco, picem autem mittis in caccauum ereum aut testeum et super mittis quod superauit, acetum quoquis, agitas frequenter et cum acetus fuerit consumatus supermittis cera quod cum resoluerit mittis amoniacum, libanum agitas frequenter ne foras exeat et postea mittis galbanum — II et cum fuerit resolutum et postea mittis groco et fundis in mortario, teris bene et uteris. Item alia oxira ualde bonam sicut et superius ad omnia et podagricis.
Recipit hec: pice briscia lib. II, cera lib. I, amoniacum — II, tereben- tina — II, libanum — I, galbanum — I, acetum sextar. I.
[117]
Emplaustrum iosia
qui a substanda dicitur, quia hoc abet medicamentum substancia habet non indigia medicus, faciat autem ad omnes duritias et fracturas ossarum et ad dolores articulorum uel laterum et ad cranceas et quiridas, ad infiximata, ad humores et ulcera, ad siringia, ad citonia, ad serpencium morsus et ad luxura et ad impiginis et ad eos qui aqua repleti, sunt et ydropici fiunt, curat spinas, cannas filicis strait et ad epar et splenem facit essiam et ad podagra et amoi- thocius et ad cifalargicus et imagranicus splen autem in diebus hoc tum curat. Litargium — II S, hisimicium — I S, lapidumscolcum — I, libanum — IIII, seminum — I, aspaltum —-VII, terebentina lib. I, [aspaltum —VII, tereben- tina — VII], pice sicca lib. II -— IIII, oleum aut buturum lib. I. Litargium, eximicium, lipida, libanum tundis, teris, cernis et iterum cum aceto diliienter teris, cetera autem resoluis in caccauo, aspa[s]ltum uero teris, mittis in cac- cauo et resoluta omnia perfundis in mortario et facis mandaleas.
De hirinon purgatorium.
Purgat enim per nares: brassie sucus, bete sucus, cepe sucus, cimino, origano uel laterio, anagalligus, oleo laurinum, crocenus amigdalinus, piper, nitrum, mel, talaspico, coconidium, eleuorum album, omfacium tracion, euforium, cardamo, gite cum mel, mente sucus, castoreus cum mel. Educit autem de capite causa purgat maxime autem periodicis caput dolentibus aduc et scotho- maticis et hictericis, surdis et epilenticis et a caligines oculorum et ad naribus constrictis et diuturno catarro paciencibus et odorato ex paralisim per triduum recuocat.
Item pannum ad sthomacum concaldandum.
Oleo, semen aneti, herba sabina, ruta in frixoria mitte et calefaciet in panno et inponis super sthomacum.
Electuarium deaprasium
facit ad apostimas, facit et ad tusse et qui fleuma putrita iactat, ciuum cum sanguinem escreant et in uulnera, que ad pectus nascuntur uel in pulmones purgat et sanat tissicus, sententicus, peripleumonicus uel omnes egritudines pulmonum purgandum facit.
Recipit hec: brionia de radices eius sucus — III, maratrum radices eius sucus — III, prassia sucus sextar. III, uino uetus sextar. III, coquis simul ut ueniat ad medias, tollis de foco, mittis terebintina — III, buturu — VI, mel dispumatum lib. III, similiter puluis facis felterra — I, eruca — I, ysopu — I, ruta — I, yreos — I, polegiu — II, piper dr. IIII. Hec omnia pul<uis> facta comissis et teris, coquis in lento igni ut densum fit nec satis tenue nec nimis spissum, agitas eum bene tepefactum et dabis exinde cocliarium poscena et cocliarium mane, carnes nec legumina nec agris oleribus non manducet.
Electuarium ad omnia uitia sthomaci
et ad capite et ad omnes infirmitates.
Recipit hec: timum, calamenti, piper, dragantum, siguiricia ana— I, pi- ratru, gariofilus, cinnamum, pulegiu, anetum, mastice, spicum ana Z III, reu- ponticum Z II, gipgiber Z II, mel dispumatum quod sufficit.
Antidotum trefira
qui facit ad omnem dolore ut ipsa ora sudet, qualemliuet egritudine soluit et somnum prestat, orina nefriticis prodeest et ortopnoetis, perepleumonicis, tisicis
[118]
qui reumatismum habent, qui dolum stomacum et facit uentrem cum sanguinem, epaticis, spleneticis et quem serpes aut spalangion morserit et mulieribus qui non purgant.
Recipit hec: celtica, maratro sperma, aniso, appii semen, panachus ra- dicis, peucidano, ireos, agoro, opio ana — II, piper nigro grana LX, mel quantum sufficit, dabis post .. (!) qui non febrit dabis in mel et uino, qui febrit cum aqua calida.
Electuarium diaprasium
facit ad tusse et qui fleuma putrita iactant et ad uulnera qui in pectus aut in pulmones nascuntur purgat et sanat tisicus et <di>sintissicus, perpleumonicus uel ad omnes egritudinis pulmonum purgat.
Recipit hec: cucurbita siluatica de radicem eius sucus — III, marrubii sucus sextar. III, uino uetere sextar. III, quoquis simul ut ueniat ad medias, tollis de foco .et mittis terebentina — III, butiru —VI, mel dispumatu lib. III, similiter puluere facta hoc est felterra — I, eruca — I, ysopu — I, ruta — I, irios — I, pulegio — I, menta — I, piper < III. Hec omnia puluis facta comissis et teris, coquis in lento igni ut densum sit nec satis tenue nec satis spissu, reponis et dabis exinde factu cocl. I in ieiunu et alium poscena redde, dentibus obseruabis.
Electuarium deaurobon de iulio
facit ad omnem tusse et ieiuna purgat et fleuma soluit. Satureia — I, pulegio — I, tereuentina — III, butiru — VI, mel lib. II, certissimum est.
Electuarium ad tissicus
et qui uoces perdunt et tusse sicca purgat et sanat: Tragaganto — I, spica — IIII, groco < III, mastice < III, costo — IIII, storace < IIII, oppio < II, lupini iocineri — I, iusquiami < II, mel dis- pumatu quod suificit.
Electuarium, qui facit ad tissicus
et ad omnes causas pulmonu, linet et sanat: ysopi — I, groco — I, ireos —.1, draganto — II, piper — I, gingiber — II, nugleos pineos mundatus — II, amindolas amaras — I. euruce < IIII, pulegio < IIII, liquiricia — IIII, lini semen < IIII, ellenio < IIII, satureia < IIII, ruta — IIII, butiru — IIII, mel quod sufficit.
Electuarium diaprasium.
Recipit hec: aqua sextar. VIIII, uino sextar. III, mel sextar. I S, piper — I, ireos — II Primum marrubium sextar. III bullis in ipsa <a)qua tandio quousque ad III sextar. ueniat et colas et addis mel et uino et iterum quoquis ut mel ueniat mensura, accipiat exinde mane cocl. II et sero I.
Electuarium ad inpiicos
et intoicos et apostima et tissicu. Mel cocl. I, alius mundatus manu plena, costo, gingiber, reupontico, spico, cinnamo ana L. Primo alius cum supra- scriptum butiro et mel quoquis usque alii resoluant, cum ab igne tollis, mittis pimenta ipsa desuper dabis in geiuno cocl. III cum uino calido calice I.
Unguentum ad sthomacu confortandu
et dolores sthomaci uel ad omne corpus, qui dicitur leusoponio. Spica nardi ∋ IIII, costo ∋ IIII, piratro ∋ IIII, cassia ∋ IIII, mellilota ∋ IIII, mastice ∋ IIII,
[119]
euforbiu 3 IIII, storace calamite — I, amoniaco — I, libano — I, opopanace I, tereuentina — I, adipes ansarinus lib. I, oleo nardo — VI, oleo anetino VI, oleo didano VI, oleo cibrino -— VI, cera — I S. Siccas teris diligen- tissime cribras et comissis.
Inbrocas siue pannu ad confortandu sthomacu.
Assaru— I, costo — I, spica— I, xaxifrica— I, mastice -— I, origano — I, centauria — I, mirra — I, rosa — I, piper — I, genipari grana XXXV, storace — I, oleo bono quod sufficit.
Unguentum ad omnes fricdores sthomaci uel frigdores.
Euforuio, storace, piratro, fisagria, costo ana — I, oleo lib. I, cera quod sufficit, cum refrigerat sthomaco unguis.
Unguentum acopu malacticu
uel omnium memb<r>orum utilis est: Euisci radices lib. I, fenogreci lib. II, melilota lib. II, aqua sextar. XV, lino semen, et lento igne dequoquis ut oleus solus remaneat et addis cera lib. VIIII, galbano lib. III, amoniaco et de ipso suco colato lib. VIII, tere- bentina — IIII, storaci — I, resina frixa —VI, adipes ansarinus lib. I, siuo taurino lib. I. Soluis omnia, lento igni coquis et uteris.
Unguentum ad paralisin
ad neruorum contracciones, facit et ad antiquas causas et ad nessiaticos uel diuersas infricdaciones: Opopanace — III, castoreo — I, ysopu — I, euforbium — I, amonia- co — I, galbanu — I, terebentina — II, costo — II, piper — III, lauri bacas — III, storace calamite — IIII, mastice — II, medulla ceruina — IIII, cera lib. I, oleo nardo lib. I, oleo uetus lib. I. Que terenda sunt teris, soluis cera cum oleo et galbano et tereuentina et storace simul resoluis et sic comissis et. uteris.
Unguentum ad omnes rigores
uel dolores, ad emigranium in fronte et essiaticos, contra foco aut sole forcius perfricabis ad dolorem podagricum uel ubicunque fuerit dolor, conficis sic: Saturega uiride -—VI, de artemisia fas<siculun>, de absencium fas<si- culum>, de agrimonia fassiculum de radice, de nuce frustellus, bacas lauri lib. I, ciminu lib. I, oleo lib. I, cera lib. II, axundia lib. V, butirum lib. I. Hec omnia contusa coquis cum subradictas adipes tandium quam ipsas herbas bene coquant, postea colas et addis cera et ubi cum unxeris statim mitigat.
Confectio diaximicio.
Cerusa bene lauis et ipsa aqua iectas et postea mittis eam ad sol siccare lib. I, litargiro facis puluer — III aput ipsa cerusa et mittis in mortario radis lilii una et radix ipsa teris et mittis albumen ouarum III et mittis ipsa puluer in ipso mortario et postea oleo roseo lib. I S, et cera pumica lib. I et mas- tice — II, totum insimul resoluis et super ipsa puluer in mortario mittis et recondis in duleolo stagneo et superaddis balsa[sa]mo.
Emplastrum qui dicitur melene
qui facit ad omne uulnera et percussuras siue escurpiones siue ad morsum
[120]
canis rabiosi et ad omnum uenenatum morsus et leupardi et fracturas et ad apostimas strignendum, ad inguina qui incipiunt surgere et ad escrofoias miri- ficus est quomodo melior res non est, emtoycis et sanguine estringit, mittis in duas alutas, una ad uentrem et alia ad renis, podagricis grande medellam prestat, quando nimis reumatizat de presenti iubat, facit ad crancos et ner- uorum multum iuuat et si de uinum fomentat, facit ad omne percussum et conclesum sibi tussionem omnia facit et sanat.
Recipit hec: resina frixa lib. I S, stiptiria — IIII S, calcu cequaminu— I, oppopanace — I, pituina — I, acetum ad puluere infundendum quod sufficit, oleo uetus — III, oleo roseo — II, cera — III, conficis et uteris.
Emplastrum gira
qui facit ad capitis dolore diuturnum et recentem et emigraneu positus in fronte et templas facit autem et ad dencium dolore et oculorum dolore pro reuma et ad dificultate urine subuentrale positus et ad scurpionem percussum et inflaciones neruorum: giras herba qui et presterion greci uocant —VIII, colofonia lib. III, cera lib. I et — II, pice dura lib. I et — II et oleo — IIII.
Catapudia corneli.
qui husus est ad multas causas et maxime circa febrientes: Aloen 2 IIII, agarico < IIII, interiones < IIII, bidelliu L II, gumen arabio < II, diagridio L II, tundis et cernis et colligis et in aqua coquis ad tercias, facis catapudias ad magnitudinem ciceris, dabis exinde gr. V aut VII.
Malama, quod non inuenimus meliore,
quod utebantur inperatores et potentes, ad omnia dolorem corporis siue et podagricis: Bitumen — X, amoniaco lib. I, mastice — III, sacapinu — I, medicamen deaquilon — III, resina molle — III, propoleo — II, yreo S —, eleborum album — III, galbanu —VI, cera — III, oleo yrino lib. I. Amoniacu cum aqua marina teris, conficis et uteris.
Ad traenda que infixa sunt corpori.
Alium elixum tonsum que cum pice subactu uulnere inpone, foras pro- uocat et estrait quidquid minimus potuerit educit.
Item si canna infixa in corpore fuerit
et astraere non potuerit, radicis felicis contonsa inponis et si filicis in corpore infixus fuerit radice de canna contussa inponis ulriusque species se foris estraunt.
Emplastrum qui sine ferro rumpit uulnera
et scrofas rumpit et aperit: salis amoniaci lib. I, femus columbinu — III, con- ficis et uteris.
Cataplasma ad tusse.
Flos faue crude cum axundia uetere tundis et uitella ouarum VII con- ficis et uteris, simul missis et in sthomaco inponis.
Confectio ytromellis.
Mila agreste in umbra siccata in pila lignea cum pistillu ligneu teris et aspargis ei aqua de cisterna et expremis sucus fortiter et colligis ipsu <su>cus et ad necessitate seruabis et uteris ad febres ualidas.
[121]
Emplaustru seo ... andalia deaquilon.
Litargiro lib. V, cera lib. XV, sucus uisco lib. III, sucus lini semen lib. II, sucus fenogreci lib. I, conficis et fac mandalia, facit ad podagra et ad omnes placas et percu.siones si uena male incisa fuerit et ad i[n]gni sagro.
Catartico ad omnes umores deponendo.
Coconidio grana munda siliq. III, cimino asso sil. III, diagridio tremesso uno et si diagridio non abuerit mittis camelea qui dicitur lauriola siliq. VI.
Emp<lastra> lixoperita
Refrigeratorium ad febre mala
intus forengata eleoro reo equis ponderibus, croco et cera. Fac unum corpus et uteris.
Item
lini semen tundis diliienter, cernis et mittis oleo roseo, fac unum corpus et uteris et inducis ad sthomacu cum est tepidum et postea teris croco et cum aqua pensil ... dabis bibere.
Item refrigerium.
Crpeum teris et uitella de ouo et oleo roseo, fac unum corpus et inducis ad sthomacu.
Item refrigerium febricitanto.
Cera — II, oleo — IIII, sucus lino semen — I S, croco ∋ VII, dactulos II. Cera in oleo soluis, sucum lini semen autem, croco et dactalus teris et comissis tepidum et inponis.
Item refrigerium feb<ricitanto>
super omnia et disintericus et epaticos: croco, aloen, mediola ouorum et modicum acetum et uuas acerrimas distemperas et facis unum corpus et cum stoppa ponis ad sthomacum et ponis ad renis.
Item cerotum lixoperito,
qui febrem tollit et sthomacum confortat et conponit: Absenci sucus sextar. I, oleo sextar. I, acetu sextar. I, comissis simul et coquis quousque ueniat ad mensura olei et addis cera ita ut densum fiat, re- ponis et cum densum fiat reponis et cum opus fuerit ut cataplasma in stho- m<acum> inponis mane et dum sudare ceperit tollis. Optimum adiutorium est.
Item cerotum ad febrem tollenda,
quem dedit procola: berbina — II, absencio uiride — II, cicute uiride — II, febrefugia — II, cardonis — II. Has herbas tundis in mortario ut habeant secu sextar. II, et hoc cum ipsas herbas lento igni coquis donec herbas sic- cent, postea colas et adis oleo quod stimes, medulla ceruina — II, seuo bir- bicino — II, cera pont. — VII, missis omnia et iterum coquis modicum ut semper miscat et cum unguere uolueris in iusouersus unguis et sic postea cum linteos calidos detergis.
Refrigerium ad sitem tollenda,
que ad sth<o>m<acum> cum lino aut stuppa ponis: Linoso trito — III S, semperuiuum — I, oleo roseo, oleo melino lib., al-
[122]
bumen de ouo duo aut III, croco — I, uino uetere modico. Hec omnia unum corpus facis et inducis in linteo et ponis ad sth<o>m<acum>.
Item alium ad sitem tollendam
nocturna qui patitur: Anetum deq<uoqui>s in aq<u>a et frigidum nessienti dabis bibere.
Catapotias ad sitem refrigeranda,
que sub lingua tenere debet: Glicoridia—VI, cocumere dulce semen— II, tracaganto— II, aragne semen — II, cum albumen de oua distempera et facis grana parua, qua sub lingua teneas et sucus eius transeat.
Item unguentum frigidum
qui facit ad febrem: febrifugia, absencio, aniculata uiridis teris et expremis ius cocl. III, butiro cocl., pleno, coquis hec omnia ut reuertatur ad mensura butiru et exinde peruriguis febricitantes.
Ad dolores subitaneos uel feb<res>.
Herba celedonia cum sale trita et oleo ubi dolor est aponis. Item arte- misia sucus cum oleo missis et febricitantibus perunguis.
Refrigerium feb<ricitantibus>.
Adragne hoc est portulaca teris in mortario diligenter et addis oleo, mittis in caccabo cui adicies aqua calida ciatu I, perungu<i>s omne corpore, medetur. Similiter et farina ordiacia et lini semen cretum subtile criuello et cum super- memorato sucus distemperas, inducis in panno et cataplasmas pectus et uentre.
Item ad ragadias,
qui in ano nascuntur hoc est qui in ano crepant. Mortario plumbio, pistillo plumbio mittis oleo in ipso mortario partes II, abiat— I, uino L, tam dio teris ut ad spissitudinem mellis ueniat et inde ano mane uel sero cum pinna linebis, facit ad ragadas uel fico quando incidimus superfluus camis aut si non in- cidimus ad omnia facit et ad condolmata quod in ano glandolas nascuntur.
Item ad ipsa rem.
Oui uitellus II assus, cera— III, oleo roseo — III, cera uero remittis et superinmissis et uteris ad istas passiones que superscriptas sunt tamen si ruptas sunt.
Item ad ipsa rem
facis puluer de gallas aut de pino scorica et sicante facis fumentu de uino et oleo et si caput lana aut spundia fumenten et de ipsa puluer super con- sparge et intus reponis statim sanat et de superiore inplaustrum si potis super- ligare de casis autem non potis in modo pisario intus inici.
Item ad fico qui parit ut restringat.
Corno berbicino ortulato testa cocurbita usta caprefolio carbone similiter derouario piper equale mensura mittis et puluer facis et cum sapone missis ut sit quasi unguentu et inungues eunte dormito usque, dum sa<natur>.
[123]
Ad desintericus.
Mel ponis, quoquis usque dum inplaustro modo fit et ponis in pannos II et puluis grano masticis supermittis unum ad renis et unum ad uentrem. statim stringit et si nimium extrinxerit facis ei tale cataplasma: euissi radices quo- quis in aqua et teris cum axundia et ponis super uentrem.
Ad proriginem corporis
ut statim subuenias: sulfor et nucilius de nocis et liquamen pariter comissis, teris, exinde corpus perunguis, antequam sudat in balneo et sic obserua quo- modo qui colore inducit nocere scalpeas statim inmendat.
Antidotum atriani
notus omnibus qui ex profundo mortis reducit ad pristina sanitate que a grecis dicitur auchora. Dabis exinde ad magnitudinem fabe egypcie cum aqua calida epar dolentibus cum idromelle condito, epilenticis cum aqua calida, sth<o>- m<aticis> con pusca calida, item <ne>freticis cum aqua calida, ebruginosis, frene- ticis cum uino albo, spleneticis cum aqua calida, lapides in uissica abentibus et qui hurina cum dolore faciunt cum apocima et qui ex perfricacione faciunt et febriunt, ad tercianas, ad quartanas, dentes uero dolentibus aut cauis ut grana antidoti adposita prodest, ad sanguine excreantibus cum pusca frigida dabis, esiaticis cum sapa aut ydromelle, inflacione pacientibus cum aqua calida, omne perfr<i>cacionem expellit menstrua mulierum qui plus aut minus purgat et celeri reuertere cogit cum apogima et fenogreci et mel et aqua, ad tusse qui patitur cum mel attico dispumato, facit ad omne morsu serpencium cuius sane si uolueris uirtutem antidoti ipsius prouocauere includi gallo simul et serp<entem> asperum, serpens ueneno suo occidit gallum, pone ergo de anti- doto in ore siue in aure, mox reuiuisset. Confectio sua hec est: calamo aromatico — VI, costo — III, sisillius — XII, cardamomu — III, capsamo — VII, ameus — III, sagapino — III, mirra — I, cypiro — VI, piper albo — II S, oppio — XXX, croco — I, euforbiu — III, piratro — III, spica — III, ruta agreste — III, cassia — III, appii semen — III, iusquiamo — III, rosa sicca —- III, petrosilino — VI, appobalsamo — VIIII, smirnion — IIII, exilocassia — I, mel dispumato quod sufficit.
Item ad proritum corporis
. Sulfor — I, stora<ce> — I, cera — III, oleo lib. I, mel lib. I, conficis et inungues super nocte et mane labas.
Item ad proriginem
quiuis molestissima: salis sulforis et lauri bacas equis ponderibus in puluer molissima redigis, in balneo perfricabis corpus, quod si semel et iterum feceris cicius curaberis, sed uide ne oleo ungueris quando ex hoc fueris perunctus. Hec medicina probata habetur.
Unguentum ad proritum.
Aisungiam porcinam recentem — III, nitro — II, sulfor iudaico ---I, oleo roseo — III, bacas lauri puluer et unguis in balneo.
Unguentum ad proritum.
Tollis sal et pistas fortiter et comiscis cum mel et ponis a sol per die uno et unguis inde in balneo et postea unguas cum lardo.
[124]
A facie mulieris ut sit candide et robocunda.
Polenis faue farina molissima facta et setaciata unge facie cum mel et super semina farina et premes supra cum manu, uelato capite sudet facies eius super petra calida aut certe in balneo et post hec laua cum uino.
De unguentus et inplautrus omnes.
Dealtea calasticum
qui facit ad omnes dolores si in mod<um> ceruti perfricetur locus, facit et ad omnes inflaciones esthomaci si in modum epitimatis in esthomacum inponit, non solum inflacionem sthomaci curat, uero essiam et constricciones antiquis- simas seu et esquiras resoluit et sine aliqua molestia deducit, magronosia uero de sthomacu educit, quartanariis et tercianariis inpositi medetur, fastidium toll^it), frigus proibet et uisserum constricciones soluit si in modum epitomatis inponatur et non solum esthomacum uerum esiam et uissera et uentusitate neruis essiam constrictis si ad prunas uel in balneo aut ad solem calidum manibus perfricetur curat menstruis si in tempore ipso renis et pectinis per- unguatur prouocat mirifice.
Conficis sic: euissi radices lib. III, fenogreci purgati sextar. I, lini semen purgati sextar. I. Hec omnia infundis in aqua per triduum sextar. XV in uaso ereo, tandiu coquis ut prope siccetur aqua, postea leuas de foco et colas ad lenteo et expremis sucum ut facias lib. III, mittis in caccauo ipso suco cui adis oleo lib. IIII et quoquis igne lento et semper agitas donec sucus consumatur et solus oleos remaneat, tunc sublebas ab igne, colas ad lenteo et sordiculas quas inueneris proicis et ipso oleo remittis in cacabo mundo cui adis cera lib. I, colofonia bene macerata lib. IIII, galbanum — II, galbano uero posquam leuare ceperis de igne et mittis ipso galbanum et uteris.
Unguentum quod dicitur gira
multum laudabile ad omnes tumores et duricias rigoris esplenis iecoris, ad uentris tumoris, ad esthomaci dolores, ad podagra, ad neruorum torturas, arte- ricis, ad ciratas, ad porocidas essiam ad mulieribus.
Conficis sic: adipes porcinos lib. I et semis, adipes ansarinos et pullinus ana —VI, buturum — IIII, galbanum — II, cera lib. I S, omnia reliquabis et simul missis galbano in mortario teris cum oleo — III conficis et uteris.
Unguentum calasticum,
qui facit ad omnes dolores soluendum, ad paralisin frigida. Conficis sic: rosmarinu — II, lauri bacas C, coopressi pilas XXV, herba sauina — II, fenogreco — II. Omnia simul infundis in aqua sextar. I S et uino sextar. I et per triduo infundis et mittis oleo lib. VI et lento igne supponis et bullire facis et cum subditas humores ex parte fuerit consumatus, deponis de foco et per sabano colas herbas et addis ibidem cera lib. I et resina fricta — III et liquefacis ad carbones si gumen hedere inueneris cum exiguam partem olei supradicti, antequam cera misseas in mortario teris et con fuerit mollitus tritum ita ut mellis habeat pinguedinem, certum iam tepidum missis et agitas ita ut uniuersa exinde utere et sanabis.
Unguentum ad podagiras
et omnes membrorum dolores. Absencium siccu — III, sambucum — III, brionia — III, fenugrecum — III, uino uetus albu — II, salis — I, mel -— III, cera —VI, oleo dulce lib. V.
[125]
Conficis sic: sansucum, absencio, brionia infundis in oleo, fenogreco uero in- fundis in aqua cum intrus fuerit cum ipsa aqua et pos<t> dies V quo et colas et post hec addis cera, sale et uinum et mel simul teris et adis coloquintida super in mortario et factum cerutum uteris.
Unguentum calasticum.
Ruta, rosmarinum, nepita, abrotanum, corriiola, sauina, saluia, absencio, ginipari herba sca<monia> et malua, uisco, artemisia, melilata, asfotillo, menta, bettonica, alia bislingua, serpullom. Omnes herbas bonas quascumque inueneris accipe illas totas et mitte in aqua, tandio quoquis quod sufficiat et accipe oleo bono et coce bene, postea cera colabis et uteris.
Unguentum ad maculas in corpore
id eo bonitate quem aliquis uoca facis sic: Adipem porcinum recentem, lilii — IIII, aceto forte sextar. I, quoquis bene in caldaria et extangna donec ipsa adipes quoquatur et in ipso aceto postea dum coctum fuerit deponis ab igne et dimitte infrigidare, postea colligis ipsum unctum desuper aceto inunguis corpus qui patitur et inuolutum desuper unedonem de lentio suptilissimum et sic labis uino cum aqua et lixiua et postea cum uino perfundis et cum ipsa membra exucta fuerit unguis cum ipso medicamen qui superius legitur bis et sepius donec exeant ipsias maculas de corpore. Facis autem cotidie donec faciem uel alias membra potueris saluare quia aput ypogratum probatum est.
Medicamen ad escabias
et omnes plagas siue putrituras quod alii medici sanare non potuerunt ego ypogras sanaui uelociter.
Recipit hec: erba estrungium et herba aprasium, folia eorum uel cimas molles cata — II et semen de ipsa herba estrungiuum — II, si semen eius non inueneris de corium radices eius pro semen — II, corium de radicem de caprufici — et semen, saponis gallici pilolas IIII, cera — IIII S, oleo gremiale lib. IIII, in olla noua mittis et ponis ad foco et bulliat fortiter, tunc mittis coria caprofici et tollis eam arida et supermittis in olla semen extrungi cum ipsa herba sicut superius diximus et si semis non fuerit corium eius de radices et prasia facis simul et facis quando erba uirilis et ita ipsa dum arefecerit tollis etis de caccauo, colas tunc in ulla oleum supermittis femus pollinorum postea pice et inde cera et sapone, quando mittis especies agitas eas de uirga caprifici de quibus corium tollisti agitas et dum permiscueris tollis de foco et antequam in plaga superfumenta eam de estrumnum herba.
Unguentum ad prodiginem
siue ad escabias in corpore et ad omnes inpedigines uel maculas in quoliuet membra.
Recipit hec: exilia mundata diligentissime et bene trita in mortario et postea facis cerutum hoc est cera et oleo, storace quod sufficiat mittis in cac- cauo et cum se resoluerit et postea dabis ibidem puluer de sulfur italicum ab eas paratum, mittis omilia ista in mortario et conficis et inducis in corpore tuo et sic intret in balneo et ibidem fortiter sudet et cum bene ceperit sudare sic se superfundat de aqua tepida.
Item unguentum ad bonum colorem faciendum.
Br<i>onia radices coquis in oleo uetus optensum et dum facis calidum perunguis.
[126]
Inplautru ad ficum
qui aparuerit in posteriora uel ubique aparuerit. Mittis insimul hoc est oleo nugleos de nuce gallica, piper, sapone uetere, alumen et senape et de men- trastru cimas, destempera in aceto ueementissimum non molle sed durum et facis pastillum et mitte super illa infirmitate et tandio hoc facias quandio moriatur, in primis dies X ligabis et non aparescat diucius oc insistat et bibes mentrastrum et piper omne die in christi nomine fit saluus.
De capitis fractis
siue de plagatis siue ad loxatura. In primis bettonica siue agrimonia consolda maiore alia consolda tres consoldas minoribus saluia camandria centaurea tras calamu quinquefolia bislingua tannauite febrefugia polegio qui dicitur serpullum basalisco qui dicitur perforata arcentella retronella toctas histas in- simul missita et in mortario mitte et pista grana piperis XXX mel optimo uino bono calice pleno diliienter cola et ipsum calice munditer laua et da ei bibere ipsa pocio si per ipsas plagas fluat securus curat et sanat et si ipsas pociones in presentem uomerit nullam spem abeat ad uiuendum nisi tantum panno linio assatum et de mel lenitum super ipsas plagas inpone ad suauiandum.
Medicamen basili contra farmacos.
Colofonia lib. I, pice sicca lib. I, siuo taurino —VIII. Hec omnia in unum comissis et medicamen coquis et munditer colas.
Medicamen diaximitierin.
Cerusa — IIII, litargium — III, cafnas — II, terebintina -— I, cera — IIII, oleo roseo quantum sufficit. Hec omnia et unum medicamen con- ficis et uteris.
Medicamen flora.
Colofonia — IIII, cera —VIII, hispodio — II, acetum quod sufficiat. Cum spodium in mortario teris et sic quoquis medicamen et cocis et conficis cum oleo nardu et rosacio et recocis.
Medicamen intaticon.
Pice molle dr. II, cera dr. I, oppiu dr. I. Hec omnia in unum con- ficis et perungues iaenes ipsius et ueratro et afetur ad uenere.
Medicamen diaximicium.
Litargium semis -—, [litargiu 8 I], amilum L, simicium Z, adipes porci- nus — III, cera — II, oleo roseo — I.
Medicamen ad aureticum.
Euforuium -— I, dabsisum L, daptisus L, yreos L, galbanum semis —, amoniaco <, bacas lauri puluer semis-, medulla ceruuna L, assaru L, pulegi pulueris — I, adipes uterinus —- I. Hec omnia in caccauo nouo mittis et coquis ad medietate et inde eum perunguis.
Medicamen acobu
ad infrecdacionem neruorum, ad paralisin, ad. renum et lumborum dolorum et ansietate:
[127]
Piratru — I, piper — I, adarcius — IIII, euforuium — III, castoreo — II, galbafiu — I, terebintina — VI, opopanace — II, medulla ceruina — II, oleo ysopi — II, ole<i> laurini — VI, olei ciprini lib. I, olei storacini — VI, opo- balsami — VI, cera lib. I. Omnia simul missis et medicamen facis.
Medicamen decamiron.
Euforui<u>m — II, spice uiridi — I, foliu — IIII, mastice — II, nardi — II, cera — IIII, piper — I, adipe — I, estorace — II, opobalsami — VI.
Medicamen calasticum.
Ysopu panace — I, galbani — I, resine — II, colofonia — II, castoreo — II, cera — III, buturu — II, medulla ceruina -— II, siuo taurino — II, oleo quod sufficit.
Medicamen qui sine cicatrice sanat.
Omoliptina lib. V, cera lib. II, oleo lib. VIII, resina frixa lib. III S, cilus- trignum sextar. I.
Medicamen ad uulnera recenti<a>
et gluttina sine cicatrice et periculum sanat, ossa de cerabro eicit ad uipera morsum facit omnes morsus uenenosus, canzares, quirionia, siringia ueteres et recentes, inpedigines, oculos reumaticos intus dolorem tussillis gingiuas dis- nudatas_de sanguinem nimium si fuerint duricias et conbustus sanat, putredinem curat, callositates tollit et recipit molliciu et refrigerat.
Recipit: aristologia — I, murra — I, tus masculum — I, galbanu — I, caucu cecauminu — I, iris illirica — I, aloe — I, salis amoniacos — I, lepi- das cibrias — I, nitro — I, camianbrototen — I, pituinas lib. II — I, amoniaci timiamatus — I, cera lib. II — I, ac<e>tum sextar. I, de aceto teris scamonia. Hec omnia sica tundis, cera et resina in oleo ue.tere soluis et in cerutum ipsius adicies species quas criuellasti, de acetum infundis et uteris.
Medicamen qui maculas tollit.
Amoniacum —V, mel emina, uinum optimum, sulfur. Amoniacum et mel simul missis et cum ouum et saponem simul missis et uteris.
Medicamen ad uulnera grande.
Caucu cecauminum — I, calciteum — I S, galla alexandrina — I, tus masculum — I, cera -— III, oleo libra I, mel —VI, indicu — I, acetum quantum sufficit.
Medicamen accopu
quod omnes dolores tollat, essiaticos quam ….. omni tempore laborantes sanat, paraliticos ad prestinam forma reducit membra seniorum uetremencia confirmat, tibiarum dolorem medetur, uicia omnium neruorum tollit dolorem.
Recipit hec: olei ueteri lib. III, sibu uetere lib. III, lauri bacas puluer ciatus V, cera lib. I S, murra — I, terebentina — I, adarcis — III, euforui — I, oppopanace — I, castoreo — I, pontici — I. Que sicca fuerint tundis et in puluere reducta soluis, opopanace uino infundis uel aceto a quo maceraueris, teris p<i>ngue autem molliginem soluis et remissis cum ceteris sui tracta igni missebis.
Medicamen ad esthomaci dolorem.
Mittis nardo in caccauo et cera, reliquas in calda et teris mastice, cerasa et storace teris et missis in mortario ut unum corpus faciens et dolentis sthomacum inponis siue ad inflationem qui passus fuerit.
[128]
Medicamen malaime.
Pice munda sicca lib. II, acetum eminas III, cera — VI, oppopanace L. Hec preparantur, deinde ijiittis in ulla pice et acetum et modicum igne sub- cendis ita ut tedas focum facias, deinde quoquis eius surculum agitas quo us- que acetus finiatur, postea cinere ex aurias suas mittis cera et agitas uelociter, deinde amoniacum mittis inde tus, galbanu uero et opopanace -acetum re- soluis -et mittis in conca erea et sic inmittis omnia et manibus macerabis. Facit ad icobitum podagra et articulorum et neruos et lateris dolorem et ad splenis duricia, ad manus, a malacidias, ad pedes, ad scrofas, ad precordiorum dolcres, a percussum et confisura et ad ea qui de locum diiecta sunt et ad neruos qui de longo tempore contracti sunt tanto ubi dolor est inpone.
Medicamen malaimatum dia<calc>iteos.
Inmissis calciteos et calcantum, eruginem, cerusa, gallas, atramentum galli- casi, alumen cisum, alumen retundum omnia — III, cera, pice, resina pituina libras singulas et bitumen lib. I, salicis folia in acetu sextar. III, oleu lib. I, qu<o>quis salicis folia in acetu uel diligenter exprimis et proicis et post ec mitis in mortario et puluere amissis et reliqua soluis et in mortario malaxas.
Medicamen mussa essisus.
Murra — VI, aloe — VI, croco — V, grano mastice — V, aeris flos ∋ VI, mali gra<na>ti cortice ∋ IIII. Hec omnia tundis et cernis et cum mel dis- pumatum temperas aut ad auricula dolorem cum uino ue(te)ri temperabis et de cocliaria in auricula mittis et a<d> dencium dolore similiter cum mulsa gargarizas.
Medicamen ad maculas,
quod omnes duricias sine dolore sedat et hispargit. Olei ueteris — I, cera, siuo taurino, cerusa ∋ IIII, afro nitra ∋ XII, mista parite cerutaria inpone.
Medicamen ad apostima
et omnes siringas lumentum de faue farina creta bene, oua, mel, olium pariter comise et uteris.
Medicamen ad scabias.
Mollitinas lib. V, cera lib. II, oleo lib. VIII, resina frixa lib. III, cerusa tringnum sextar. III.
Medicamen lorosi.
Fricta lib. I, cera lib. I, siuo taurino lib. I, atum quod sufficit.
Medicamen sumatofilias.
Menta sucus — II, medulla ceruina — VIII, siuo taurinum — V, lappacii sucus — I, resina cocta pensu X, flos pensus V, sucum ponderatum comissis superiores especies sed postea bis colas et mittis super sucum medicamen ut malaimatum filas.
Medicamen qui facit ad sthomacu
et ad epar et splenem et ad colores. Pituina lib. I S, colofonia lib. I S, pice sicca — VIIII, stiptiria sistis — IIII, lananum — IIII, oleo uetere — IIII, quoquis bene ut redeat ad duas partes, postea inducis in panno aut in aluta et post VII dies tollis et sic labas.
Conposicio epitima diasparmaton.
Cera 2, resina terebintina — I, amoniaco — I, oppopanacis — II, siuo taurino — X, iris illirica — I, anesu — I, appi semen — I, nitro — I, dauci
[129]
I, fenogreco — I, samsuci — I, olei irini — III, mellis — I, resina pit uina — III, ciperum — I, uinum uetus quod suficit.
Medicamen accopu diaforinum.
Sucus ysopi — IIII, medulla ceruina — IIII, isteatos tauri — VI, esto- race calamite — II, galbanu — I, oppopanace — I, cera lib. I, buturum — IIII, oleo laurinu lib. I S, oleo nardino lib. I, euforbiu — I, piratru — I S, adarcis — II. Facit autem ad nixiaticos et paraliticos et ad infricdacionem sthomachi et ad podagricis qui humore frigidum habent. Hec autem facit ad omnes in fricdaciones in se ubi fuerint.
Medicamen diaquilon.
Radices uissi —VI, radices cucumeri siluestri — III, radices brionie — III, lini semen — VI, fenogreco — III, erba camimellita — I, mellilotu — I, his cumistas herbaru lib. II, oleum ueteri lib. II.
Catarticum asclepiodori
ad reuma corporis exiccandas, spleneticos, fleumaticos, estranguiriosus naciones emendat: herba laurola elegis mense maium puluera eius — I, amoniacum — I, piper L, mastice — I, gingiber L, sali amoniaci — I, mel quod suffi ciat. Hec omnia in unum comissis et in mortario conteris et dabis cocliarium I in aqua calefacta et celerius eum soluit.
Catarticum uindiciani
ad fleumas deponendas et reumas exicandas. Piper L, aloe — I, amoniacum, euforuium ∋ VI, datur ad integrum in calda aqua cocliarium I aut in la<c>te caprinum subtepefactum potui datur et mel cocliariu I inmissis in lacte.
Catarticum galieni
ad fleumas deponendas et caligines oculorum, deponit reuma capitis, humores melancolicus, colera nigra, colera rubea, deponit splenem par renum dolorem stranguiria et iocineris dolorem soluit. Aloe dr. CV, carpobalsamo dr. XII, cassia — I, spica nardi — I, assa- rum — I, mastice — I, crocum — I, cinnamomum — I aut cassia dublum. Hec omnia in unum comissis, conteris et puluer mollissimum facis et in aqua calida datur cocliariu I.
Catarticum galieni diauridium.
Epytomum — I, aloepatite solidum pensum, assaru dr., saticia gramni ammi salis capodicos gramam I, crocum dr. I, mel quod sufficiat. Datur in calda aqua co<c>liariu I ad melancolicos, fieumaticoa, epaticos, ydropicos, cole- ricos, sthomacidos, spleneticos, ante omnia ad padagricos et cidagricos.
Catarticis salis.
Diagridium — I, piper dr. II, appi semen ∋ I, amos ∋ VI, folium ∋ V, salis amoniaci solidus pensus duos. Hec omnia puluera facta cribrata omixta dabis in ouum sorbile cocliarium I, sthomaci angustias soluit, uentrem deponit et fleuma nimia et in dactalu datum in angustia et contraccionem toraci egri dissoluet in porrum coctum datum et in garica et in prandium cum ius pulli panis manducatum.
[130]
Cataputias catarticas galieni.
Diagridium — I, coloquintidas interiones L I, aloepatite — I, sucus absenti — I, sucus cauli inmissis.
Catarticum liquamen.
Intemperata carenum sextar. I, liquamen ∋ I, diagridium — I.
Catapucias catarticas atanasii.
Aloe — II, diagridium quod est scamonia — II, coloquintide interaminis — I, absenti sucum — I, mastice L I.
Catarticum simplicem.
Piper grana C, nugleus uue passe sine granum C, mel quod sufficiat, dabis in modum abellane in calida aqua potum.
Catarticum panis.
Uinum italicum sextar. II, lacte caprinum emina, mel lib. I, scamonia — II, infermentas in pane et comissis ut coquat et facis panecellos et con- ditum infusum ieiunus manducabit.
Catarticum salis.
Gingiber — IIII, anexum — IIII, semen appii — IIII, ameos —- IIII, petrosilino — IIII, ciminum — IIII, epytimum — IIII cipereos — IIII, salis amoniacos — IIII, diagridium — IIII.
Catarticum ad uentrem purgandum.
Allaterium — I, agaricum — I, bidellium optimum — I et S, cum uinum alexandrinum — I. Hec omnia cum melle temperas et exinde dabis in aqua calida quiatos - tres. -
Sales ad <d>iiessiones.
Gingiber, ameos, petrosilino macedonicum, appii semen, ciminum, leuisti- cum quaternas sales amoniacos — VIII, lassaris radices — IIII.
Salis catarticos.
Appi semen — IS, liuistici semen — I, menta — I, piper album L I, ireos illiricos — I, silfium S, pulegium — I.
Item.
Salis comunes — I S, salis amoniaci — I S, piper albu — I, gingiber — I, ortice semen ∋ XVIII, ameos — I, folium ∋ XVIII, appii semen — I S, ysopu — I, silfiu — I S, timu L I, petrosilinum ∋ XVIII, origanu — I, eruce semen — I, anesu — I, scamonia — I.
Salis confectio,
qui a plures dolores prodest, ad digessiones, ad humores, ad fleuma que de capite dessendit, ad oculos redit uisum, ad aures auditum, uentrem mouet, humores exiccat, splenem et epar curat, suspirium et tussem restringit et quartanas curat Sales cumunes frixus lib. I, petrosilinum semen — I S, aneti semen — I, eruce semen — I S, appii semen —I S, origani folia — I S, tundis, cernis et in doleo uitreo reponis quando opus fuerit cocliarium post cibum in iussello pulli aut in obo qualiter uolueris.
[131]
Sales catharticus
conficis sic: amoniacum, piper longum, stafidas, ysopum creticum -— singulas, colofonium, gingiber, maratrum spermatum L singulas, tunsas das cum meli- crato ieiunuin cocliarium I plenum.
Item salis catarticos.
Salis frictum lib. I, silfium — I, origanum — II, piper album — II, ysopu — I.
Item salis catarticus.
Epitimu cirenaicum et particu salinum spermatu ana — I, scamonia — III, ista omnia tundis, cernis et uteris.
Catarticum.
Euforbium dr. II, piper album dr. II, exinde dabis cocliarium plenum in temperata.
Catapucias atanasii.
Aloe — I, scamonia —- II, coloquintida interiorem — I, absenti sucus — I, mastice L I.
Item alias.
Agarigum — I, scamonia — I, coloquintida interiores —-II, absencium quilos L I, mastice dr. II, aqua calida teris sucum.
Catapucias ad uentrem soluendum.
Leon, diagridium singulas in puluere redactas et in mortario tritas cum sucus tutum alius inuenitur si autem alio tempore facere uolueris admissis sucus cidriadi acidis facit esiam et sucus de caulibus tunsis et spiessis ac- cipiende duricia uentris sic tamen ut integre transgluciantur.
Medicamen quibus ulcera in tiuias nascuntur
precipue a timolas.
Recipit autem: cera lib. I, adipes porcinos ueteres sine sale lib. I, sapo- nem gallicum lib. I, pice pana lib. I, adipes colatas cera, resina et pice re- soluis in unum et postea supermissis saponem et tandium agitas ut in unum fiat et inducis in lenteolum et ponis.
Medicamentum qui dicitur ximidus.
Litargium, scamonia, libanum equis ponderibus teris in uino et ausissis aut melle aut uinum et sic teris ubicumque carnem replere uolueris.
Medicamen ad eparis
et splenis dolorem et tumorem magnum est: Amoniacu — I, mastice — II, axundia uetere — II, folia caulis ueterini annuales simul omnia in uinum fit medicament, inducis in lenteolo sepius hoc medicament et bene eum accipit.
Medicamen ad renium dolorem rem mirabilem.
Resinam puram lib. I, cera lib. I, adipes porcinos lib. I, buturo — I, medulla ceruina — I, adipes taurinos — I, galbanu ∋ IIIIi, amixtum coque ut fiat cerutum et ponis ad renum dolorem.
Malaima quadrigaria
ad omnem uulneracionem eciam ad ani curam cirusam adieceris ad omnem curam et duricia et cicatrices soluendas et moliendas et soldandas.
[132]
Pices bricie lib. I, cera lib. II, alumen liquidum lib. I, apopanace — I, quoque usque dum unum fiat spuma argenti pondus III — V ∋ III, gutta amoniaci ∋ XIII, manna turis —- IIII S, galbanum — III ∋ IIII, colofonia lib. I — VIIII, obtelliu — IIII S, oppopanacis — III, murra — III, eruginem campana — III, cotila ∋ VIIII, aristologia — III, cera lib. I -— VIIII, oleo lib. I — VII. Conficis omnia separatim puluer facis propterea galbanu et opopanace, as duas species mittis in cauata noua, teris et unguis de mensura olei — III et modicum cera soluis totum ad carbonis et in mortario ab spe- cies teris quousque sencias lenis et postea aponis super carbonis mollis cacabu aritinum nobum mittis ibidem oleum et quoqueri ceperit primum teris spumma et diu moues, postea cera, postea gutta amoniaci, postea colofonia, postea murra, postea manna duris de foco deponis, et mittis subdellio postea opo- panace et galbano quod soluisti tepidum mittis et eruginem in ultimum aristo- logia et iterum ad pronas molli ponis super focum ponis et tandium coquis ut subaurosum hoc est melinum colorem redat.
Confectio ad podagra.
Aristologia longa ∋ II, mirra dr. VI, aristologia rotunda ∋ II, diagridio dr. VI, et omnia tunsa et cribellata diliienter diiesto sthomacum mature(?) ∋ III, ex aqua calida biuat et diu deambulare obseruat sed nec lardum nec nulla carnem per duos menses comedat nisi olera et pisses fluuiales sane et carne opseruet si per anno integro obseruaueris scias qui sanus eris.
Antidotum ……... ad nefreticis.
Recipit hec: cinnamo dr. IIII, cassia L, squinantum L, costo dr. II, piper albu, polium dr. III, scordia sperma dr. I, dauco cretico dr. I, rosa sicca L, oppobalsamum dr. II, semen balsami dr. S, saxifrica dr. II, olisatri semen dr. III, ysopi coma dr. II, meu adamanticum dr. I, acoru dr. I, asara dr. I, cimino ezipico dr. VII, anatis femine sanguine eius dr. II, mel optimum dispumatum quod sufficit, dabis exinde in modum faue ciatos quaptuor in aqua calida per dies V si in solio accipiatur aut in balneo calido.
Antidotum ad podagra.
Confortat autem sthomacum uel omnes infirmitates curat.
Recipit hec: camedrios cretico sextar. III, centauria minore ∋ II, aristologia longa ∋ I; genciana pontica ∋ S, ypiricum ∋ III, meum ∋ I, melli sextar. I.
Antidotum qui in anno integro podagricis sanat.
Recipit hec: reuponticum ∋ II, fu ∋ II, petrosilino ∋ IIII, agarico ∋ II, meu ∋ IIII, ypiricu ∋ V, genciana ∋ S, aristologia ∋ S, centauria ∋ II S, ca- medrios ∋ III S, datur uiris uel mulieris ex puluera facta cum melinis sic et huteris. -
Confectio teodoreti.
Aloe — II, agarico — III, croco — I, reuponticum — I, cinnamo — I, spica nardi — I, scamonia — I, assaru — I, piper albu — I, accaru — I. cassia fassiculum I, meos ∋ I, mel coctum quod suficit.
Ad uirtiginem tollendum.
Coriandro manipulu I, ruta manipulu I, piclingua manipulu I, cimas de fraxino manipulu I, distempera cum pusca per dies noue, biuat, uertiginem tollit et capitem doloris sanat.
[133]
Antidotum ad frigoras tollendum.
Sulfor dr. S, piper albu dr. S, castoreo dr. IIII, appio dr. II, mel quod sufficit, ante accessionem dabis.
Antidotum ad omnes tipus.
Cardamomum — I, genciana — I, piper dr. IIII, croco ∋ I S, sulfor uiuo dr. II, iusquiamo dr. IIII, dauco cretico dr. II, mirra ∋ I S, teris cum mel et dauis in modo auellane in anno ante accessionem, certum est.
Ad apostima curandum.
Acetum emina, marrubio sucus sextar. I, mel emina, pulegium fasse I, ista omnia in ulla rubia cum uinum et melle et ades oleum picem ciatos III et larici ciatos III, farina de faue pestatatrolionem (?) plenum et cum medi- camen dabis tepidum cocliarios duos mane et sera.
Ad caducos faciendum.
Cor ciconie decocta ipsa aqua bibat et cor ipsum manducet in balneo.
Item ad cadiuos.
Decorrentem lunam fleotomauis eos post passionem cum se cognouerit et dabis eum bibere cum aqua iuso collecta in bascino spuma bouis quo- modo eis cadet de buca suam optimum est.
Incipiunt confectiones oxiporium,
qui faciunt ad diuersus viciatus in pulmones et in sthomacum calefaciendum et confortandum et ad omne fastidio deducendum. Piper — I, cimino — I, gingiber — I, petrosilino dr. IIII, ruta — I, nitro rubia dr. IIII, scamonia dr. II et mel quod suficit.
Item oxiporium diacalamitis
ad sthomacho et fleumaticos et ad eos qui uomitum paciuntur et menstrua prouocanda: Epitima dr. S, petrosilino ∋ X, polegio sicco — III S, appii semen dr. S, leuistici semen — I, calamites XVIIII, piper — II S, mel dispumatum quod suficit et reponis in uaso uitreo in modo nocis manducabis maioris.
Item oxiporio ad sthomaco
et ad splene et ad epar uel uentrem et ad menstrua prouocanda. Petroselino — I S, liuistico — I S, piper — IIII, mel dispumatum — III, dabis exinde mane cocliario I et a sera similiter.
Item oxiporium diaspolitis.
Piper — II, cimino — IIII, gingiber — I, ruta dr. IIII, petroselino dr. II, nitro dr. IIII, mel dispumatum lib. I S, infundis cimino cum aceto ante diem, siccas ad solem, sic teris et comissis.
Oxiporium diaspulitis,
qui facit ad omnem corpus. Cardamomum frixum — I, nuglos de pino mundatus — II, piper dr. IIII, lini semen — II, ortice semen frixo — I, mel quod suficit, dabis exinde cocliario I.
[134]
Item oxiporio dionisiano ad diiessionem sthomaci.
Colligis citonia et incocis in aqua et teris sucus eius sextar. I, mel di- spumatum sextar. I, aceto optimo sextar. I, petrosilino — I, cimino dr. IIII, facis puluere et comissis omnia.
Confectio citoniti
qui facit ad dilectacionem sthomaci. Citonia, mundata intus et foris lib. III tundis et infundis in aceto sextar. I, et alia die coquis in caccauo ruta quousque acetos deficiat, postea mittis in mortario, teris fortiter et mel dispumatum sextar. I comissis cum citonias et requoquis in caccauo quandio pastellus fiat, sic tollis de foco et mittis puluer de gingiber — V, petrosilino — IIII, piper — III, comissis et reponis.
Incipit confectio de dinersis electnariis.
De dracantis,
que facit ad tissicus et ad pleureticis et ad pleumonicus et ad renicis et febris et ad pulmones ardentes ex plenitudinem. Croco — I, sucus liquiridie — II, cassia dr. IIII, spico dr. IIII, piper dr. IIII, cipiro dr. IIII, fenuculi semen dr. IIII, tritico rubeo dr. IIII; dra- cacantis — IIII, terebentina — II. Infundes draganto a sera soluat in aqua et addes puluere et mel quod suficit.
Item alia ad tussem sicca purgandum et sanandum.
Tragagantis — I, spica dr. IIII, croco dr. IIII, mastice dr. IIII, costo dr. IIII, storace dr. IIII, appio dr. II, lupini iucensa — I, iusquiamo dr. I, et mel dispumatum quod suficit.
Item ad reuma purgandum et fleuma soluendum.
Saturegia — I, yreo — I, erotorsato — I, piper — I, polegio — I, tere- bentina — III, butirum — I S, mel lib. duas, certum est.
Item que ostendit tomas medicus.
Libanum — II, fenogreca farina —-II, butiru — II et in mel conficis et mane dabis cocliari I et sera alium poscena.
Item ad apostima uel qualibet ualitudinem.
Coloquintida saluatica de radicem eius sucus -— IIII, fenuculo radicem sucus — III, marrubii sucus sestarius II, uino ueteris sextar. III coquis simul ut ueniat ad medias et tollis de foco et mittis terebintina — III, butirum L, mel dispumatum lib. III, similiter puluera facta hoc est felterra — I, eru dr. IIII, piper dr. IIII. Hec omnia puluis facta commissis coquis lento igni et satis tenui et ne spissum et agitas eum ieiunus cocliarium unum accipiat et alium poscena et carnem non comedat.
Item que dictauit dominus neuclerius grecus hoc est
Sile grana XXI, bacas lauri III S, piper grana XIIII S, mastice grana XIIII S, gariofalos grana I S, teris ad lenitate in uino uetere staupos III, in ulla rubia debulles ad tercias et in balneo possudore in solio bibat et dum exiit cooperiat se ut fortiter sudat.
[135]
Incipit confectio de d<iue>r<sis> catapo<diis>
qui facit in pulmones et epar et sthomacum curat. Piper longum dr. IIII, mirra dr. IIII, piper nigrum dr. IIII, galbano dr. IIII, istorace dr. IIII isaurica, croco dr. IIII, cassia dr. II, gingiber — I et absenti conficis.
Catapudias qui de presenti mitigat.
Istorace I, mirra — I, croco — I, oppio — I, galbanum, reliquauis aut in uino poscena ternas accipias.
Catapodias ad eos qui sanguinem re<i>ciunt
uel uentris fluxum et a<d> disentericus. Storace calamite isaurica — I, <mirra> — I, oppio — I, iusquiamo — I, croco —- IIII. Mirra et storace et croco in uinum uetus infunde et sic in mortario teris, iusquiamo in pila tundis, comissis, ex is dabis III aut du[u]as.
Catapudias ad tussem.
Mirra — I, sthorace isaurica — I, croco — I, oppio — I, nogleos uirides — I. Hec omnia teris cum sucum marrubium et facis catapudias ad tormicionem.
Item alias catapucias ad bisentericus.
Croco — I, murra — I, oppio — I, castoreo — I, storace — I, conficis et dabis exinde L II aut quinque ad dormicionem.
Catapudias ad tusse premenda.
Piper albo — I, mirra — II, castoreo— II, storace— I, croco — II, oppio — II, gingiber — II, sucus marrubii quod suficit.
Catapudias ad tusse spellenda.
Piper album — I, oppio — I, storace — I, oppopanace — I, piper — I, croco — I, marrubio sucus quod suficit.
Catapodias ad tussem.
Oppio — I, storace — I, galbano — I, oppopanacio — I, piper — I, croco — I, sucus marrubii quod suficit.
Incipit confectio oximelli iuliani.
Feniculorum radices manipulum I, appii similiter, ruta similiter, pollipodio similiter, capillo ueneris similiter, aceto albo sextar. S, mel sextar. III S, in- fundis herba in acetho in uasculum per triduum et sic coquis lento igne, scamunia singula in mortario teris, mel frigidum colligis et cum scamonia per- missis et exinde cocliarios duos iusta uirtutem.
Item alia qui sine molestia deponet.
Fenuculo radices fasse I, appii similiter, ruta similiter, mittis in ulla rubea in aqua inter die et nocte quoquis ad medias et ipsa aqua colata in ulla mittis et adis mel dispumatum sextar. I, et sic coquat ad mensuras mellis et adis puluer diagridio — I, piper — I, gingiber dr. I, petrosilino dr. I, comissis omnia et dabis exinde cocliarios duos.
[136]
Item alia qui facit ad podagricos.
Aqua sextar. I, mel sextar. I, folia citri manipulum I, ruta similiter, appii similiter, fenuculi similiter, poledio similiter, coquis ad mensura mellis et addis pip — I, gingiber — II, scamonia — II S et accipiat exinde cocliarios III.
Oximel qui facit ad fastidio.
Aceto lib. II, aneti radices manip. I, appii similiter, capillo ueneris simi- liter, poledio similiter, foloris eius (?) Ista omnia infundis in aceto ante diem et quoquis ad medietatem et addis mel lib. I, quoquis ad mensura mellis, dabis exinde cocl. II.
Oximelli melancolici.
Cortice de radicem fenuculi —XII, folia rute uiridis — III, epilimum — I, sucus centaurie — I, aloepatite — III, acetum sextar. II, mellis dispu- matum lib. IIII, species omnes contunsas infundis in aceto triduo, postea coctum ad medietate et colatum missis mel et requoque usque ad pinguedinem mellis.
Oximelli catartici qui purgat torace.
Cortice de radice fenuculi — I, yreo — I, ysopu — I, liquiridio — I, piper — I, diagridio — II, acetu sestarios duos, mel dispumatum lib. III. Infusas species per triduum quoquis ad medietate facis ut supra, dabis exinde cocliarios duos si uires permiserit.
Oximelli catartici.
Ysopu — II, yreos — II, timo flores — II, pulegio — II, origanum — II, appii semen — II, fenuculi semen — II, anesu — II, cominum — II, epiti- mum — III, agaricu— III, pollipodium lib.il, aceto sestarius III. Omnes species infundis in aceto per triduo, postea quoquis usque ad tercias et colatum comissis mel dispumatum lib. V et diagridio puluer — V, supra cata modicum aspargis acetum ut permiscatur, requoquis lento ignem usque ad espissitudinem mellis, agitas cum fassiculo aneti alio deposito de foco iam expleto sic mittis diagridio, dabis cocliariu I.
Incipit confectio de diuersis purgatoriis
qui omne corpus uisitat et deponit.
Gingiber — I, petrosilino — II, piper — I, cimino — I, nitro alexandrino
rubeo — I, ruta uiride — I, scamonia — I, mel lib. II, acetum emina. Quoquis
mel et aceto ut ad spissitudinem mellis ueniat et cum refrigerauerit reliqua
puluere mittis ex epto nitro et scamonia insimul ut bene permiscat et cum
uolueris dare ad sellas X au XV, da cocliarios duos uel tres et una nocte
abantia non comedat, sine molestia purgat.
Item alium qui uocant diaptissaron.
Piper — I, polegiu — I, appi semen — I, scamonia — I. Tundis, cernis singulatas et remensuras et sic permissis et cum dare uolueris ad cena ex ipsa puluere cum mulsa calida cocliario pleno et purgat.
Item alium quod diamoron dicitur.
Fenuculi radices manipulum I, appii similiter, ruta similiter et aqua eminas III et quoquis ad medias, sic exprimis per lenteo ut iterum ueniat ad ispissitudinem mellis, addis mastice dr. IIII, petrosilino dr. IIII, piper dr. I,
[137]
(scamonea) diagridio — I, teris et missis et dabis ad sellas XX cocliarius III ex aqua calida.
Item alia qui sine molestia deponit.
Olisandri semen dr. X ∋ II, appii semen dr. X ∋ II, fenuculi semen dr. XVII, costo — III ∋ II S, assaro dr. I, piper — II, scamonia — III, teris et cernis, missis cum mel ut antidotum, dabis exinde iusta uires.
Item alias poscena.
Piper album — III, gingiber — IIII, epitimo — IIII, scamonia — IIII, appii semen — II, cimino ∋ IIII, teris et cernis et cum mel colligis quod antidotum suficere possit, dabis cocliari I iusta uires.
Incipiunt catartica ad fleuma solue<nda>
uel purganda. Olisandri semen dr. IIII, fenuculi semen dr. IIII, petrosilini semen dr. IIII, folio ∋ II, costo dr. S, olio dr. X, piper dr. V ∋ I. Hec omnia teris et cernis et cum fuerit necesse ex aqua calida ieiunum dabis, eadem diem absteneas ad balneo et recentem. Item alium catarticum ad fleuma soluenda uel purganda: coconidio I, euforuio I, pulegyo IIII, cimino IIII, piper IIII, scamonia — I, lacterida semen — II, facis puluere dilicatissimo et addis mel quod suficit.
Cat<a>rticum qui purgat colera rubea.
Scamonia — I, piper S, mel dispumatum lib. I, sucus de radice fenuculi ciatos III. Piper et scamonia tritum in aqua per triduo conteris et sic in cac- cauo nouo mittis, mel et sucus fenuculi tamdiu coquis usque ad grassitudinem ueniat quidem uero aqua in co fenuculi sucus contusus fuerit mittis et sic de- quoquis scamonia et piper in mortario puluis comissi sunt et exinde cocliarios tres accipiat.
Incipiunt purgatoria a melancolicis
ad fel nigra qui deponit humore frigidum uel siccum. Hepitimo — X dr. S, menta sicca dr. X ∋ V, ruta uiride dr. X 3 II, piper — I. Hec omnia teris et cernis suptilissime et dabis exinde integra pocionem id est ∋ X et media ∋ V cum uino uetere in calda, frequencius facit.
Item aliam melancolicis.
Hepitimo dr. IIII tundis et cernis et colligis cum mel dabis ieiuno cum aqua calida ciatus III forcioribus et rusticis dabis quinque.
Item alium purgatorium melancolicis qui proprium humorem
deponit.
Aniso — I, petrosilino dr. IIII, piper dr. IIII, hepitimo — III, scamo- nia — II, mel quod suficit, dabis cocliarios II ex aqua calida uel uinum.
Item alia melancolicis.
Oleo — I, mastice — I, diagridio — I, mel quod suficit.
Item apogima qui facit ad fel nigrum.
Epitimo — I, aniso — I, saxifrica — I, tusaro — I, pulegio — I, coquis in aqua sextar. IIII ut ueniat ad sextar. I, sic omnem mane accipiat calicem plenum.
[138]
Item purgatorium de gira qui omnes humores purgat.
Recipit ec: aloe — III, eleporo nigro —- III, euforbio — III, bidellio — III, coloquintida interionis — S, scamoriia — III, nitro rubeo sextar. Hec omnia facis puluere dilectissima et dabis exinde plenam apcepcionem fortissima dr. II cum uino bono et mel minimo dr. II gallecinio dabis et non dormiet et calidus sit semper.
Item puluere qui facit ad fleuma
et colera de capite deponit uel purgat: Aloe — I, acarico dr. VI, costo dr. IIII, liepitimo dr. II, mastice dr. IIII, spico dr. IIII, reopontico dr. II, coconidio dr. III, cassia dr. I, absencio poht-ico dr. II, conficis et uteris.
Item purgatorium oxiporium.
Piper —-II, gingiber — II, epitima — II, scamonia — II, menta sel- uestre — II, appii semen — II, cimino — II, mel quod suficit poscena co- cliarios III cum aqua calida.
Incipiunt confecciones omnium infirmitatum.
Antidotum saturia.
Antidotum istum iusta uires uel etatis dabis in modo aueltane. Mirra dr. XIIII, oppio dr. XII, petrosilino dr. XII S, appii semen dr. XX, squinantos dr. XV, costo dr. XII S, piper dr. XV, sinonus dr. XII, cinnano- mum dr. XII, spica dr. XIII, assaro dr. S, crocomama dr. S, sisellius dr. S, cassia dr. S, storace dr. S, croco dr. X S, piper albo dr. XII, amama dr. IIII, piper longum ∋ I, mel dispumatum quod suficit.
Confectio ad antidotum ad omnes dolores hoc est,
Piper albo grana L, iusquiamo —I S, mirra—I S, tus masculum— I S, oppio — XXX, sulfor ∋ XII S, costo 3 III S, aristologia longa ∋ III S, mandra- cora cortice uel pumma III S, euforbio III S, mel quod suficit. Ad omnes qui paciuntur dabis secundum auellana in aqua calida.
Antidotum qui facit ad om<nem> uertiginem capitis
qui subitum angustia paciuntur: Aloe L, croco L, reopontico L, mastice L, cinnamu L, scamonia L, epi- timo L, assaro L, pionie radices L, eringii similiter, pollipodio similiter, escolo- pendria — I, camedria —I S, capparo -— I, xilobalsamo dr. II S, piper longo dr. II, meu dr. II, gingiber dr. II, genciana dr. II, amamo dr. II, brateos dr. II, costo, dr. II, spica dr. II, cassia dr. II, agarico dr. II, aguro dr. II, coloquintida S, tundis et cernis mel quod suficit et dabis in aqua calida prima die scribulus quaptuor secunda duos tercia I.
Item ad om<ne>s infirmitates
hec pocio facit et sunt species decem et septem: Appii semen -— II, liuistici semen .— II, petrosilino semen — I, ius- quiamo — I, ruta semen — I, aneto semen -— I, cauliscon — I, pastenace semen — I, bettonece semen— I, piper -III, costo — II, folio — II, grano mastice — III, fenogrecis farina — II, centauria — II, lauri bacas — I S. Hec omnia puluis facis et distempera cum uino sestarios III et mel quod suficit et accipiet calicem plenum. -
[139]
Item ………… ad cordis pulsum.
Ruta fassiculum I, piper grana XXX, teris in uino calido et bibat.
Ut sine pocionem deponas.
Galbano — II, mastice — III, groco— III, aloe — III, agarico — III. Ista omnia simul teris cum cera et oleo in sartaginem remittes et III im- plaustros inde facis unum ad sthomacu et alium ad renis et alium ubf neeesse fuerit et mastice cum aqua calida bibat et sic deponit.
Item ad percussura.
Fenuculi, liuistico, aneto, hedera radices similiter et simul equale mensura uino ueteris sextar. II tandio ferueat usque ad tercias ueniat et sic bibat.
Pociones aloeticas ad omnes infirmitates.
Aloepatite — I, amoniaco -— I, piper — I, costo — II, gingiber — III, grana mastice — I, gariofilos — I, spico — I, cinnamo — I, pulegio — I, sau .... flores — I, centauria — I, absencio pontico — I. Omnia ista facis puluer et adis uinum uetus sextar. II, mel staupos II et distemperas insimul et sic in sacco mittis et distillas et postea quod bene distellauerit iterum tollis ipsas pimentas de illo sacco et mittis in mortario et tritas eas et addis pleno staupo de melle et sestario de uino et remittis in sacco et facis distillare sic mittis in uaso quod bene sit clausos et accipiat fiola plena mane ieiunus et alium cum dormire uadit et omne esca leniter deponit.
Item ad lateram calefaciendam
et ad sthomacum confortandum. Rosa manipulu I, rubia cimmas man. I, absencium ma. I, rumice ma. I, fenogreco pungno pleno, grana mastice houo pleno. Hoc totto missis in uino et ibidem manet noctem et in mane ferueat in olla rubea et oleo sextar. I et cola diligenter et exinde facis texellus calidus et ponis ad latere.
Item ad apostima curandum.
Buturum sextar. I, mel similiter, liuistico similiter marrubio fassiculu I, felterra similiter, bettonica similiter. Hec omnia in ulla rubea mittis tamdium quoquat quod usque ad II ueniat et cum refrigerauerit et ad distillacionem, menta — III, appio semen -— III, marrubio — III, bettonica —VI, agri- monia S, finuculum — S, abrotano — III, nogleos pineos — III, et de aqua sextar. VIIII per triduum quoquat et diliienter colas et addis mel sextar. I, tamdiu quoquat usque ad spissitudinem mellis ueniat mane ieiunus accipiat cocliarios noue.
Item puluer ……………………………………………………………
………………………………………………………………………….
Item ad ungulas eiciendas.
Stafisagria tunde primum, deinde tere et amissis acetum pusillo et pone usque dum cadat, cum autem ceciderit facuo inpone et reciessit.
Item ad ungulas
si quis male abuerit. Alumen scisum in cestola munda mittis et in foco quoquis, deinde tollis et aceto sparso et sanguis iterum reponis in foco cum opus fuerit uinum tangis digitum et instar pulueris linis et flos lenciamina in foluis super- ponis et lenteolo uino infuso digitum in foluis et liga statim sanat.
[140]
Item unguis lebrosus
et mundent uiscum cum sulforem et uiuo teris et inponis superinunguis. Item quinquefolia trita cum adipe inponitur.
Pocionem ad ileum doloris
ut ad uissicos et ad eos qui sanguinem reiciant et ad lateris dolorem et ad suspiriosus.
Recipit hec: spica nardi dr. S, ammomi dr. II, appii dr. II, piratri dr. I S, crocido dr. I S, gingiber dr. III S, piper albo dr. I S, iosquiamo dr. II, piper longum dr. IIII, pontico turis dr. XII, omnia insimul teris et missis melle quod suficit, dauis in similitudine auellane aut in similitudinem nogli pini.
Puluis ad tensura sthomaci
uel ad defeccionem seu uomitum. Bace lauri ∋ III, cimino ∋ II, pulegio scribulus III, absentii ∋ II, ros- marini ∋ III, mastice ∋ III, panis ustulati ∋ S. Hec omnia in puluere redigis, perunguis sthomacum melle ado puluere superspergis et de lana coperis.
Item ad eos qui ciuum non continent.
Semperuiuo erba trita in uino austero ciato ieiuno potui dato et pos- cena babis.
Item ad sthomaci dolorem
et solucionem et qui ciuo non continent. Glutten taurinum ex aqua resoluta ceruo …………… inducto precordiis inponetur.
Item ad sthomacum qui ciuo non continet
fenuculi semen sucus partes duas, mellis partes duas.
Mulier ut non concipiat
uulba leporis assa ieiuna lauerit in uino et manducet.
Item aliam.
Sarcus de mule accipiat et grana qui ibidem sunt X et exinde ac- cipiat et munditer lauet munditer cum uino manducet.
Ut ad ebriosum fastidium facias
anguila in uino sufugabis et dato nessientem bibere.
Ad sordum
acetum agru gargarizato grauitatem aurium deponit.
Remedium
capre montaneae locium et fel caprinum pariter comissis axundia addes ei in aurem et intra triduum sanabit
Ad sthomacum dolorem et pectoris
lactuce semen nigrum in ligno tunsum cum melle consparie in die quaterna dabis cocliarios ieiunus accipiat.
Ad sthomacum pilolas
copressi cum oleo et buturum de que inde sthomacum confricatum.
[141]
Ad lentiginem de faciem tollendam
lopinos amaros purgas et infundis in aqua donec mollescant simulque conteris saponem galiicum et cum dormire ceperit faciem linabis ita ut in pultario aut melle quoquas.
Ad maculas uel lentigines
sanguinem leporino cum pusca que salem mixtum lenat et purgat.
Ut facies limpeda sit
napum crudum cum mel optimum conteris et lenas faciem coria peponis ma- culas ex facie sine insigni uestigio detraunt.
A somnium
tria folia lactuce super umbilicum pone et noli illa tangere sed quando uixit experiat se uersa folia et experfactus est. ΦΕΥΓΕ ΦΕΥΓΕ ΕΓΦΥΗ ΑΥRΟΥ ΡΤΟΣΣΕ αυωχι figissa Hec nuncia est deorum et mortuorum cum uis aliquid in somnis uidere seu cuilibet desiderio tuo satisfacere sero facto silencio stans ad fenestram et dicens: rogo te figissa ut uideam in somnis quod desidero.
Ut quanto uellis bibas et ebrius non fias
brissica et ruta tamquam lactuca ieiunus manduca et non tibi suficiat bibere pocio quam tibi datur cum sinistro manum accipe et uno sorsum bibe.
Ut ebriosus uinum non bibat
fungos de uite in uino uetere quoques ad tercias et da illi bibere, ex ea die uinum [non] desinit bibere.
Caput ne abstum condolescat
pulegium aut super aurem aut super anum tecum abeas hoc etiam me facto nec grauidinera ne adfliccionem sencias.
Caput si dolore ceperit
ut in medium quasi fendere debiat hedera contunde et contusa in oleo infunde deinde adpreende lenteo mundo et exprime, deunguis frontem et aortas templas er naribus et coicito quod superfuerit in cerabro et dessinet dolor.
Cauculum limacis
quod in capite abet tecum baiula capitis dolorem nunquam sencias.
Miracopu ad sthomacum confortandum.
Recipit: storace unc. II, mastice un. II, medulla ciruina unc. IIIII, oleo nardum lib. II, oleo glaucini, edonium unc. VI, oleum balsamum unc. I, oleo uetus unc. S, soluis et uteris.
Miracopu expermentatum ad omnes dolores
et neruorum contraccionem. Oppopanace unc. I S, galbanum unc. I S, castoreo unc. I S, tus masculum unc. I S, mastice unc. II, amoniacum unc. II, resine pul- uere unc. III, resine terebentine unc. III, oleo gleucini unc. III, dio teritur et conficitur calasticum.
Miracopum pro apantemas
et scabiola minuta cum proriginata sic conficis:
[142]
Cera lib. II, colofonia lib. II, alix une. III, feci uini lib. I, oleo lib. I, fenogreci unc. X.
Medicamen quod dicitur gallieni, tribuni largi, cesaris adriani,
quod accepit thifon he dictas condiui uirtutes.
Facit enim inprimis ad capitis dolorem et hemigraniorumj in frontem positum et ad lagrimis oculorum et forcius prouocat humores, catarum, aurium dolores tollet qui facto in oleo nardo auribus , et ad omne uicia narium solutum cum aceto et ad omnia oris cum mel sicut superius et ad anelitum qui habet in pectore, inponis inplaustrum et curat et cardiacos et sthomaticos curat in- plaustrum inpositum, disintericus inpositum in uentrem curat et exiccat, ydro- picus et opistothonicos et podagricos et neruorum dolores et contractos et ossa putreda producit et lepidas super omnes inponis, ad colicos - et nemfre- ticis solutum cum ciprino oleo aut rutacio inplaustris inponitur et qui <s>sca non continent et reiciunt et qui uissica perfrigida[t] habent super pectinem iriponis inplaustrum et missis cum oleo nardino et inponis super ipsa natura unde fimum foris proicitur quod gre<ci> diatilon dicunt, curat et omne uulnus et siringiosus et strummis et forun culis et qui sanguen uomunt in sthomacum positum curat et glandolas et tamen antea confricabis fortiter et postea inponis medicamen. Facit et ad omne corpus et uniuersas apostimas que in corpere sunt, curat nam et uulnus cordis, purgat et siccat et omnes cicatrices mirabi- liter curat et acironia uulnera. curat que in tibiis exiit et uix medici curant et ad carnosa uulnera secundum artificiis potestate et hepaticos, uinum et oleo infundis super inplaustrum et inponis, ad spleneticos uero solum ipsum inponis essiam infundis in acetum et aqua similiter, ad dolqrem et uulnerum necessarium est hoc medicamen. Facit per summa prouocacionem secundum dolorem et ad ungues lebrosus curat et interocelico et ytrocelicos congungit et alta uulnera posquam siccata fuerunt, glutinat humores et morron(?) ita omne qui de naribus curat et hacob…. bonum ad sthomaticos et a paraliticos et omnia que in mamillis mulierum, mala sunt curat et alias multas salutes prestat quod longum est ad prenotare. Cuius confectio ec est: camelleonta — II : , dracontea — II, cecidos id est galla L, yreos — I, scrip. V, calciteos [teos] L, calcantum id est uitriola — I, libanum — II, lippidum scalcum — I, ienciana — I, aristologia longa scrip. III, salis amoniacos L, scrip. VI, papauera gonion — II, stiptirias cistis -—-I, scrip. VI, calcu ceeaumenum — I S, mirra — III, centauria — II, sidias flores L, aristologia rotunda — I et scrip. VI, stiptirias sales frictas L, misseos L, aloen — I S, scrip. III, casmias — II id est flores salicis, cera — V, propoleos L, colofonia — II, scrip. II, oleo—X, apoquimatos id est cucuclimali — I, saxos tumoreo.
Arteriaca qui facit ad tussem
et ad pulmones et ad raucos qui sub lingua teneantur: Dragantum dr. III, cumace dr. VI, mirra triconite dr. I S, tus masculum dr. I, croci dr. I, piper album dr. XX, dactalos IIII, clicirice sucum — I, pras- sium creticum quod suficiat.
Antidotum magnificum
faciens ad epilenticos qui expauescunt et espamum paciuntur et qui in- balneo cadunt et espuma per os mittunt, sunt et enim uarie passionis et epilenticus quam morbi qua pauor sunt in nomine originis ostendunt capitem torace uen- trem et uissicam locorum nota cognoscamus cogniti que emendemus, sunt qui uertiginem paciuntur siue. in balneo sine in domum sine in agrao, sunt qui et insania fiunt et qui aliena locuntur et quibus caput in alto facit inflacionem
[143]
membrani ex umoribus quibus membrorum pruriginem magna faciunt quibus et ommateria corporis causaria facit et lippitudinem oculorum adsidue et indi- gessiones pectoris causaria facit bellicaciones ita adsidua firmitatem hec uaria cura ostendunt sic ergo eos curabis sicut in breuarium inuenimus, ego ypo- grates probato ab eo et expertum sicut dixit, u<t> prandeant ut non cenent sed cum biberint incipiunt intestina torcionem pati pocio cum humoribus luc- tatur, dabis enim pocionem qui recipit: Aprotano L, fu L, cinamo L, reuponticum L, euforui<u>m L, piper album L, flos uacinu L, opopanace L, mirra trocliten L, galbanum L, bitumen iudacium L, diagridium L, oricanum L, busabalbus L, casie fistule L, amomu L, groci L, mastice L, uissiamu L, costum L, lasser L, herba milisia L, herba .... onia L, bettoniea — I, gingiber, herbe pecaon, mandracoram mer......, samsucum ana — I. Hec omnia tunsa criblata mel optimum dispumatum temperabis ad faue magnitudinem dabis in aqua calida.
Electuarium ad omnem tussem
uel siccitatem et ad <e>mo<p>toicus uel cui de calida humorem tussis fit: mel partes III et de sucum lini semen partes IIII, ferueat in unum ad lento car- bonis donec bene uideantur et recoctum addis gingiber, spica, cinnamum, liqui- ridia, dragantum infusum et teritur subtiliter et mittis sub ipsum mel et sic modicum ferueat, pimenta supra iam dicta mel et sucum comissis in unum et manducet mane et sero cocliario pleno.
Item electuarium ad fleumaticis.
Piper — I, cimino in aceto infuso et assatum — II, uua passa sine nu- gleos — II, semen ortice in aceto infuso et assatum — II, semen pulegio — II, mel dispumatum quod sufficit.
Item electuarium ad tussem ueterem.
Amindulas amaras — I, nugleo — I, lini semen — I, amilo — I, dra- ganto S, liquiridia — I, mel dispumatum quod sufficit.
Item epitoma ad fleuses.
Farina de fenogreci, cera, oleo, butiro super latos dolentis.
Trociscus ad epar.
Cinnamomum sol. I, costum sol. I, al[a]oe sol. I et facis exinde trociscus aqua pesante sol. I per singulos trociscos et dabis bibere cum aqua calida et iaceat in latus dexterum.
Emplaustrum ut sine pocionem deponat.
Galbanum — III, mastice — III, groco — III, aloe — III, agarico — III, aloen — III S. Ista omnia insimul teris, cera et oleo in sartagine remittis et tres inplaustrus exinde fac, unum ad sthomacum, alium ad renis, tercium ubi necessum est.
Antidotum ad reuma desiccanda.
Aneso — I, appio — I, petrosilino — I, gingiber S, castoreo S, oppio S, piper albo S, pensantes solidos II, spica sol. II, mel quod sufficit et dabis exinde bibere mane et poscena in modum auellane cum aqua calida.
Electuarium ad ydropicus et yctericus et alia multa uicia.
Pollipodiu fas. I, euoli radices scorcia media fas. I, sambuci radices escqrcia mediana uino sextar. III, quoquis diligenter et colas mel sextar. I, iterum coquis ad mensura mellis et exinde dabis cocl. II uel tres.
[144]
Oleum quomodo facere debeas.
Oleo rutacio
sic facis: ruta folia — I, aqua sextar. I, in ulla noua coquis antea aqua uel sapore terere amittat et proicis eam aquam sic mittis oleo lib. I et ruta, bulliat, leuas hab ignem et proicis folias foras, oleo uero in ampulla mittis et iterum addis ibidem ruta recentem passam L, hoc claudis et ponis, est enim terman- ticus, iuuat pleureticus si loca dolencia perunguatur et ad coligum bene ope- rantur, in [n]ano bene operantur per distere cum buturum et adipes pullinus.
Oleo masticinum
sic facis: mastice — II, oleo lib. III, quoquis ad medietate, est enim medium calidum et inplaustricum, facit ad neruorum et articulorum dolorem et ad epa- ticos et ad toracis dolorem.
Oleo storacinum
sic facis sicut et masticinum.
Oleo absencinum
sic faciendus est: habsenti flores maturas ante pridie collectas — II, oleo lib. I, mittis in ampullas dies XXX sic ad solem et cum opus fuerit facit ad epa- ticus, medius autem calidus est.
Oleo sicinio
sic facis: siccionium lib. I, aqua lib. III, oleo lib. II, sale lib. I, coquis usque dum aqua consumescat, est enim mirabilis ad podagricis et ad articulorum dolores.
Oleo confacino
ita conficis: colligis oliuus in hotubie dum ad huc fuerunt facis ex eas oleum sicut est consuetudo in facturio et reponis ipse est onfacinum oleum hoc est aceruum est enim innomeriis et stipthicus i<u>uat eos qui nimium sudant si perungues.
Oleo rosei.
Rosinum oleum sic oportit fieri: colligis eas tercio uero die cum se pas- sauerit mittis rosa — III, oleo lib. III, mittis in uaso uitreo et ponis ad solem dies XXXX et uteris.
Olei anetini.
Aneti flores — I S, oleo dulcem lib. I, in ampulla uitra dies XXXX ponis ad solem. Calidum est fortiter, unde facit ad omnium dolorem corporis ex fleumaticu humorem ieneratur.
Oleo cirino
hoc est liliaceo. Cirino oleo [oleo] facis de flores lilii, mittis in olei dulcem lib. I lilii flores hoc est album lilii claudis bene crastina, iterum mittis — II, et tercio die iterum mittis — II, et quarto uero die similiter mittis — II, et deinde post hocto dies aduc mittis — II, et ad solem ponis per dies XL dies, uirtus autem eius medius est calidus, malaxat omnem duricia maxime matrices, pregnantem uero ut ire non opportet habortire facit.
De oleo sauino.
Sauino oleo cum facere uis mittis sauina ante pridie collecta — I S, oleo lib. III, uinum est<i>pticum — IIII et in olla noua quoquis donec uinum sic-
[145]
cetur, leba sabiginem et proicis herba bene colata foras, oleum autem in am- pulla mittis et addis ibidem sauina media uncia et uteris ad articulorum do- lorem et ibique tali fieri opus est prept<er)> pregnancia, est enim calidum nimis et sicca uirtute.
Oleo nardo
conficiendum, oleo sextar. XV, aqua sextar. VI, ciperu sextar. VI, yreo — V S, squinanto —V S, sylobalsamo —V S, zarnabo —V S, rosa <— >V S, cassia — IIII, nardostaco — IIII, costo — IIII, celtica — IIII, sylogariofilos — IIII aut si non inuenis silogariofilo mittis gariofilos — II, teris omnia in oleo et in aqua supradicta, coquis donec aqua consumetur, leua ad ignem et cum panno colas, mittis in ampulla, addis ibi mastice VI, gugia VII, opobalsamo — IIII, conficis et uteris.
Oleo ciprino
conficis. Ciprino olei confeccio hec est: Mirta — III, cidrini folia — V, cardamomum — III, aspaltu lib., sam- su^cu>m — I, oleo -— V, uino uetere sextar. III, aqua sextar. III, bullit uinus- in unum et execetur et reponis in uaso uitreo et cum opus fuerit uteris.
Confectio olei ad capitis dolore
et emegraneu, essiam antiquis doloris capitis uincit, expermentatu est ad multis: Oleo bono sextar. — II mittis in caccabo et adicies illi aceti agri emina I et coquis usque acetus consummat lento igne, post hec mittis filocadele in- super scriptum coccione incendis si non testriderit coctum est, si non quoquis adhuc deinde facis fas. rute uiride et fas. hedere nigre, ortice uiridis fas. I, habeant fas. lib. binas, mittis in caccabo ubi oleum coxisti et tandiu omnes herbas bullire facias, quousque folia arefacta ut uirtute in oleo remittant, postea leuas olla tantu tepefactu solas oleo et exprimis herba et in ampulla uitrea reponis et laborante subministrat.
Confectio olei tellini.
Recipit oleo aromatico lib. I et comissis as species: fenogreci lib. I S, cipiro — I S, xilobalsamo lib. I. Hec omnia contundis et in oleo suprascripto. die cum extimaueris sufic<iente>r et sic postea expremis et collegis et in uaso uitreo reponis, hoc unguenti erit calastici resoluens omnes duricias que in femina nascunt, facit ad dolores intestinarum qui ex frigore generant.
Pocio ad epatico.
Centauria, absencium, ysopum, quiperus, timum, petrosilinum equis pon- deribus dequoquis in aqua et exinde ieiunum dabis pocionem.
Ad humorem arteticum.
Gingiber solidus IIII, ermodactilos pensos solid. IIII, euforuio penso solid. IIII, piper albo penso solid. IIII, aniso penso solid. IIII, cimino penso solid. IIII, dabis exinde bibere ad magnitudinem auellane ieiunum.
Ad epar.
lobis die luna minuentem colligis folia pini et mittis in ulla rude et mittis in fiolas de uino et tantum ferueat ut ad unam ueniat et bibat et in ipsum latus iaceat.
Antidotum ad artiticum.
Centauria — I, gamitreos — III, hipiricum — IIII, aristologia rotunda
[146]
— III, spica nardis — I, ienciana — III, agarico — III, ueromartico — III, meu — III, petrosilino — I, mel dispumatum quod sufficit.
Ad matricem doloris.
Semen de appium et semen petrosilino et semen ameos et semen de senapis et tus masculum et cera et mel et oleum quoquis in ulla rudem et facis pannum et inponis super locam dolentiam.
Ad capitis dolorem.
Herba serpullum et semen de hedera teris cum oleo seu in frontem inducis.
Pocium ad siringium siue ad moroitas.
Mitte radice de lini, radicem sinapis et glittinicis radices et finuculis ra- dices herba lingua canina.
Ad perfluuium mulieris.
Prunis et adsedentes super cupulum mittis super carbones et in carbonis mitis stercus cauallinum et spungia et super fumigabis diutissime et da ei bibere rasura de ebore cum uino et scribes in carta literas istas et super pectinem ipsius ligabis: ΤΑΝΤΑ Ν<Ο>ΣΟΥ ΜΕ ΙΝΕΙ ΤΑΝΤΑ ΝΟΣΟΥ ΜΕ ΙΝΕΙ ΤΑΝΤΑ ΝΟΣΟΥ ΜΕ ΙΝΕΙ
Ad fleuma deponenda.
Ysopi — I, origano — I, peratro — I, nugleo — I, mellis pondora tria, aceti sextar. III, mittis in ulla rude et coquis usque ad tercias et das mane et sero cocliaria tria, radicem de gilium medulla idem in panem infusa in uinum, dactulum infusum in uinum. Hec omnia conficis in unum et facis unum corpus et induc in pannum et ponis febrientibus et frequenter mutabis pro- batum est ad senedium.
Ad luxatura et coxarum dolorem.
Lunam decressentem die iouis colligis radices euoli et tribla diligenter et mittis ter septenas grana piperis, teris cum ipsa erba cum simbolum et orationem dominica et cum uinum dabis ut bibat die iobis ante solem le.uantem et in ipsu latus iaceat, pro certum est hoc.
Scleroma,
id est duricia sic intelligitur: ingluttire <e>sca non possunt quasi aliquit graue habeant, in sthomacum pondus senciunt, inclinare se non possunt, supini iacent, torcere se in latus non possunt, id est uertere, quia statim pondus grauior est in sthomacum, uent<rem> facilem non habet quibus si inposuerit manus super sthomacu id est in utraques partes digitis temperaueris et loco leuiter conposueris statim dolorem pulsant. Cura eius: caricas infundis in mulsa et quoquis in nitrum, tundis et triblas et sale similiter et mel cum caricas tritas in plagellis inponis et in- plaustros diaforiticos. Curatio talis: castoreum — I, mastice — I, storace — I, cera pumica — II, oleo nardi — III, medicamen conf<icis> et inpo<nis>. Alium fumentum talem facis: oleum in quo absentium et affodillum et mastice decoactum et uinum simul fumentas eos et lana superinponis sic addas et fassias.
[147]
Potionem talem fatis: piper albi grana XXI, gingiber — I, mala maciana infusa in uino una nocte in melli dispumati lib. I et das mane ieiunus co- cliarium I.
Item ad sthomaticum.
Ciminum esciopicum — I, rute — I, piper — I, citonias V coctas in uino et purgatas introforis, nitrus et mel dispumatu quod sufficit et exinde dabis cocliarium plenum, temperande sunt ambo autem electuaria. Item esthomacum cum petrosilino macedonio — I, gingiber infusa — I in uino per triduo — I, folium — I, piper album — I, mel quod sufficit similiter et super liec omnia faciunt. Ad omnes sthomacus quos abstinet uomica sthomacum refouent duricias soluent, fastidium tollent, diiessionem prestant, apostemarum purgant.
Item pn<e>umatosis sthomachi,
id est inflatio agnossitur sic: etstensa est pars sthomacis dextras ubi iacet, ruptacio asidue patiuntur, ruptacionem per anum paciuntur, uentrem inflatum quibus- cumque percusserit sonat sicut uter, sitem paciuntur diutium. Ex is signis intelligis inflationem et mane frecantur manus et pedes et ieiunum posis eum clamare, uomicum ieiunus prouocandum est, cibos eis talis facis salsuas et sic dabis eis manducare et de uolatilibus et pedustribus leporem, perdicem, aprum manducent et radices et nasturcium, rutam et eruca, uinum album lene bibant et omnes <e>scas que ad diiessionem pertinent, ma[la]laima uteris sic estho- macum eorum diasparmaton et diastracon et mane unguis eos sola in qua bullit absentium ponticum et ruta, cibi eorum tales sint sicut supra scripsimus. Paralisis stomachi ita cognossitur: si quid acceperit non diierint <e>scas recipere non diierent incoeta eam pre uentrem metuunt. Calidum oximellis dandum est con piper tritum mane ieiunus cocliariu I, acrimoniis omnibus utantur, senapis dandum est sthomacum in balneum postea fleugotomantur sic acetum sciliticum, piper longum grana X, senapis tritum,, omnia missis in uino et dabis ieiunum cocliarium I nec mereris autem in omnibus causis supradictis non una tempora ita ut interualla dies habeant inter uacacionem aut unum aut duobus, quando autem fleogotomatur his diebus nullum adiutorium acccipiant nisi pos diebus quinque aut amplius.
Incipit peri eleoseos id est uulnera in sthomacho,
qui habent et agnoscunt dolorem cum aliquit ingluttit, sentit sanguinem antiquam exiet expicit insania expiant alba et excriant intduum sanguinem co- mixtum exputent ut intellegas de sthomacum exient quod excriant dolorem in sthomacum quasi mors.
Collirio.
Piper < I, cinnamum < I, reupontico < I, bacas lauri < I, sippia < I, gariofilos < I, gingiber <1, aloen peso denariu I, galanga <1, nardo < I, arsenico < I, tus < I, mirra <, mastici < I, casfora penso denario medio, storace denarium I, celtica denariu I, contra istas species calcu cecaunoinum coctaminus contra istas species super oartes duas facis puluere singulatim suptilissima postea missis insimul cum mel attico et uino greco distemperas et induc in oculos.
Pocio ad splenem probata.
Faua folia manipulos III, uino staupos VIIII, tandium coquatur ut ad III fiolas reuertatur in primo stupo mittis piper tres nouernas, in secundum II, in tercio una, da ei bibere qui patitur.
[148]
Ad splenem rescaldandum.
Semen senapis partes II, ficas sicca partes II, tonsas uelociter et inmissis insimul et facis inplaustrum.
Empl<austrum)> qui facit ad duricias epaticis,
soluit essiam mirabiliter et sthomacum purgat. Mirra — II, galuano — II, amoniaco — IIII, tereuentina — I, cera — VIII, oleo eprino — I, aceto sextar. I. Hec omnia tundis in pila ut fumum non tangat et uteris.
Panno ad punctas tollendum et pectorem.
Ciminum — I, fisileos — I, lauri bacas — I, ruta et apsencium et axundia purcina.
Pocionem ad puntas.
Aprotanum — I, piperis ternauis et reupontico dabis bibere.
Electuarium ad tusse et ad pulmonis uicia probatissimum.
Fenogreci farina mittis in caccabo et inples de uino albo staupos III tgssollus deana gallico et sic bullit fortiter et uinum consumescat, iterum inples de uino usque uice tercia ut consumescat et postea addis mel dispumatum et mittis super ipsum fenum grecum ut bulleat modicum et addis cinnamum et gariofilis, gingiber et piper, facis puluer suptilissima, postea mittis fenu- grecum cum mel super ipsa puluer.
Antidotum procul podagricis,
sciaticis, ad omnia facit et articulis si fuerint tollis, bibendum sthomaticis et dismemoriosus purgando per hurina. Hec alter antidotus melius causas non prouocat et omnem membrum curat et si epilenticus bibat magne curat et dolorem capitis tollit de co multi disperabant, splenem cirosim habentem et epar similiter curat, articula bene uero curat
Recipit hec: camidreos —VIIII, aristologia longa —VIII, centauria — VIII, ienciana —VI, ippirico —VI, petrosilino — IIII, fu — III, aga- rico — II, meu — I, mel attico cotilas II, conficis bene et das ad men- sura < cum temperato, ora tercia deambulet, multum est mirificus.
Incipiunt de ep<itima> an<tidota> uel pociones et panni.
Antidotum ad epaticos.
Eupatorium — I, costum S [semis], appii < II, grocu < I, piper < I, dabis pocionem cum calda.
Item ad epatis dolorem.
Croci — I, cleconos — I, aneti — I, epaturii — I, mel quod suficit, dabis exinde pocione quantum nuglei magnitudo est febrientibus in aqua calida, sine febribus in conditum dabis sicut sepius dictum est, species suprascriptas tundis, cribellas, adicies mel dispumatum.
Pocio ad epatico.
Centauria, absentium, ysopum, quiperus, timum, petrosilini semen equis ponderibus dequoquis in aqua, exinde ieiunum dabis bibere pocionem.
[149]
Ad epar.
lobis die luna minuentem colligis folia pini et mittis in ulla rugia et mitte tres scala de uino et reuertatur ad unam bibat et in ipsum latus iaceat.
Panno ad epar.
Reubarbaro, costo, murra, libano, mastice alba et aloen et fenogreco farina et oleo et cera et facis inplaustrum.
Ad pulmones curandos nel epar.
Piper longum dr. IIII, storace dr. IIII, zinziber dr. I, groco dr. I, cassia — I, teris, cernis, colligis cum mel ut antidotum et dabis cum aqua calida ad modum auellane.
Citoniatum
qui facit epaticis, stomaticis et ad nausia sthomachi et a cataron calefaciendum digiret et toracem purgat. Conficit autem sic: piperis — II, gingiber L, gariofilo— I, quod si sillo- gariofili, gariofili mittis L, hoc est media —, pulegio — I S, nardi spica, ga- riofile, cinnamomum, petrusilino ana — I, mela cotonia cocta et purgata de intus et de foris lib. III. Teris citonia in mortario ad mellis spissitudinem et mitis in pariclo citonia trita et mel sic bulliat ad igne leniter et sine inter- missionem agitas tandium, facis bullire donec pastillos ex eo facere possit caue ne[c] fumus eum tangeat ad ignem lentum et sic eum lebas ef mittis pimentas scribatas supradictam puluerem deducta omnes simul bene comixta in mensa bene munda recondis et inter duas frondes de lauro semper inuoluis de medi- camen reponis.
Ad eparis tumorem, ad ydropicos et a morbum regium.
Semen appii < III, murta < II, daucum < III, flos iunci < III, cassia < IIIIIIII, cinnamomum <VI, piper < II, ex mel colligis dabis cottidie in modum fabe maioris in uino et mel.
Ad epar pocionem probatissima.
Cimino manum plena, piper grana XXVII, gariofilos, spico, costo dr. VIII, ruta et la<u>ri bacas < V, facis puluer missis cum uino uetere sextar. I, mane ieiunus tepefactum bibat fiala I, et iaceat in dextrum latus.
Item ad epar.
Reopontico < III, farina de lupinis ∋ VI, costum ∋ II et comixto pul- uere cum doluerit dabis cocl. I in calda aqua.
Item ad epar.
Costum, piper, marrubio sicco bene trito mane bibat cum calda aqua.
Catarticis podagricis.
Gingiber < III, piper < IIII, ermidactalis — IIII, deagridio — I, dabis uero pensum solidu I et tremisse.
Ad podagra
quamuis grauissima sit, dextra manus et pedes dextra mandracora tollis scri- pula singula et facies puluerem et dabis potui mero per dies septe, mira celeritate sanabitur non solo tumor sed et contraccionem neruorum utique reuocat et dolores utique sanantur. Hoc autores expermentatum abuerunt.
[150]
Ad fistule caualli in pede aut in crura
uel in quacumque locum: herba bulbonica fodis eam in circuitum et dicis „zabuIon“ quando uenis eradicare ea m accipe eam in manum et dicis ,,sed libera nos a malo“ et una hora dicis. Eradicas eam et ligas ad cauallo non di illa parte unde fistulam abet aut ipsum uermem sed de alia partem et in tercio die aut in quartum ipse uermis moritur et sanat essia et in hominem siat.
Ad albugine de oculo tollendum
et claritatem restituendum in oculis tollis sali nitri et fricas ad ligno collirii uirides et quo exinde ceciderit, colligis et cum lacte equinum facis in modum collirii et exinde ter in die mittis usque co sanetur.
Ad homines cui ue<r>mis intus congenerant.
Tollis folia de rouore et folia de lappa inuersa que dicitur agrimonia et siccas et facis exinde puluere et mittis intus aut super seminas bis aut ter et de presentem sanatur essiam in qualecumque animal.
Ad dencium dolentibus
incendis panem et facis puluerem et missis piper et mittis in dentem cauum et claudis.
Ad ilium dolorem
septe calices conditus solido pesso, cinnamomum, gariofiles, spica, galbano, mirra, aloe, gingiber, costum, piper, ciminum, mastice alba, appii semen, epi- timo, acarico hoc est fungus de larice. Omnia iste singula solido penso et septe calices conditos bene purgatos et sitaciato et mitte in flascone diucius batte per septem dies ieiunus bibat.
Item aliam.
Recipit iringium, olisatro, appii semen, petrosilini semen, omnia equalia et mittis ibidem piper, galanga, gariofilos masculos, folio et mel in uino albo facis pocionem et exinde bibe fisicum.
Ad dentem sine ferro si uis eximere.
Titimalli sucum expremis cera primo dentem linito sed caue ne alium sucus eius tangat nam siquis tetigerit et ipse cadet.
Ad dencium dolorem.
Tus masculum, tria folia lauri in uino quoquatur et in ore bene calientem dio teneat.
Ad somniculosus.
Cipressi pilas caceratas in uino mixtas potui datas minus dormit.
Ad pilos contrarios in oculos
fisicum est et repulsi pili ex oculis ut ulterius non exeant, ricini qui in cane nascuntur quidem tollis et cum aqua ciprinia punge et sanguinem eorum di- liiencia cura loca ipsa unde euulsi fuerint pili qui in oculos nascuntur cum pinna in ipsa loca linibis, fisicum est.
Salis graticas
qui faciunt ad acies oculorum usque in senectute et fleima in pectus deducit et suspirium relaxat et dentes podridos non sinet: hameus — II, cimino ti-
[151]
baico — II, pulegio — II, ysopi semen — IIII, sale frix. —XX dabis in ouo uel in iussello.
Ad demones
in brahio dextro scribe in carta as literas ΔΔΕα* *(?)
Ad tissicos
maximum remedium: marruuium aque discoctum, faua fresa sextar. I mittis in ea aqua ubi marrubium coxisti et inponis in foco utraque coquat ad ubi se ceperit soluere mittis ibi alium bene purgatum ad emina I et simul suferueat, leuas de flama et dabis in <e>scam cum panem, hoc si perseneraueris frequen- tius uincitur ualitudo.
Remedium ad caligines oculorum.
Sucum fenuculi cum mel attici mixtum inungues. Item fenuculi radices in tribus sextariis aque decocta ad tercias oculos foue. Item addide stercus columbinum mixtum cum acetum inungue cum sucus bettonice.
Ad splenem sanandum.
Hedere bacas primo die III, sec<undo> die V, tercio die VII, quinto XI, sexto XIII, septimo XV, octauo XVIII, nono XVIIII, decimo XXI trito ex mero bibat cottidie si febricitat ex aqua calida, mirum remedium.
Ad scrofulas medicamen de expertis.
Herba perdicia que est latinis herba paritaria sucos et herba, iusciami que est herba calicularia sucus et oleum roseum equis ponderibus inmissis et in cocliare inmissis et tepefactis infundis in auricula et omnes scrofas de guttere soluis et aponis lana modica in aurem.
Ad disintericus,
qui sanguinem intestinum amittunt testas de tegula mittis in foco et cum ignitas fuerint leuas eas in uasum et superfundi pice liquida et redeat qui patitur qui diopicoma siccet.
Confectio catartici podagricis.
Id est: piper solidum I, gingiber sol. I, hermodactolus sol. I, ciminum sol. I, euforuio sem, uncia et accipiat exinde in accepcionem in abcessionem sol. I in uiscello de pullo, ora noctis non accipiatur.
De uisica et uicis eius.
Quando mir uissice cause uentura sunt hec maxime prenossi solent hab essis plurimum uentum emittitur, crebra ruptacio fedus corporis luteum decoloratum quod tamen dificulter funditur. Circa uerenda tumores excetentur. Cum ergo aliquidorum iudiciorum fuerit deprehensus hoc modum causas curandas: Fenu- culi et appii radices maceratas in uino candido per discoctas ieiunus duos quiatos bibat. Nec legentur uero hec causas utuntur ydropiciam iecoris, dolor frenesis, stranguiria sic uenter et cetera uissice uicia mirtice rafauorum cocte in uino quiatos tribus contritas ieiunus bibat. Item radices sparagi tritas in uino albo bibat. Item petrosilini semen < IIII in uino contunde et disiccatum criuellate nouissime ex eo puluere trita cocliaria mitte in mortario, adde piperis albi grana VIIII et uini sextar. I. Hec omnia in uinum contere et exinde in balneo antequam dissendat ex eo bibat.
[152]
Ad lateris dolorem
adrianicum antidotum in aqua calidum bibere utilem est. Item ad presenti remidii cura nugleos ex pressico interiores sicut amin- dolas purgantur et triti uino stiptico potum dabis. Item absencium ponticum potare utilem est. Item ad lateris dolorem et apostimata uel ad interiores partes cera lib. I, butirum lib. I, ysopi lib. I, adipes yrini lib. I. Hec omnia in caccauo nouo comissis et diliienter decoquis et posquam bene decoxerit per linteum colabis et sic bibit qui patitur. Hec medicamen essiam mulieribus pos partum facit.
Disinter<i>cis et ciliacis
in pocionem uini ferrum escaldes mittatur et bibat. Item piperis albi S, cleueiermane conbuste < III, galle alexandrine < III, tundis et cribellas et in puluere redigis, in aqua calida potum accipiat. Item rute radix ex uino decocta soluat potatem. Item coriandri semen in aqua decoctum potandum utilem est. Item brassica in uino decocta subita uentrem habstinet.
De lumbis et renibus.
Sucum esparagi et ciminum potui da. Item semen asparagi tritum ex uino potui dato lumborum et renum dolorem mitigat. Item sucum ex radicibus appii cum uino potatum lumborum et renum dolorem medetur
Ad dolorem caucolis uel carbunculis.
Sparagii siluii, appii uiridis, fenuculi grami radices in uino at tercias de- coquantur aiecto cocliario mellis potui dato. Item adiutorium ad uin<di>cianum datum in modo conditum confectum: petroselini macedonii — I, spice nardi — S, uittonice — S, saxifrica — S, pu- legii — S, agapen — S, giniperi grana — S, ortice alexandrine — S, struccii herba — S, bacas lauri medullati — S, spice nardi — S, rosmarino — S, rute folie — S, inule —S, gingiber — S, cimino alexandrino — S, samsuci — I, piperis — III. Hec omnia in puluere redigis et facis condito hoc modo uini ueteris sincerissimi sextar. VI, mel dispumatum lib. III, piperis — I, et facto conditi postea teris tria cocliaria pulueris mittis et sic pocionem calida qui curatur accipiat. Item aliut aiutorium: folii -— I, calami sperma lib. I, dragaganti — II, piperis albi — II, costi — I. Hec omnia tundis et cribellas molissime in duleo uitreo mittis et cocleare plenum febrientis in aqua calida aiecto cocleare mellis et si non febrit aut in appiata aut in condito per dies VIII ieiunus accipiat et dolorem caucoli non senciunt.
Ad testiculis dolentibus
ruta cum lauri teneriores ramos contriti et positi utiliter sanant.
Ad coxis dolentibus calefacio.
Cera — VI, resine terebentine — IIII, ysopi — II, amoniaci timiamati — III, nitri —V, piperis — I S, galbani — I S, mellis —— I S, oleum erini lib. — I, euforuium — I, oleo cibrini — I S, uini ueteris quiatos III. Hec omnia unum corpus efficies et in balneo calido dolentem defricabis.
Ad panuculis dolentibus
lente ex aceto cocta utiliter adponitur. Item fenuculi farina ex idromelle de- cocta addita axundia uetere utilem est. Item careum recentem cum corian-
[153]
drum uiride simul teris et in panno inducis et ponis cum tumor discesserit. Item gutta hamoniaci in aqua soluta feruenti panno inducis et ponis et spargat et aperiet et superit eodem inplaustrum ad locu ponis sane obseruare debet diebus paucis hab omnibus carnis quaturpedium.
Ad neruos incisus et ad ossa fracta
barbara sola suficit ad curanda quamquam quidam afram uocant quod guro- pilas ad uita reuocet, ignea eius uis est sed facilem adposito inplaustro aceto et oleo mixto frequenter superfundis. Item ad neruos dolentibus uel ad luxa- tura caricas cum betas ex melle contritas recte accepit luxatura siue neruis. Item ad luxatura siue ad neruorum dolorem origanum aceto et oleq tritum comixtum quem in lana sucida adpositum et neruos relaxat et loxatura medetur.
Ad ruptura corporis reinplenda
pice liquida, sal, alumen essisum mel et teres nam et terebintina equis pon- deribus teris et inplaustro facto inponis.
Libores et tumores et contusiones et ad apostima tollenda
panem cum mel tritum percussura facie curat. Item oppii triticum oui alburem tritum inponem. Item liborem et tumore qui in corpore apparent brassice folia cum salibus palulum contrite utile sunt.
Ad podagra
inplaustrum per quem ad plenissima sanitatem homo peruenit: Oppii — III, castoreum — III, galuanu — VI, glutinis — VI, deili — VI, libani — III, storacis isoauri — III, folii — II, aloen — II, afro nitria — VI, oua mandracora — III, yreos — II, fenogreci — II, nitri lib. I, butirum — VI, litargiri lib. I, tereuentina lib. I, cera lib. I, olei cibrini lib. I, lacte mulieris qui primis masculum peperit ex iis omnibus mirabilem inplustrum facis.
Litargicis
quos amenticos uocant: castoreum incensum ubi litargicos iacet eius reparacio paulatim reditur. Item caprinum carnu incensum et sanguinis testuginis aqua- ciem frontem eius inlinis utilem est. Item euforuium et acetum tritum nares eius frica utilem remedium.
Ad cardiacos uel diaforitico.
Lapidem magnetis prouatum foue magnitudinem minutissimo tunso uino austerissimo mero mixto et quanto essientem sit datis potibus in duobus uicibus in tercio dabitur.
Ad somnum.
Oppii < III, croco < I, mirra — I. Hec omnia in aqua teris et facies trociscos ita ut unus trociscus < I habeat, inponis in umbilicum et somnum fhcit et uentrem molleficat.
Ad renium dolorem antidotum ostensio eusebii exprobato.
Ciper 8 , eupaturii seminis — S, sagapini — S, cassia — S, amomi S, spice nardi — S, assari — S, fu — S, meu — S, gingiber — S, folii — S, piperis albi — I, piperis nigri — I, piperis longi — I, croci — I, seminis canne — I, seminis sparagi — I, seminis balsami — I, seminis appii — I, seminis peganos grios I, seminis olisatri I, mellis optimi quod suficit sane crocum et sapum infunditur reliqua omnia uero infunditur.
[154]
Ad uenena proibenda
ante cibum nucem grandem sumere bonum est et de electro calicem facere ad potandum, tantam enim uirtutem dicitur abere et uenena proibeat. Item ieiunus folia rute XXI, salis granum I, nuces II. Hec omnia simul conposita et uino adsparsa modico et dandum est.
Ad data uenena
lac asine quidam bibunt, alii iosquiamum que et sinfoniaca herba dicitur cum lactis capre bibant. Multum iubat et in ieiunum raffanum comedant.
Ad splenem
quod hoc modo probabis: accipies splen cuius uolueris animalis et in cac- cabo ponis et iterum inplaustrum inponis desuper de ipso medicamine, infra oram eum consumit: cardamomi, fenigreci incocti — II, piratri — IIII, tus masculum — I, teris omnia diliienter et missis eis aceti tantum quantum possis tamen sic(ut) cerutum facere (possis), exinde in pelle facis inplaustrum et ipsum quem medicaturus es facis iacere in latus dexterum ex primo nitrio latus ipsius sinistro labas, deinde ipsum inplaustrum inponis et facis eum una ora sic iacere non amplius, postea facis eum sublato inplaustro mox labari sed tepidum et pos lauagrum certum ei inponis fictum de ole mirtinum et cera cum ceperit sanguine.
Ad fleuma et uirtiginem de capite tollenda.
Essille purgate lib. I, cortice radices, fenuculi radices lib. II, infundis in aceto acerrimo lib. VI, infusa triduo quarto die quoquis et lento igni a medietate etspressis species proicies et colas in lenteo supra aceto mel espumato lib. I, coinissis cum aceto et quoquis lento igni ut reuertatur ad grassitudinem mellis et mitis omnia puluer de species qui subt<iliter> innixarunt ciminum assum semis uncia, fenuculi semen ∋ VI, gingiber ∋ XII, anesum ∋ VII, petrosi- lino ∋ V, exinde accipias cocleareum I ad soluenda fleuma et ad tollenda uertiginem capitis.
Enplautrum diacantaridon
causticum quia sine ferro incidit esiaticis, artriticis, ydropicis et aliis passionibus diuersis, arsenicum, sandaraco, calcantum < IIII, cantarida, elliborum nigrum < IIII, colofonia — II, cera — I, oleum uetere — III, humida uero in ignem soluis, alia uero puluis facis et sic totum comissis in mortario et uteris.
Item alium emplaustrum ad splenem magnificum.
Galbani et opopanacum — I, terebentina — IIII, colofonia —-, euiscum itali<cum> — VI, omnia bene comissis et uteris.
Ad uocem rauca
lasser in calida aqua tritum cata sera accipiat sucus mente ieiunus bibat.
Ad caput purgandum.
Sapa emina I, aceti temperati quartarium, satureia, origanum, fassiculum, de omnia facis feruere et exinde gargarizat et teneat os patentem et omnes potuita decurrat.
Ad genuculorum dolorem espermentatum.
Samsucum, bacas lauri — VI, fenogreci — VI, absundia sine[s] sale — VI, olei rosei — II, puluer facta in uaso mundo in uino gazite bulliat pos modo triblas et indicis ienua et pedibus.
[155]
Ad hurina ut faciat ipsa ora
magnum est. Cernis cinus et melle et sale tritum candidum. tandium frigis in rastaginem cum oleo inducis in panno calentem et suptus- ponis alium panno et pone super pectine eius et facies.
Confortatorium.
Habsencio et ouarum cum testis suis totum contusum fac inplaustrum inpone in sthomacum.
Unguentum ad melancolicum restringendum.
Oleum populinum et oleum roseum et lappacii radices, ipocistidos, mirta, mala granata arboris uistrico, enula et uisco, lini semen, seuum, oleum et cera quantum suficiat.
Ad uentrem restringendum
siuo caprino, cera et pece, farina de sieale aut de alica. Hec omnia soluis in uaso et facis pannos duos, unum ad esthomacum et alium secus.
Antidotum diabotanico
qui facit ad omnes intrinsecus dolores, ad pulmones, ad tussem, ad epar, ad esplenem, ad esthomaco, hurina prouoca<t> et renes sanat et arlreticus iubat.
Recipit hec: origanum, pulegium, marrubium, nepita, aristologia rotunda, ienciana, aneti semen et fenuculo, petrosilino et appii, silmutanu, camidria, piper, ciminum, ciperum id est radix iunci. Hec omnia equalia pondera in puluere subtilissima redacta et cernis, deinde cum mel dispumatum conficis et reponis, cui uero donare uolueris dabis in uino ieiunum aut poscenam quantum una auellana ad omnia esthomatica.
Antidotum c<a>uculosis
et his qui cum tormenta hurina faciunt potione probata. Piper ∋ VI, petrosilino macedonico, appii semen, sparagi semen, liuistici semen, saxifrica ana ∋ V. Hec omnia puluere facies et cum mel comissis dispumato, postea cui necessarium fuerit cum lacte tepefacto per die ieiunum dabis bibere. Spermentum uius rei talis est ut uirtutem uius pocionis cognoscas: mittis lapidem cauculosis quod de antea habuerat in ampulla uitrea et mittis de ipsum adiutorium suprascriptum cocliare I et ipsa ampulla clausa facis manere, alia die petra ipsa liquefacta inuenies.
Antidotum de stefanen
qui facit mirifice ualdem cui melior alius non est, facit ad collum, ad pleure- ticos, ad tissicos et qui cibum non continent, ad mulieres qui profucantur de matricem, ad emtoicos.
Recipit hec: storace < I, castoreu < I, mirra < I, oppio < II, groco, aneti semen < IIII, appii semen < IIII, dauco < IIII, trita omnia et cribel- lata cum melle coctum comissis, dabis in modo fabe egypcie cum aqua calida.
Antidotum ad sthomacum frigidum.
Hii ergo qui ex distemperancia [a]frigida sthomaco in causa habent et cibum non bene diierunt optimum adiutorium est per ore datus et multum ad nobis probatus est, dicitur autem hec confeccio climax.
Recipit hec: enula — IIII, fenuculi semen — III, piper — II, mel atti- cum crudum lib. II, si autem non est mel optimum mitis quale inueneris dis-
[156]
pumatum, ego enim addi eruce semen et in omnibus mihi melior uisus est, addi essiam et sinono syriacu — II, sile < II et mel —VII, magnificus est in multiS rebus non solum ad inflacionem sthomaci et diiessionem sed et mulierum menstrua deducit, uisus sum ego cum et innoicos et mirabiliter ope- ratus est datum enim cocl. I mane et poscena, dedi essiam et con granatus fit enim gramam quem ad modum nectar mane autem cum aqua facit autem rupto suaue, datur autem ad omnem tussem ex quibus de capite in torace reuma fluit et ad omnes intrinsecus passiones facit ad fastidium. ……………...tissico et raucidines. Ruta manipulos tres, rosmarino manipulos III, sauina manip. III, conela manip. III, saluia manip. III, lauri bacas VIIII, nouernis, piper stapo pleno de melem staupos VIIII de uino per nouem dies dabis bibere calientem.
Qui abet pulpa in naso
incende illo cum ferro et postea puluer talem facis: ordeum et cicer album mittis in ulla rude, fac puluis subtilissimum et sufla intus in nares et fit sanus.
Pocio ad infricdacionis capitis
et expuentes multum humorem et toracis et expuentes fleuma et ad tussientes et ad sthomacos uel inflaciones sthomaci: piper dr. XXIIII, piratro dr. IIII, petrosilino dr. XII, pulegio sicco dr. XII, sisilios dr. XII, calamitis id est nepita dr. XII, timum dr. S, yreos dr. S, aniso dr. VIII, mel dispumatum quod suficit, conficis et dabis exinde ad modum abellane in aqua calida.
Unguentum ad omnes dolores
infra escriptis, in primis ad capitis dolorem qui ex reumatismum factus fuerit, ad pectoris dolorem et ad sthomacum et uentris et lateris, illiis, colicis, neu- freticis, esiatissis, artreticis et podagricis uel ad omnes dolores qui ex reuma- tico humore fruit et ad matricis dolorem uel profocacionem unguendum ut supra omnia medetur.
Recipit hec: euissi radices, malue radices, enule radices, anegallici radices, artemisie folie et radices, aristologia longa et rotunda, mellilota, gamimmilla, centauria, absencio, marrubium, sauina, uerbena, proseipinaca, papauer, geni- parum, fenogreco, lini semen, pulegio, aprotano, ruta folia, anetum uiridem floris, origano, asfodilli radices, omnia in aqua pluuiale aut fluuialem sextar. VIII quoquat donec aqua consumetur, expremis sucus per mano lib. III, de ipso suco oleo lib. II, adipes ansarinas uel pullinos, butiro, medulla ceruina uel buina, seuum turinuo, uel berbicino omnia in arbitrio, cera lib. I et si abueri terebintina uel galuanum oleo gamimillo et oleo aniticio.
Ad frigora et ad omnes febres.
Pollipodium — I, confrangis et feruis in uino sextar. I atticum ad tercias et bibas per triduum singulas fallas et liberabitur.
Epitima lixoperis ad febres.
Cera —VI, seuo taurino recentem — IIII, oleo roseo —XII, lini semen sucus quantum succeperit, que remittenda sunt remittit et deponit desuper foco
[157]
et cum se tepidauerit cum manum agita et supermittis paulatim et summe lini seminis, hec modo facta lauas lini semen dil<igenter> et mittis in aqua sextar. III et emina lini seminis diligenter ebulliat. ad tercias et sic uteris, facit et ad causas febris et adhuc essiam qui site paciuntur et infiamacionis epatis et splenis.
Epitima Nileus ad febris.
Cera, amoniaco ana lib. I, oleo roseo — VIII, groco — I, acetum quod suficit.
Dearodoniten epitima ad febres nimias.
Recipit: crocum -— I, lilii radices — I, sucus semperuiui — I, adipe por- cina sine sale -— IIII, oleo roseo — III, medulla ceruina — I, missis et inducis.
Epitima deacrocum ad omnes febris igneas.
Infunde groco in recentem et teris cum groco cera soluis et admissis cum oleo roseo quantum t<i>bi uidetur missis in mortario et ponis in sthomacum.
Lixoperitos ad febris igneas.
Recipit: radices lilii cincisas teris cum groco infusum ante una ora in aqua frigida et ouorum uitella quod sufficit, oleo roseo panem infuso in aqua frigida .simul in unum teris.
Epitima febrientibus.
Oleo roseo, cera, groco, lactuce sucum aut absencium sucum equis pon- deribus ante unum die infundis in ipso suco lini semen, postea uteris groco, oleo et cera ad lento ignis soluis et sic omnia comissis et uteris.
Item epituma qui febrem tollit
et sthomacum confirmat, oleo roseo, grano mastice, tritum sucum de habsencium, hec omnia comissis et espissum facis sic in linteo inducis ad sthomacum ponis.
Ad pleoresin
fimus porcinum cum uino quoquis dabis ei bibere. Item .... filicicula qui in petra nassitur et fulligine lucida, piper granas nouenas III et mel et uino staupos VI, tantum ferueat quod usque at III ueniat et dabis ei bibere.
Si quis ad febrem uexatur
herba artemisia sucum cum oleo roseo perunguis totum corpus, febrem tollit.
Lexiporito ad febres igneas.
Recipit radices lilii, quoquis et teris cum croco infuso ante una ora in aqua et oborum uitella in oleo roseo et pane de siliginem infuso in aqua frigida simul teris et uteris.
Item ad febris.
Grocum infusum in aqua et uitella ouarum teris et oleum roseum diutis- sime tritum et in lento inductum inponis, igneas febres extinguit.
Catarticum quod apositum imbilico uentrem mouet.
Colitaurium ∋ II, porcacla ∋ II, scorpio — V ∋ II, omnia insimul comissis et cum dormitum uadit inplaustro in umbilico inponis.
[158]
Poliarcium epitima
qui facit omnes sthomacis. Re<ci>pit crocum — I, storace — I, liuanum — I, folium S, murra — I, ciperus — I, amoniacum — I, cardamomum — I, bra- teos S, terebentina —VI, cassia — III, spica nardi — II, mastice 8 , ceraVIIII, oleo nardo — III, oleo cipreno — VI, opobalsamo — I8; conficis et uteris.
Teudoriti epitima
qui uentrem plus soluit de catarticum recipit ciclaminis radices — I, sucus de cocumeris agrestes radices — I, folia ipsius erue — I, fel taurinum — I, colofonia — I, eleuorum album — I, eleuorum nigrum — I, histafisagria -— II, esquilla — I, nitrum fuscum — I, cera — VI, pice — VI, olei uetus — IIII. Tundis omnes species diliienter et supermittis sucum herbarum, postea addis fel taurinum et omnia comissis terenda inducis in lenteo, ita[m] ut totum uentrem cooperias et ponis ad galli cantum et cum iam dece sellas fecerit mox ducis in balneo et in solio non dissendat.
Teutoritam emplaustrum.
Item purgatorium recipit elaterium — I S, cidarcinus — III, scamonia — II, eleuorum — I S, agaricum — II …….. propoleos — II, galuanum — II, ruta uiride — III, oleo laurinum — IIII, cera — III.
Item purgatorium emplaustrum.
Recipit fellis taurini — II, cocumeris agrestis sucus — II, portulace sucum scribulos II, omnia simul missis et in umbilicum inponis.
Ita alium.
Delaterium — III, coconidiu — II, felis taurinum — II, nitrum — II, hisopu — II, cacrio — II, caricas sine granis — II, omnia trita et macerata emplaustro umbilicum inponis.
Item alium.
Delaterium, cocumeris agrestis sucus eius — III, fel taurinum — III, scamonia — III, omnia diligente teris et inplaustrum ad umbilicum inponis et cum intestina sibi mumurare ceperit et senserit emplaustrum tollas.
Item alium diacantaridos epitima
ad omnes dolores ubi se fixerint recipit cantaridas — I S, eleuorum nigrum — I, adarcis — I, arsenicus citon — S, cera lib. I, oleo cumune lib. I.
Diacantarida item epitima.
Lepidis calco — VI, ursinicum — IIII, sandarica — IIII, calcu cecaume- num —S, eleuorum nigrum —S, canteridas — II S, cera —VIIII, resina — VIIII, oleo — VIIII.
Cameleontis epitima
cjui facit ad ydropicus. Recipit sales amoniacos — VI, liuanum — I S, cardamomum — I S, amo- niacum — I S, stiptiria — I S, ireos — I S, samsucum — I S, mellilota — I S, ciminum — I S, piper — I S, brateos semen — I, appii semen, semen dafnos, nitrum semen cameleontis nigrem radicem — I S, pollinis fenogreci — I, pol- linis ordei — I, cera — VIII, oleo nardo VIIII, oleum ciprinum — VIII.
[159]
Medicaminis confectio qui facit ad duricias
et plagas sanandas recipit: Sucus marrubii alui — II, squiami sucus — II, arnaglossi sucus — II, resina — III, siuum yrcinum uel taurinum — III, quoquis omnia agitando nec conburas quousque sucus consumatur, leuas de foco ut infrigidet et mittis in mortario et maceras et teris.
Item medicaminis optimum
ual de facit ad omnia uulnera et cicatrices et duricias et dolores uulnerem conpessit. Recipit hisquiami sucus lib. I, cera lib. I, axundia porcina sine sale lib. I, resina lib. I, olei comunes lib. I. Hec omnia inponis super foco in caccabo yreo et tandium, lento igne quoquis quandium sucus consumescat et agitas ad- sidue, postea deponis de foco et infrigidat et uteris optime.
Calasticum qui facit ad omnes dolores,
uel rigores recipit galuanum sem. I, oppopanacem sem. I, medulla ceruina — I, amoniacum — I, uedellium — I, resina — I, cera — III, oleo comune —VI.
Decameron unguentum
ad eam ut super recipit folium dr. II, spica nardi < II, tereuentina < III, mastice- < II, nardum — II, oleo larinum — I, storace — II, euforuium — II.
Unguentum ad proritum.
Recipit: ara — I, sulfor — I, quoquis in caccabo nobo cum oleo et acetum modicum et fricas proritum et mox sinet.
Ad uocem raucam trociscus.
Sinape frixum et tritum — IIII, piper — I, mel quod suficit et facis trociscus ab oleo pensante et uteris cata sero et mane.
Medicamen glora.
Mittis cera et oleu et facis cerutum et postea mittis unctus libani et teris in acetum et facis medicamen glora.
Medicamen basilicon.
Maximum medicamentum est ad multis passionis quam plurimum ad frac- turas crurium uel brahiorum sed et post positus cauteris sic tamen in uulnera mundus siue essiam ad fraccionis capitis cuius conposicio talis est: sebo tau- rino — VI, colofonia — VI, pice — VI, cera — VI. Sebo taurinum primo spurgas deinde tundis illut et intra lionem regelas et postea colas et si quam sordes abuerit proicis et postea quam scolaueris omnes species quas diximus superius sic eas pensas et comissis in unum et iterum colas ne forte habeat aliquit de sordibus et postea uteris.
Medicamen ad fracturas quod cerotum dicitur.
Facit autem ad omnes causas. Cuius composicio talis est: Murta uiridem frigis, in oleo et ipsum oleo mittis in cerotum mittis essia cera et de oleo laurino modice, de murra modice, conficis diligenter, facit ergo ad coxarum et tibiarum fraturas consolidare diebus paucis.
[160]
Ad capillis ut renascantur et pulcerrimi fiant
fage arboris glannes tritas et criblatas cum mel subactas super caput inpone.
Item ut capilli renascantur
qui ex alopiciis uulneribus ceciderunt cumbustos cineres in uulnere capitis aspargis, deinde senape et nasturcium equali mensura tritum super caput iube lenire, sine mora capilli nascuntur.
Item ut capilli de quali uellis loco cadant nec alii renascantur.
Cicute semen tritum et uespertilionis sanguines et herbam trifanam equis ponderibus comissis et in mortario teris, donec medicamen ad mellis grassitu- dines ueniat, postea exinde locum quem uolueris fricas, capilli nunquam renascuntur.