Cambridge Antidotarium (11^th cent.)

Henry E. Sigerist, Studien und Texte zur frümittelalterlichen Rezeptliteratur (Studien zur Geschichte der Medizin Hert 13). Leipzig: Johann Ambrosius Barth, 1923.

I. Die Antidotarien in der vorsalernitanischen Period des Mittelaters (Ca. 600 bis 1000.), pp. 17-167.

For a word index, see Carmélia Opsomer, *Index de la pharmacopée du I^er au X^e siècle, 2 vols (Alpha-Omega, Reihe A, Lexika, Indizes, Konkordanzen zur klassischen Philologie 105). Hildesheim: Olms-Weidmann, 1989.

Antidotarium Cantabrigense.

[160]

Purgatio capitis: peretro tribula et inde puluerem fac, cera remittis et illam puluerem cum illa cera misce et fac pastellos, postea ieiunus mastica.

Gargarismus ad caput purgandum: ysopo, origano et pulegio commistis in mulsa, decoquis ad tertias et colatum tepidum gargarizabis.

Item origano, puleium et sinapem et anetum Z I et dimidium de melle decoctum ad tertias, colatum, ieiunus in balneo uel contra solem gargarizabis.

Ad emigranium uel dolorem capitis papau<er> tritum cum aceto inponis, cessabit dolor.

Item lasar in aqua solutum III guttas in aurem stilla in ea parte que dolet.

Potio ad uertiginem capitis: Sauinam et abrotanum et piper teris cum uino et mel modicum, bibat mane et sero calicem I.

Item erba trifolio cum aqua et piper bibat per dies X.

Item betonicam, beta, apii uiridis ana fasciculum I, iusquiami ramos manipul. I, coques in aqua ad tertias per triduum(?) bibat calicem I.

Item ad eos qui cerebrum habent uersatum: Ruta, serpullo, cepa minuta que est untie simil<iter> et satureia, oleo, butirum, acetum, mel calidum inducis in lana sarcida et sic super cerebrum impone.

Ad uertiginem capitis: Puleio cum flore suo teris et cum aqua calida ieiuno dabis et usque ad horam nonam abstineat.

Item abrotano cum melle trito et aceto in potione bibat, ueteres dolores et uertiginem tollit.

Purgatorium capitis per sternutum scotomaticis uel epilenticis: elebore albo denar. IIII, strucii, castorii, nitro, piper albo teris, naribus infundis.

[161]

Purgatorium capitis: peretro et stafisagria, mastice equaliter tundis et cribellas, de ipsa puluere tange palatum, deponit fiegma et humores corporis.

Item balsamo in aure stillatum purgat utiliter.

Ad dolorem capitis: Puleium in aceto coctum naribus ita appone ut odor ad se trahatur de ipso puleio cocto corona facta calidum in capite pone.

Item ad dolorem capitis que diu tenet: Ruta fasciculum unum, edera terestria fasciculum I, folia lauri fasciculum I uel bacas VIIII in aqua cum oleo coque et deinde caput inunge et sanabitur.

Item ad uertiginem capitis: Celedoniam et plantaginem tere, mitte acetum, fac cataplasma, inpone capiti, mirum est.

Ad caput purgandum: Abrotano, sauina, trifolio, ederam terestrem teris, ap<ud> aqua distemperas, da ei bibere.

Ad dolorem capitis: Canidata, mirra, sinapi semen, sal pariter miscebis et cum aceto acerrimo calidum capiti inponis.

Ad caliginem oculorum: Celedonie sucus, feniculi et lactuce agrestis et rute sucus et melle attico equali mensura caliginem et obscuritates et effusiones oculorum liberabunt.

Item adipem omnium piscium fluuialium in sole nefactum adiecto mel si quis unguatur clareficantur.

Ad maculas oculorum: Limatio rubeo ustulas in caula, puluerem fac tricoclnas et in oculis mittis.

Ad oculos lacrim<osos>: Mastice et nucleos persice cum lacrimarum oui admistis, cataplasma in fronte inpone nec tollas usque ipsa cadat.

Ad caliginem et albiginem oculorum: Celedonie, sucus de radice edere terestri, plantagin<em> et trifoli<um>, sucus earum cum melle et piper albo trito infunde intus, maximum remedium est.

Ad caliginem oculorum: Radicem feniculi manipulum I, radicem apii manipulum I, radicem uetonie manipulum I, radicem aneti manipulum I. Adde uinum sest. I. Hec omnia coquis usque ad unum calicem ueniat et cola et in oculos mittis uespere et mane usque die VIII et aqua non tangat.

Ad albaginem et rlebulam oculorum: Sepie testa in melle conbures et inde oculos inline, et sanat. Item milfolio flores tritas cum lacte inmittis in oculis et sanat.

Ad oculos, qui per horas dolent: Centaurie suco cum mel inunge.

Ad oculos lacrimosos: Ruta sicca cum melle attico equis ponderibus mixta uel contrita per lintheum cola et oculos unge, certum est.

Ad caliginem oculorum: Erba celedonia sucus ouo pleno, fenuculi (?) radix ouo pleno, ruta similiter, prunellas de grosellario uirid<es> ouo pleno, cimione de rumica ouo, edera terestri ius ouo, uetonica ouo, lacte femine ouo, macri silua ius II oua, ipsas species conmisce, adde ciminum pensante denarios II, aloe den. V et cum ipso suco distempera et recede in uase uitreo et cui opus fuerit in oculos mitte, probatum est.

Purgatio capitis per nares: Bete sucus cocl. III, raphani sucus II, aloe ∋ II, simul misce et in nares infunde, bene facit.

Antidotum quod fortiter soluit et omnes humores purgat. Rp. hec: Titi- mali radix miriorum scorticam medianam laua et sicca ad solem libras II, .de piperi lib. I, de petrosilino I, de polipodio e. I, de erba darbaria id est semen lacteri bene purgata e. III, mel optimum satis, dabis in modum auellane cum butiro aut cum lardo distempera et cum uino fortissimo et tepidum usitet mane aut sero.

[162]

Electuarium domini damiani ad digestionem et dolorem stomachi, ad epar et omnia intestina, ad colum, ad lateris dolorem et inflationem. Rp. piper, gitte, cim<ino> gingiber ana — I teris diligenter et conmisce cum melle. Accipies inde cocl. I, qua hora uolueris.

Electuarium ad tussem uel ad omnes pulmonum causas. Rp. hec: apii semen, aneti semen, caregio, liuestice, gingiber, amon<iaco>, costo ana e. I, mel quod sufficit.

Antidotum quod stomachum prodest, uentrem sine turbatione soluit: Croco e. II, prasium sucus — II, omnia trita uel modico admixta ex aqua potum dabis.

Confectio ad uentrem soluendum: Actis radicem corticem medianam tunde, exprime sucus eius, mitte siccare, facias catapodias in modum fabe, dabis I tritam cum aqua calida bibere.

Ad cotidianum purgatorium qui uentrem soluere uult: Polipodion radix — VI, munde diligenter contunde eas, mitte in ullam rudem cum uino sextar. III. Ponde ad focum et bulliat und. VIII, tolle de foco et cola et addis ibi mel lib. I, piper grana XXII et exinde qui uoluerit accipiat potionem bonam, et bibat cum aqua calida et ipso die obseruet se de carne porcina et a recenti- bus et sic ieiunus aut post prandium quando uoluerit accipiat. Hec confectio non solum infirmos sed etiam incolumes iuuat.

Ad uentrem soluendum: Purgatorie folia VI, menta, cerfolio et febrefugia mixta facta solum sine molestia. Item purgatorie granum I tere cum mulsa et cum aqua calida da bibere.

Ad currantiam: In primis diebus III bibe potionem de uino uetere, alios III dies bibe melida calida staupos VI, gariofilum, costum album et mel dabis calidam.

Antidotum dieleneum stomachicis, cauculosis et ad ilii dolore et ad omnes corporis dolores. Elinium —VI, piper —II, feniculi sem. e. II, petrosilini sem. — II, mel quod sufficit.

Antidotum filonium, ad omnes passiones uel dolores, ad colum et renes, ad epar, ad splen, ad dissentericis, ad hanelitum, ad tissicos et contractionem et lateris dolorem et paralisin et emotoicis et qui intrinsecus habent uitia, ad tussin et singultum quid amplius dicam? Omnino antidotus iste morti contrarius est et uite amicus. Rp. hec: cimino, piper, lauri bacas, peretro ana —VI, feniculo, apio unc. IIII, liuestico, petrosilino unc. II, has species tere, adde mel ad solem per dies IX pone et sic repone. Accipiat exinde in modum auellane cum uino per dies IX.

Antidotum pigra optimum. Rp. Croco dragm. V, aloen, cimmamo, xilo- balsamo, meu, spico, mastice ana dragm. VI, mel quod sufficit.

Ad uentrem mouendum: Aneti semen, feniculi semen, coriandri semen, rute semen, liuestici semen, petrosilini semen ana — I, sal communis — I. Ex his fac puluerem molissimum et dabis exinde plenum coclear in ouo sorbili. Hoc stomachum confortat et uentrem temperat, hoc triduum faciat et sanatur. Si frequentius sumas magnum est.

Ad tortionem uentris: Uetoniam coques in lacte caprino cum adipe porcino, manduca, probatum.

Item erba nepta bibat cum melli d. . . uermes et lumbricos mortuos foras eicit.

Ad dolorem uentris et duritiam uel inflationem: herba quinquefolia sucus cocl. II dabis, sine mora dolorem tollit.

Item ad inflationem: Rutam teris et in potione sepius bibat.

[163]

Ad tortionem uentris: Slareie semen in mulsa cocta detur et cum uino et oleo mixto uentrem fricabis aut marrubii sucus cum lana succida inpones.

Item folia rute XV, piperis grana IX, aneti semen ut III leuent teris cum aqua, bibat.

Item ueruene puluis cocl. I cum aqua calida calicem I bibat, dolorem tollit et somnum facit.

Ad umbilicum laborantem: Farinam quam uermes de fustibus uel parie- tibus proiciunt molitam, tere bene, adde oleum, conmisce, inungatur et sanat.

Ad sanguinem erraticum qui per membra spargitur: Celedonia, artemisia teris cum uino bibat.

Confectio purgatorii: Satureie semen—II, petrosilini semen —II, apii semen, feniculi semen, liuestici semen, aneti semen, pulei flores, menta sicca ana — I, reupontico — I, galingal — I, cinamo — I, peretro — I, spico — I, piper —, gingiber, scamonia — III, mel coctum quod sufficit.

Electuarium ad eum qui cibo uel potu non potest sumere: piper —, gingiber —, galingal S, petrosilinu — I, mel quod sufficit.

Electuarium probatum et lenissimum quod sine molestia uentrem soluit et malas humores educit: Scamonia IIII, cinamo IIII, spico, mastice, garo- filo, piper ana — IIII, ciminu dragm. V, mel quantum sufficit, dabis secundum uires cocl. II aut III, mane aut uespere.

Electuarium ad pectoris dolorem uel flegma incidenda. Rp. hec: Cimi- nu — II, gingiber —II, costo —, reupontico —, cinamo —, ysopo —, piper —, anete —, eligano —, nitro — S, mel quod sufficit. Omne genus ualitudinis quod in stomacho preuenit sine dubio ita curabis. Hec ergo facies: Feniculi radix illa que foris est tenera sublata pensa lib. I infunde in aceto sextar. I, per triduum postea tertia die decoque ipsas radices percolabis et adiungis mel sextar. I, coque simul ad densitatem melis, postea mitte simul aloen — I, mastice — I, ameu — I, assero — I. Omnia mixta ieiune dabis cocl. III.

Electuarium ad uocem declarandam et ad pulmonem curandum et ad dolorem stomachi et ad epaticos, spleniticos et ad dolorem uesice. Conficitur sic: feniculi radice lib. III, apii radice lib. — I, satureia manipl. II, aceto aero sextar. IIII. Hec omnia infunde in ipso aceto in olla per triduum ut simul sint. I .. tia uno die coques usque ad spissitudinem melis ueniat et cum refrigeratum fuerit addes ibi aloen tritum — I, gingiber — I, liquiritia — I, peretro — I. Dabis autem ieiune cocl. III post cenam similiter.

Antidotum erga quod interpretatur salus hominum: Facit primum ad dolorem stomachi ex aqua calida datum dolorem mitigat, suspirium conspergit, tumorem ubi fuerit desiccat, uoces cessationis reformat, loquelam reddit, stric- torem pectoris leuat, tussim sanat, duritiam iecoris tergit, splenis tumorem siccat, punctos et tortionem testinarum tollit, renium dolorem et lateris et spleniticos curat, uesice dolorem tollit, ad omnes infirmitates utile. Rp. hec: piper al- bum —. VIII, gingiber — VIII, petrosillnum — II, ameum semen — VII, feni- culi semen — II, apii semen — II, careio — VI, liuestici semen — VI, ci- minu — IX, aneso —VI, michonus ē VI. Hec omnia tonsa et cribrata ad- mixto mele dispumato ponderas IIII miscis, reponis in uase uitreo uel plumbeo, dabis cocl. I in aqua et uino dissentericis.

Ad infirmum confortandum qui de stomacho laborat: Mastice, cinamo, costo, cimino, gingiber, apii semen teris diligenter cum mele distillato et sic cum uino bono facias potionem et uteris.

Ad scamoniam faciendam titimalo lac in uasa uitrea colligis, mittis in olla rupta ad prunas, dimittis leniter conburere, scamonia fit.

[164]

Ad inflationem uentris: Sucus ebuli, expressum dabis cum melle omni die ouo pleno per dies VIIII, in ambas lunas, probatum est.

Item titimalo radice sicca ad solem et postea puluer facis, sic potes dare ubi uolueris solutionem.

Item menta manipl. I, saluia dimidium manipl. sambuci radice manipl. I. calice pleno, sal modicum misce simul da bibere ieiuno uentrem fortiter soluit.

Antidotum pigra magni alexandri macedonici, quod est ad capitis dolorem, ad caliginem oculorum et ad epilenticos et epar et splen uel ad desparationem stomachi et ad elefantiosos. Rp. hec: crocum, cinamum, spicam, asarum, cassiam, mastice, xylobalsamum, carpobalsamum, squinantum, sucus absintii — L III, aloe L XXI, mel dispumatum quod sufficit, dabis autem bibere L I.

Potio quae utenda est per singulos menses totius anni. Exponimus atque ordinamus qualiter per unum quemque mensem et tempus potio de hei bis fit optima homini et salutifera ad bibendum, totum corpus saluum reddit, caput et pectus et omnia interiora illesa custodit per omne etiam tempus suum op- primit et detergit humores. Cuius conpositio hoc modo conficitur. In primis mense marcio mitte saluiam unc. I, piper L I, gariofile L I, peretrum L I, mel dispumatum fial<as> III, uinum fortissimum fial. XXX. Confice ut mox est ut preclare et suauis fit potio ad bibendum et deinde ieiunus bibe uel post cibum et multas salutes in corpore operatur si in toto marcio hoc peragis. In mense aprili mitte in hac potione olfitam et que supra diximus. In mense maio liuestici et que supra diximus. In mense iunio …. uetonicam et omnia. In mense augusto plantaginis radix et omnia ut supra. In mense septembri …. ut supra. In mense octobri quinquefolia, in mense nouembri millefolia, in mense decembri poma de albo spino. In mense ianuario sauinam et pulegium, in mense februario lauri baccas siccas et costu et ceram.

Ad eos qui urinam facere non possunt: Maluam et alleum decoquis ad tertias cum uino bono et dabis bibere, statim resoluitur.

Ad uomitum folia VIIII, tere cum cerusa aut cum pusca mero pleno dabis bibere, probatum est.

Antidotum ad eos qui urinam grauiter faciunt uel cum tormento eiciunt. Rp. hec: piper, petrosilino, sparge semen, semen saxifrice, liuestici ∋ V. Hec omnia tonsa cribrata cum melle colligis, postea cum necesse fuerit cum lacte capre dabis per dies aliquot ieiuno bibere. Iam si probare uellis mitte in ampulla uitrea uiuum lapidem et super lapidem mitte de ipsa puluere cocl. I, per noctem distemperatum cum lacte capre, mane petra erit redacta in puluerem.

Antidotum ad omnem tipum: Semen apii — II, liuestici semen — II, piper — II, mel quod sufficit, dabis ante unam horam accessionis in modum fabe. Qui frequenter uomunt semper sani esse solent. Non enim modicum adiutorium sibi natura inuenit. Scimus enim uomentes non solum colera sed et flegma delenda uomere unde capitis fit releuatio de ingerie cibile potus conuenit uomere ut non plenitudo nascatur uel corruptela, postea escas dulces sumendas et calidas non siccas propter uenas et constrictionem uentris.

Antidotum ad ilii dolorem et ad petram frangendam que in uesica fit. Rp.: Spica, saliolam, gingiber, semen cauli saluatici, zeduar, gariofile, coctum, scamoniam, ciperum dragm. II, distempera cum suco rucule saluatice et Utere cum aqua calida.

Ad stomachi inflationem: Feniculi et apii radicem in uino ueteri infunde et ieiunus bibe calicem I, expertum est.

Potio ad tussem qui flegma satis habet: Uteris apii semen, rute folia parum tere et cum marubio sucum ouum plenum dabis bibere, omnis flegma resoluet.

Ad lateris dolorem interus de sauco similiter de elbo et de ulmo, ci- pero, alii membra cesa, aloe, mel, micas panis ana unum corpus facis in sar-

[165]

tagine, mitte super umbilico et non collis usque dum maiorem et minorem causam soluat, et tana cetera da bibere cum paucis granis piperis.

Ad eos qui per os sanguinem uomunt: Uetonica — II et lac caprinum recens per triduum bibat. Itam sauinam uiridem tere et cum uino ad terias coques, da bibere ieiuno, utilissimum est.

Ad uentrem mouendum et inflationem cessandam: Apii radicem, feniculi radicem et ruta coque ex aqua calida, petrosilini semen dragm. I.

Ad eos qui urinam non continent lactuce semen tritum cum <uino> iietere dabis bibere.

Ad somnum uites uirides tere in aqua calida potui da et dormit.

Ad percussuras aurium: Plantaginis sucus nuce plena conmiscis et tepe- factum cum penna in aurem mitte.

Ad colicis: Sanguinem hircinum sicca et cum ipsa passio accesserit tunc ipsum sanguinem in mort<ario> cum pipere et uino calido I in balneo bibe.

Potio ad colum probata a multis medicis maxime a marcello: Sal com- munis — I, ciminum — I, piper — I, omnia tunde, cerne, da ex eo cocl. I in aqua calida, mirum est.

Confectio diacalamentis ad stomachum uel qui uix digerit, ad colicos qui uomitum patiuntur, ad flegma deducenda, ad inflationem et inclusionem pectoris, ad postemas interiores, ad tussem, ad tissicos, ad empticos et ad febricitos. Rp. hec: nepta, apii semen, ciminum, mentastro, aneti semen pulegii p .... timo, liuestici, petrosilini semen, piper, gingiber, ana — I, mel dispumatum quod sufficit.

Ad emigranium siue dentium dolore: Lasaris gumam in aqua solutam in aurem eius parte qua dolet III guttas exprimis, ipsa quidem hora grauabitur sed in perpetuum sanus erit. Si uermes in auribus nati fuerint, mentastri sucum in uino uetere tepefactum uermes necat.

Ut sanguis de naribus non exeat: Fimum caballinum siccum diligenter ustulabis in tegula munda cineremque eius in nares inities, statim stringit. Item millefolium cum aceto tritum naribus superponito.

Ad uomitum faciendum Semen satureie (?) quam purgatoriam uocant ortu- lani et aliqui ipsam naronariam uocant, grana XX in aqua mulsa ciatos II tere diligenter et matutino accipies, uomitum facit et flegma frigida deducit.

Ad eos qui cibum nec potum accipiunt: Centaurie sucus .... argen- teos XI cum aqua calida ieiuno per triduum potum dabis, discutiet infirmitas et stomachum mitigat.

Ad uentris duritiam molliendam: Radicem rafani tere diligenter et ad- misce saponem et unum corpus fac, super umbilicum liga et sanat.

Ad uentrem purgandum et inflationem cessendam, apii radicem et ruta cum aqua coques et statim da bibere. Item ciminum tritum cum aqua bibat. Item quinquefolii sucus cocl. II potui da.

Ad uentris tumorem plantaginis sucus tepefactus fomentando uentris do- lorem tollit.

Ad coli dolorem hoc est subtus umbilicum: Oleo eminam mitte, ibidem absintii uiridis fascicula II, rute semen, ciminum tritum cocl. I, tamdiu in oleo coque donec arescant, postea colabis cum lintheo et addis picem liquidam re- missam cocl. I, butiro caprino VI, deinde conmisce et pone super ignem et coque et postea cum lintheo aut cum aluta ad uentrem pone.

Ad petras fragendas que in uesica sunt: Saxifricae semen hoc est milio saluatico den. IIII, apii semen den. II, aneti semen den. IIII, petrosilini semen den. IIII, opio den, III, casturum dr. II, mirro dr. II. Hec omnia tonsa et cribrata cum melle distillatione hoc colligis in dolio uitreo repone et cum

[166]

necesse fuerit accipies exinde in aqua calida in modo nucis auellane sed qua hora accipere uolueris in balneo siue ad solem calidum plenum cocl. bibe. Post balneum supra renes pausa, deinde durum caballum caballica.

Item lini semen solidum unum pensante bene tritum et adde mel cocl. I, tere fortiter et fac potionem I et dabis cum uino tepido bibere.

Potio ad uesicam et cauculos: Agrimonia, piper scripl. VI, semen malue — I, pulegio — I, liuestici semen — I, tere omnia et cum uino calido bibe.

Item centauriam tere cum uino bono tepido, ieiuno potum dabis, euidens remedium est.

Remedium ad cauculos sanandos: Satureie semen calice plenum utere cum uino, potum dabis ieiuno, si febricitat cum aqua calida.

Item bacas edere VI aut XI contritas ex aqua calida et uino potum dabis, cauculos in uesica frangit et per urinam educit.

Item caniculatam iuxta umbilicum aut iuxta uirilia inpone, efficacissime prodest.

Que sunt que purgant uentrem. Elleborus niger purgat uentris colericum et stomaticum humorem. Detur autem mixta scamonia. Si autem mitius uolueris purgare sufficit sicca trita radix ellebori et supersparsa in dulci uino aut in oximelle quantum pensus est dragm. II.

Ad uentrem stringendum: Plantaginem ex aceto coctu merum bibatur mensura ciati unius.

Ad caliginem gumam edere sume et perunge.

Ad guttam et ad uertiginem: Sume grana iuniperi macerata et pistrata, coque in aqua et ex illa aqua superfunde corpus tuum, hoc facto colloca te in lecto donec sudes, cito sanus eris.

Ad currant<iam>: Fac cinerem fagineam et miscendo aquam frigidam di- mitte stare per I noctem, mane bibe ipsam lexiuam. Hoc autem sepe facies.

Contra dissentericos: Farinam de frumento puram cum aqua frigida dis- tempera staupo pleno, ieiunus die noctuque bibe dum sanus fias.

Potio contra demoniacum: Reupontico, thus, mirra, uino staupos VIIII et bibat per dies IX et panem manducet azimum cum aqua benedicta pistratum et aquam benedictam bibat et abstineat a lacte et in loco non ueniat ubi mortuus iaceat.

Potio ad tissicos et ad omnia uitia pulmonis: Uetonia, nepta, marrubium ana manipl. I, tere, adde uinum calic. IX, cola, mitte piperis grana nonaginta, da ieiuno cocl. I calidum cum pinguedine diebus X, decimo die bibe item oleum et sucum uetonie calic. I. Probatum est.

Si quis obmutescit accipe aloen et distemperatum cum aqua infunde illi in os, statim loquitur.

Subito destitutus eloquio bibat sauinam et pini folia et pioniam cum pipero.. Ad somnum: Capita papaueris uiridia in lacte st infunde in aqua ut co- operiantur per triduum postea, coque ad tertias et per lintheum torque qua ticum(?) habueris ius tantum mitte mel et coque ad mellis mensuram recende(?) da in aqua calida cocl. V.

Ad dolorem cordis: Uetoniam, ueruenam, agrimoniam equali mensura in ueteri uino in olla rude coque et sic ieiunus bibe.

Item apii semen, piperis grana IX mel cocl. I uinum uetus quod sufficit, mane ieiunus bibe.

Ad uesicam et petram frangendam: Lac caprinum bibat calidum cum mulsum fuerit ac tepidum faciat ad focum, statim ut biberit petras urina soluit.

Ad sonum aurium: Capre fel infusum cum rosa aut suco porri tepefacti auriculam instillatum et aures sanat et dolorum dentium tollit.

[167]

Ad guttam caducam frangendam: Edera terestri folia XXX. Cap ... folia similiter, basiliscum similiter, ad unum quod folium granum piperi I, tere in mortario cum parum mellis et bibat in luna crescente in decrescendo similiter. Item apri testiculi cum aqua potui dare cadttcis rem …

Item de sculiolo cor et figadum et pulmonem siccabis et puluerem facies cum sale modicum trito luna decursum in ouo sorbili accipiet cocl. V. Item galli testiculos cum aqua et lacte ieiunus bibat et postea abstineat se a uino dies nonaginta et remedium habebit. Item cor ciconie coctum in aqua man- ducet et ipsam aquam bibat. Item leporis cor siccatum distemperas cum uino albo, da bibere dies uii.

Ad eos qui ex dolore exsurdant: Fustes fraxini in foco mittis et cum ardere ceperint capita foras focum mittis et aquam que exierit colligas et ius feniculi et ex capillis porcorum similiter et mel optimum. Hec omnia equis mensuris simul colas et tepefactum in aurem que sana est mitte et iaceat super aurem surdam ut de sana ad infirmam ueniat. Expertum est.

Item accipe rutam et exprime ius illius et misce cum sagen... anguille et tamdiu mitte in auricula sede usque lassus sis, postea colloca te in latere et mitte in auriculam in qua malum nonhabueris et sic obdormi, quando eui- gilaueris sanus eris et auditum habebis. Probatum est.

Item sucus mente tepefactum in aurem mitte.

Ad dolorem dentium: Simphoniace radicem et ueruene folia in uino coque ipsum utcium in ore tene et ipsa herbas coctas a foris liga, utilissi- mum est.

Ad pilos cadentes: Ueruenam cum radicibus suis sicca et tere et cerne et cum oleo misce et capillis inunge.

Ad cancrum medicina probata: Abrotanum uiride pastellum super cancrum per dies IX ligabis mutando scilia et subinde diebus singulis ipsum pastellum. Deinde abluto ulcere ex urina bis in die asperges illud cinere aneti, sicque perseuerabis donec morbus sanetur.

Ad plagam: Centauria puluerem fac et plaga sparsa sanare certum est.

Ad sinanc<en> et gulam: Sinanticus est cui gula inflata glutire non potest. Duo genera sunt, unum cum inflatione et alium sine inflatione. Sed ista acuta infirmitas est et periculosa. De presente in lingua fleotoma eum et frequentius rosa cum mele -et aqua calida bucca et gula gargariza, et rute sucus lacte cocto et lenticule farine et faba fac I corpus et de foris calidum liga, noli tardare quia si non occurreris officantur.

Ad ulcera in ore: Plantaginis sucum et folia cocta in ore teneat et masticet.

Ad ulcera et uulnera et cancroma: Stercus caprinum de uino uetere conspersum inpositum super aquam distemperatur et derelicta a medicis uulnera san<antur>.

Ad ulcus quod in oculis nascitur: Plantaginis sucum cum lana succida inponis per dies IX. Sanabitur.

Ad pedum tumorem et dolorem: Apium tere et panem candidum infusum in uino ueteri conmisce in unum et exinde cataplasma pone.

Item caniculatam mitte sub cinere involutam de foliis cauli et coctam ac tunsam pone ad locum qui dolet. Hoc bonum est ad omnem dolorem. Item plantago cum aceto inposita, tumorem tollit.